نظر مشورتی ۷/۱۶۱۵ مورخ ۱۳۸۷/۰۳/۲۵ اداره کل حقوقی قوه قضائیه

سؤال: آیا جرایم منافی عفت یا رابطة نا مشروع قابل گذشت است؟ و آیا بدون شکایت شاکی خصوصی رسیدگی جایز است؟

نظریه اداره کل حقوقی قوه قضاییه

بزه عمل منافی عفت یا رابطه نامشروع منطبق با ماده ۶۳۷ قانون مجازات اسلامی(*)، برابر ماده ۷۲۷ همان قانون(*) غیرقابل گذشت است ولی براساس اصل ۳۲ قانون اساسی(*) و ماده ۵ قانون احترام به آزادی های مشروع و حفظ حقوق شهروندی(*) مصوب ۱۵/۲/۱۳۸۳ تحقیق در بزه منافی عفت غیرمشهود و بدون شاکی خصوصی ممنوع است.

* ـ ماده ۶۳۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵: هرگاه زن و مردی که بین آن ها عُلقه زو جیت نباشد، مرتکب رو ابط نامشرو ع یا عمل منافی عفت غیر از زِنا از قبیل تَقبیل یا مُضاجعه شوند، به شلاق تا نود و نه ضربه محکوم خواهندشد و اگر عمل با عُنف و اِکراه باشد فقط اِکراه کننده تعزیر می شود.

* ـ ماده ۷۲۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵: جرایم مندرج در مواد ۵۵۸، ۵۵۹، ۵۶۰، ۵۶۱، ۵۶۲، ۵۶۳، ۵۶۴، ۵۶۵، ۵۶۶، قسمت اخیر ماده ۵۹۶، ۶۰۸، ۶۲۲، ۶۳۲، ۶۳۳، ۶۴۲، ۶۴۸، ۶۶۸، ۶۶۹، ۶۷۶، ۶۷۷، ۶۷۹، ۶۸۲، ۶۸۴، ۶۸۵، ۶۹۰، ۶۹۲، ۶۹۴، ۶۹۷، ۶۹۸، ۶۹۹ و ۷۰۰ جز با شکایت شاکی خصوصی تعقیب نمی شود و در صورتی که شاکی خصوصی گذشت نماید دادگاه می تواند در مجازات مرتکب تخفیف دهد و یا با رعایت موازین شرعی از تعقیب مجرم صرف نظر نماید.

* ـ اصل ۳۲ قانون اساسی: هیچکس را نمی توان دستگیر کرد مگر به حکم و ترتیبی که قانون معین می کند. در صورت بازداشت، موضوع اتهام باید با ذکر دلایل بلافاصله کتباً به متهم ابلاغ و تفهیم شود و حداکثر ظرف مدت بیست و چهار ساعت پرو نده مقدماتی به مراجع صالحه قضایی ارسال و مقدمات محاکمه، در اسرع و قت فراهم گردد. متخلف از این اصل طبق قانون مجازات می شود.

* ـ قانون احترام به آزادی های مشروع و حفظ حقوق شهروندی مصوب ۱۵/۲/۱۳۸۳:

ماده واحده ـ از تاریخ تصویب این قانون، کلیه محاکم عمومی، انقلاب ونظامی دادسراها و ضابطان قوه قضاییه مکلفند در انجام وظایف قانونی خویش موارد ذیل را به دقت رعایت و اجراء کنند. متخلفین به مجازات مندرج در قوانین موضوعه محکوم خواهند شد:

...

۵ ـ اصل منع دستگیری و بازداشت افراد ایجاب می نماید که در موارد ضروری نیز به حکم و ترتیبی باشد که در قانون معین گردیده است و ظرف مهلت مقرره پرونده به مراجع صالح قضایی ارسال شود و خانواده دستگیرشدگان در جریان قرار گیرند.