قانون اصلاح موادی از قانون آئین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی
قانون مصوب ۱۳۸۷/۰۹/۲۶ رئیس جمهور
قانون اصلاح موادی از قانون آئین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی
مصوب ۱۳۸۷,۰۹,۲۶ ماده ۱ - تبصره های ماده (۷) قانون آئین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی به شرح ذیل اصلاح می شود:
تبصره ۱ - سایر مسؤولین دستگاههای اجرائی و قضائی اعم از دولتی یا غیردولتی که از طرف هیأت رئیسه برای دفاع و توضیح طرح یا لایحه دعوت شده اند می توانند در جلسات مجلس شرکت نمایند.
تبصره ۲ - رئیس و دادستان دیوان محاسبات، معاون امورمجلس هر یک از وزیران و آن عده از کارکنان مجلس که حضور آنان در صحن مجلس ضروری باشد و معاونین امور مجلس دیگر دستگاهها و نهادها با اجازه هیأت رئیسه حق حضور در جلسات را دارند. این افراد می توانند در جلساتی که موضوع دستور مجلس مرتبط با وزارتخانه و سازمان آنها باشد شرکت نمایند. ماده ۲ - اصلاحات ذیل در مواد (۲۱) و (۲۳) انجام می شود: الف - در بند (۲) ماده (۲۱) عبارت «نظارت بر» حذف و کلمه «اداره» جایگزین می شود. ب - بندهای (۱)، (۳)، (۸)، (۱۰) و (۱۲) ماده (۲۳) به شرح زیر اصلاح می شود. ۱ - در بند (۱) کلمه «مسؤولیت» حذف و عبارت «نظارت بر» جایگزین می شود. ۲ - در بند (۳) عبارت «مشارکت در» حذف می شود. ۳ - بند (۸) به شرح ذیل اصلاح می شود:
- تصمیم گیری در خصوص دعوت از اشخاص حقیقی و حقوقی و موافقت با حضور اشخاص متقاضی جهت شرکت و یا اظهارنظر در مجلس. ۴ - در بند (۱۰) عبارت «و اتخاذ تصمیم در موارد اختلافی یا عدم رعایت آئین نامه» به آخر بند اضافه می شود. ۵ - بند (۱۲) به شرح ذیل اصلاح می شود:
- تصویب ساز و کار لازم جهت بهبود روشهای نظارتی و ساماندهی امور ناظرین منتخب مجلس وکمیسیونها در مجامع و شوراها و دریافت گزارش آنان. ماده۳ – درماده (۲۵) اصلاحات ذیل انجام می شود: الف - عبارت های «از هیأت رئیسه» و «و هیأت رئیسه» حذف می شود. ب – عبارت «هیأت رئیسه مکلف است» حذف و عبارت «کمیسیون تدوین آئین نامه داخلی مکلف است» جایگزین می شود. ماده ۴ – در ماده (۲۹) عبارت «سایر کمیسیونهای خاص و تخصصی بنا به تشخیص هیأت رئیسه و رؤسای شعب دارای حداقل نوزده و حداکثر بیست و سه نفر عضو خواهند بود» حذف و عبارت «تعداد اعضاء کمیسیونهای اصل نودم (۹۰) قانون اساسی و تخصصی و نیز نفرات عضو با رعایت مواد این آئین نامه و رأی اکثریت نسبی اعضاء جلسه مشترک هیأت رئیسه و رؤسای شعب تعیین میشود» جایگزین می شود. ماده ۵ - ماده (۳۲) آئین نامه داخلی به شرح ذیل اصلاح می گردد:
ماده۳۲- به منظور سامان دادن و کارآمد سازی مجلس و نمایندگان، خصوصاً نسبت به طرز کار قوای مجریه و قضائیه و مجلس مبتنی بر اصول متعدد قانون اساسی بالاخص اصل نودم (۹۰)، کمیسیونی به نام اصل نودم (۹۰) قانون اساسی تشکیل می گردد تا طبق قوانین مصوب مربوط به خود اداره و انجام وظیفه نماید. اعضاء این کمیسیون به شرح ذیل است:
۱- از هرکمیسیون تخصصی یک نفر با معرفی کمیسیون مربوطه.
۲- هشت (۸) نفر ازنمایندگان که توسط رؤسای شعب و هیأت رئیسه به عنوان اعضاء ثابت انتخاب می شوند.
تبصره ۱- رئیس کمیسیون با پیشنهاد هیأت رئیسه مجلس از بین اعضاء ثابت کمیسیون و با رأی مجلس انتخاب می گردد.
تبصره ۲- اعضاء ثابت کمیسیون نباید عضو کمیسیون های تخصصی مجلس باشند. ماده۶ – بندهای (۱) الی (۶) و تبصره (۲) بند (۷) ماده (۳۳) به شرح ذیل اصلاح می شود: الف - بندهای (۱) الی (۶) به شرح زیر اصلاح میشود:
۱- بررسی طرحها و لوایح ارجاعی و گزارش آن به مجلس شورای اسلامی.
۲- رسیدگی به درخواستهای تحقیق و تفحص.
۳- رسیدگی به سؤال نمایندگان از رئیس جمهور و وزیران.
۴- بررسی موارد ارجاعی از لوایح برنامه توسعه و بودجه سالانه و گزارش آن به کمیسیون تلفیق.
۵- کسب اطلاع از کم و کیف اداره امور کشور، دریافت و بررسی گزارشهای عملکردی و نظارتی از اجراء قوانین مربوط به دستگاههای ذی ربط.
۶- تهیه گزارش موردی و سالانه در خصوص امور اجرائی دستگاهها و نحوه اجراء قوانین به خصوص قانون برنامه توسعه و بودجه سالانه و ارائه نکات مثبت، منفی و پیشنهاد نحوه اصلاح آن و تقدیم گزارش به مجلس جهت قرائت.
تبصره - کمیسیونها می توانند در موارد مهم و حساس و در مواجهه با تخلفات یا سوء مدیریت، با دعوت از مسؤولین ذی ربط موضوع را بررسی نموده و گزارش آن را به هیأت رئیسه ارائه نمایند. هیأت رئیسه میتواند گزارش مذکور را در دستور کار مجلس قراردهد. در این صورت مخبر کمیسیون و نماینده دولت هرکدام به میزان پانزده دقیقه و شش نفر از نمایندگان به قید قرعه از بین متقاضیان هرکدام به میزان پنج دقیقه، نظرات خود را بیان می نمایند. هرگاه کمیسیون همراه با گزارش پیشنهادهایی برای تصویب به مجلس ارائه نماید با رعایت مفاد آئین نامه داخلی در دستور حداکثر دو هفته بعد مجلس قرار خواهد گرفت و مطابق آئین نامه داخلی رسیدگی میشود نمایندگان می توانند پیشنهادهای خود را تا (۴۸) ساعت پس از پایان قرائت گزارش به کمیسیون تحویل نمایند. کمیسیون تا یک هفته گزارش نهایی خود را به مجلس ارائه می دهد. ب - در تبصره (۲) بند (۷) بعد از کلمه «ذی صلاح» عبارت «به ویژه از میان نمایندگان ادوار گذشته که در مسائل کمیسیون صاحب تخصص و تجربه باشند» اضافه می شود. ماده۷ – اصلاحات ذیل در مواد (۳۷) و (۴۲) انجام و یک ماده به آئین نامه الحاق می شود:
الف - در ماده (۳۷) عبارت «سیاست داخلی، شوراها، شهرداریها، اطلاعات و امنیت داخلی، دفاع و امنیت خارجی و ثبت احوال» حذف و عبارت «دفاع، اطلاعات و امنیت» جایگزین می شود. ب - ماده زیر به آئین نامه الحاق می شود:
ماده .. – کمیسیون شوراها و امور داخلی کشور برای انجام وظایف محوله در محدوده سیاست داخلی، شوراها، امور غیرعمرانی شهرداریها و ثبت احوال مطابق ضوابط این آئین نامه تشکیل می شود. ج - در ماده (۴۲) عبارت «و امور عمرانی شهرداری ها و دهیاری ها قبل از کلمه «مطابق» اضافه می شود. ماده ۸ ـ در ماده (۵۹) عبارت «پانزده نفر» جایگزین عبارت «هفت تا پانزده نفر بنا به نظر پیشنهاد دهندگان» و تبصره ذیل به این ماده الحاق می شود.
تبصره – هیأت رئیسه مجلس می تواند طرحها و لوایحی را که در حوزه مسائل مربوط به کمیسیون ویژه تشخیص دهد به آن کمیسیون ارجاع نماید. ماده ۹ - ماده (۶۰) و تبصره آن به شرح ذیل اصلاح می شود:
ماده ۶۰- مسؤولیت و اختیار کلیه امور اجرائی مجلس اعم از تشکیلاتی، مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی، حقوقی، فنی، پشتیبانی، ارتباطات داخلی و بینالمللی، حفاظت، حراست و نظایر آن به عهده رئیس مجلس شورای اسلامی است.
تبصره ۱ - رئیس مجلس می تواند بخشی از وظایف و اختیارات خود را به معاونین خود یا مسؤولین ذی ربط تفویض نماید.
تبصره ۲ - اساسنامه سازمانها، نظام مالی و ساختار تشکیلات مربوط به مجلس شورای اسلامی به جز امور قانونگذاری و همچنین ضوابط اجرائی و دستورالعملهای کلیه اختیارات موضوع این ماده به تصویب کمیسیون تدوین آئین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی خواهد رسید. ماده ۱۰ - ماده (۶۳) قانون آئین نامه به شرح زیر اصلاح شود:
ماده ۶۳- در راستای ایفای هرچه بهتر وظیفه نمایندگی، همچنین حفظ شأن و منزلت مجلس و جایگاه حقیقی نمایندگان، هیأت رئیسه می تواند به منظور برقراری ارتباط مؤثر (دیداری، شنیداری، مکتوب) نمایندگان با موکلین و نمایندگان دستگاههای اجرائی و نهادهای رسمی و غیررسمی در مرکز و حوزه انتخابیه با اختصاص فضای فیزیکی مناسب (دفاتر کار و ملاقات عمومی) هرگونه امکانات سخت افزاری و نرم افزاری مورد نیاز را در شأن نظام جمهوری اسلامی فراهم نماید. اعتبارات مورد نیاز در بودجه سالانه مجلس پیش بینی می شود. ماده ۱۱ ـ عنوان «مبحث چهارم- حضور اعضاء قوه مجریه و شورای نگهبان در مجلس» قبل ازماده (۶۴) حذف و دو تبصره به شرح ذیل به ماده (۶۴) الحاق می شود:
تبصره ۱- هیأت رئیسه مجلس می تواند تمام یا بخشی از یک جلسه مجلس را برای رسیدگی به امور مهم و اساسی کشور اختصاص دهد.
تبصره ۲- دستور این جلسات و چگونگی اداره آن توسط هیأت رئیسه تعیین خواهد شد. ماده ۱۲ – ماده (۶۲) حذف و ماده (۸۲) به شرح ذیل اصلاح می شود:
ماده ۸۲- بودجه سالانه مجلس به پیشنهاد هیأت رئیسه پس از مشورت با کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات و در موعد مقرر برای دولت ارسال می شود تا با رعایت اصل پنجاه و دوم قانون اساسی در بودجه سالانه کل کشور درج شود.
تبصره- مقرری و هزینه های نمایندگی در هر سال در جلسه مشترک هیأت رئیسه با کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی با رعایت مقررات مالی مجلس به تصویب می رسد، نمایندگان مجلس می توانند حقوق و مزایای خود را از مجلس دریافت نمایند، قبل از تصمیم مجدد در هر دوره به صورت علیالحساب مطابق مصوبه دوره قبل عمل می شود. ماده ۱۳ ـ ماده (۱۰۶) به شرح ذیل اصلاح می شود:
ماده ۱۰۶ ـ در هر جلسه رسمی به جز جلسات بررسی لوایح برنامه توسعه، بودجه سالانه و استیضاح یا رأی اعتماد به وزیران، سه نفر از نمایندگان می توانند به نوبت و طبق فهرستی که از قبل به قید قرعه توسط هیأت رئیسه تنظیم شده است، حداکثر به مدت هفت دقیقه نطق نمایند. همچنین دو نفر از نمایندگانی که در آن جلسه نوبت نطق نداشته باشند به جهت مسائل ضروری می توانند یک ساعت قبل از شروع جلسه در لوح مخصوص یا دستگاه الکترونیکی ثبت نام کرده و حداکثر به مدت پنج دقیقه نطق نمایند. درصورتی که بیش از دو نفر از نمایندگان متقاضی این نطق باشند، هیأت رئیسه به قید قرعه به دو نفر وقت خواهد داد. هیچ یک از نمایندگان نمیتوانند در مدت دو ماه بیش از یک بار نطق پنج دقیقهای نمایند. نماینده حق واگذاری تمام وقت خود را به نماینده دیگر دارد. ماده ۱۴ ـ بندهای ذیل در ماده (۱۰۸) اصلاح و ماده (۱۱۴) حذف می شود: الف - جزء (۲) بند (الف) و تبصره آن به شرح زیر اصلاح و یک تبصره به آن الحاق می شود:
۲ ـ درمورد کلیات هر طرح یا لایحه، ابتدا مخبر کمیسیون اصلی حداکثر پنج دقیقه گزارش می دهد، پس از آن حداکثر سه نفر مخالف و سه نفر موافق به ترتیب یک نفر مخالف و یک نفر موافق و سپس نماینده دولت و پس از آن مخبر کمیسیون هرکدام حداکثر پنج دقیقه صحبت می کنند.
تبصره ۱ ـ درمورد طرحها و لوایح مهم یا مفصل با پیشنهاد رئیس جلسه یا بیست و پنج نفر از نمایندگان و رأی اکثریت مطلق نمایندگان حاضر، می توان تعداد و یا وقت مخالف و موافق و وقت نماینده دولت و مخبر کمیسیون را حداکثر تا دو برابر افزایش داد.
تبصره ۲ ـ در بررسی کلیات طرحهای دو یا سه فوریتی و طرحهایی که کمیسیون اصلی در موعد مقرر گزارش نداده است یکی از طراحان می تواند به جای مخبر در ابتدا و انتهای رسیدگی در مجلس صحبت کند. ب ـ در بند (الف) جزء های (۳) و (۴) و تبصره آن حذف و شماره جزء (۵) به (۳) اصلاح می شود. ج ـ در جزء (۵) بند (الف) اصلاحات زیر انجام می شود:
۱- بعد از کلمه دفاع حرف «از» حذف و عبارت «دربرابر» جایگزین می شود.
۲ ـ عبارت «توجیه پیشنهاد کفایت مذاکرات و یا مخالفت با آن» حذف و عبارت «توضیح نماینده دولت و مخبر کمیسیون در مورد پیشنهادها» جایگزین می شود.
۳ ـ عبارت« عدم فوریت» حذف و عبارت «یا سلب فوریت و مخالفت با آن» جایگزین می شود. د ـ بند (ج) به شرح زیر اصلاح و یک تبصره به آن الحاق می شود:
ـ در کلیات لایحه بودجه سالانه کل کشور پس از نطق رئیس جمهور، مخبرکمیسیون گزارش خود را ارائه می دهد سپس حداکثر ده نفر از نمایندگان به عنوان مخالف گزارش کمیسیون و ده نفر به عنوان موافق گزارش کمیسیون به ترتیب یک نفر مخالف و یک نفر موافق هرکدام حداکثر ده دقیقه صحبت می کنند. پس از آن نماینده دولت به مدت بیست دقیقه و در پایان، مخبر کمیسیون صحبت می کند. مجموع زمان صحبت مخبر کمیسیون سی دقیقه خواهد بود.
تبصره ـ در کلیات متمم و یک یا چند دوازدهم بودجه، اظهارات به میزان نصف مدت های مقرر در بند فوق است. ه ـ ـ متن زیر به عنوان بند (ه) به ماده (۱۰۸) الحاق می شود:
ـ پیش از أخذ رأی برای انتخاب حقوقدانان شورای نگهبان و همچنین رئیس و دادستان دیوان محاسبات، هر نامزد می تواند حداکثر ده دقیقه در جلسه علنی مجلس مشخصات، سوابق کاری، تحصیلات و برنامه های خود را به اطلاع نمایندگان برساند. و - تبصره ذیل به ماده (۱۰۸) الحاق می شود:
تبصره - در کلیه مواردی که در این آئین نامه، نمایندگان می توانند به عنوان موافق یا مخالف صحبت کنند رعایت ترتیب ثبت نام و یا درخواست صحبت الزامی است. در مواردی که قبل از تشکیل جلسه علنی متقاضیان صحبت یا نطق در لوح بیش از تعداد تعیین شده در این آئین نامه باشد یکی از اعضاء هیأت رئیسه موظف است به قید قرعه از بین افرادی که در موعد مقرر ثبت نام کردهاند افراد مورد نیاز را تعیین نماید. افراد تعیین شده، حق واگذاری نوبت خود به نماینده دیگر را خواهند داشت. ماده ۱۵ ـ ماده (۱۱۵) به شرح ذیل اصلاح و یک تبصره به آن الحاق می شود:
ماده ۱۱۵ ـ نمایندگان می توانند درباره مسائل مهم مملکتی یا بین المللی یا مناسبتهای خاص بیانیه صادر نموده و به رئیس جلسه تحویل نمایند. چنانچه بیانیه صادره به امضاء حداقل بیش از نصف مجموع نمایندگان برسد متن آن بدون ذکر اسامی نمایندگان در پایان جلسه علنی مجلس قرائت و طی نامه رسمی به مراجع ذی ربط ارسال خواهد شد و اسامی نمایندگان امضاء کننده بیانیه در مشروح مذاکرات چاپ می شود.
تبصره ـ توزیع هرگونه نامه، گزارش، بروشور و امثال آن در صحن مجلس طبق دستورالعملی خواهد بود که توسط هیأت رئیسه تصویب و به اطلاع نمایندگان خواهد رسید. ماده ۱۶ ـ ماده (۱۲۰) به شرح ذیل اصلاح می شود:
ماده ۱۲۰- نصاب رأی گیری در مجلس، کمیسیون، کمیته و شعبه در موارد مختلف به شرح زیر می باشد:
الف ـ اکثریت چهار پنجم مجموع نمایندگان:
ـ اصلاحات جزئی خطوط مرزی کشور (اصل هفتاد و هشتم قانون اساسی).
ب ـ اکثریت سه چهارم مجموع نمایندگان:
۱ ـ توقف انتخابات و ادامه کار مجلس سابق در زمان جنگ و اشغال نظامی (اصل شصت و هشتم قانون اساسی).
۲ ـ مصوبات جلسه رسمی غیرعلنی (اصل شصت و نهم قانون اساسی).
ج ـ اکثریت دو سوم مجموع نمایندگان:
۱ - تصویب درخواست مراجعه به آراء عمومی (اصل پنجاه و نهم قانون اساسی)
۲ - تصویب عدم کفایت رئیس جمهور(اصل هشتاد و نهم قانون اساسی).
۳ - تصویب تقاضای سه فوریت طرحها و لوایح.
د - اکثریت دو سوم نمایندگان حاضر
۱ - تصویب آئین نامه داخلی مجلس و تفسیر آن.
۲ - تصویب تشکیل جلسه رسمی غیرعلنی مجلس با رعایت ماده (۱۰۳) این آئین نامه.
۳ - تصویب تقاضای دوفوریت طرحها و لوایح.
۴- تصویب موضوع اصل هفتاد و نهم قانون اساسی.
۵- اصلاح قانون برنامه توسعه در ضمن لایحه بودجه و سایر طرحها و لوایح
هـ- اکثریت مطلق نمایندگان حاضر:
۱ - انتخاب رئیس مجلس (مرحله اول).
۲ - انتخاب رئیس و دادستان دیوان محاسبات کشور.
۳ - رأی اعتماد به وزیران.
۴ - رأی عدم اعتماد به وزیران.
۵ - طرحها و لوایح و تفسیر قوانین.
۶ - تصویب انجام تحقیق و تفحص.
۷ - تصویب تقاضای یک فوریت طرحها و لوایح.
۸- تغییر دستور هفتگی مجلس.
۹- رأی به وارد بودن سؤال نمایندگان از وزیر.
۱۰ - تصویب موضوعات اصول هفتاد و هفتم، هشتادم، هشتاد و دوم و هشتاد و سوم قانون اساسی
۱۱ - تصویب وضع قوانین آزمایشی و تصویب دائمی اساسنامه سازمانها توسط کمیسیونهای مجلس و دولت طبق اصل هشتاد و پنجم قانون اساسی.
۱۲ - تعیین تعداد اعضاء کمیتهها در کمیسیونها.
۱۳- تصویب اعتبارنامه نمایندگانی که پرونده آنان به کمیسیون تحقیق ارجاع شده است.
۱۴- سایر مواردی که در این آئین نامه و سایر قوانین برای آنها کلمات «تصویب» یا «موافقت مجلس» آورده شده و در این آئین نامه نصاب آن مشخص نشده است.
و - اکثریت نسبی با حداقل رأی بیش از یک سوم نمایندگان حاضر:
۱- انتخاب اعضاء هیأت رئیسه شعبه .
۲- انتخاب نمایندگان جهت عضویت در کمیسیون تلفیق، مشترک و هیأت تحقیق و تفحص.
۳- انتخاب اعضاء کمیسیون تخصصی، تحقیق وتدوین آئین نامه داخلی در شعبه.
۴- تصویب تغییر کمیسیون نمایندگان.
۵- انتخاب اعضاء کمیسیون ویژه در مجلس.
ز - اکثریت نسبی:
۱- انتخاب رئیس مجلس (مرحله دوم) و سایر اعضاء هیأت رئیسه مجلس.
۲- انتخاب اعضاء حقوقدان شورای نگهبان.
۳- انتخاب رئیس و اعضاء هیأت رئیسه کمیسیون و کمیته.
۴- انتخاب نمایندگان جهت نظارت در مجامع، شوراها و سازمانها.
۵- انتخاب اعضاء کمیته های هر کمیسیون.
۶- انتخاب ده نفر از نمایندگان در اجراء اصل یکصد و هفتاد و هفتم قانون اساسی. ماده ۱۷ - ماده (۱۴۳) به شرح ذیل اصلاح می شود:
ماده ۱۴۳- بررسی و تصویب کلیه طرحها و لوایح عادی یک شوری خواهد بود به جز مواردی که در این آئین نامه نحوه رسیدگی مشخص شده و یا به تشخیص هیأت رئیسه بررسی آنها به صورت دو شوری ضرورت داشته باشد.
تبصره – چنانچه نظر کمیسیون مبنی بر رد یا مسکوت ماندن طرح یا لایحه موضوع این ماده باشد و درجلسه علنی، کلیات آن طرح یا لایحه به تصویب برسد این گونه طرحها و لوایح به کمیسیون برای رسیدگی شور دوم ارجاع می شود. ماده ۱۸ - در ماده (۱۴۶) در سطر اول بعد از کلمه «رد» عبارت «یا مسکوت ماندن» اضافه می شود و تبصره زیر به این ماده الحاق می شود:
تبصره – گزارش رد یا مسکوت ماندن طرح یا لایحه، زمانی در دستور کار مجلس قرار می گیرد که دولت در خصوص لایحه یا پانزده نفر از نمایندگان طراح در خصوص طرح، ظرف مدت یک ماه پس از چاپ و توزیع گزارش کمیسیون از هیأت رئیسه مجلس تقاضا نمایند در دستور کار مجلس قرار گیرد در غیر این صورت بایگانی می شود مگر این که درگزارش کمیسیون زمان مشخصی برای مسکوت ماندن تعیین شده باشد که در این صورت پس از پایان یافتن مدت تعیین شده در دستور کار کمیسیون قرار خواهد گرفت. ماده ۱۹ - ماده (۱۵۵) به شرح ذیل اصلاح می شود:
ماده ۱۵۵ – پس از تصویب کلیات و در شور نهایی طرحها و لوایح، اولویت رسیدگی به پیشنهادها در جلسه علنی به ترتیب زیر خواهد بود:
۱- پیشنهاد بازگشت به لایحه دولت یا طرح اصلی.
۲- پیشنهاد حذف کل ماده.
۳- پیشنهاد چاپ شده کمیسیون های فرعی.
۴- پیشنهاد حذف جزء و پیشنهادهای چاپ شده نمایندگان با تشخیص اولویت جامع بودن توسط یکی از اعضاء هیأت رئیسه.
۵- رأی گیری برای اصل ماده.
۶- رأی گیری برای حذف کل ماده درصورتی که اصل ماده رأی نیاورد.
۷- پیشنهاد های جدید نمایندگان.
۸- ارجاع به کمیسیون، به تشخیص رئیس جلسه (در صورتی که پیشنهادهای فوق الذکر رأی نیاورد).
تبصره- در صورت تصویب پیشنهاد بازگشت به لایحه دولت یا طرح اصلی، پیشنهاد بندهای (۳) و (۴) پذیرفته می شود. ماده ۲۰ - ماده (۱۶۵) به شرح ذیل اصلاح می شود:
ماده ۱۶۵- نحوه رسیدگی به طرحها و لوایح دو فوریتی به شرح زیر می باشد:
۱ ـ حداکثر چهار ساعت پس از تصویب فوریت، طرح یا لایحه چاپ و توزیع میشود.
۲ ـ حداکثر بیست ساعت پس از تصویب فوریت، پیشنهاد نمایندگان به هیأت رئیسه تسلیم می شود.
۳ ـ حداکثر هفتاد و دو ساعت پس از تصویب فوریت، در دستور کار مجلس قرار می گیرد.
۴ ـ حداقل یک ساعت قبل از شروع مذاکرات، پیشنهادهای نمایندگان چاپ و توزیع می شود. ماده ۲۱ ـ تبصره (۱) ماده (۱۶۸) به شرح زیر اصلاح و یک تبصره به عنوان تبصره (۳) به این ماده الحاق می شود:
تبصره ۱- دولت باید حداقل شش ماه قبل از پایان مدت آزمایشی قانون مذکور جهت تمدید یا تعیین تکلیف دائمی آن، اقدام قانونی لازم را معمول دارد. هیأت رئیسه موظف است از طریق لایحه یا طرح ترتیبی اتخاذ نماید که تا پایان زمان آزمایشی، تعیین تکلیف شده باشد. طرح یا لایحه می تواند به صورت ماده واحده و بدون تغییرات یا با اصلاح موادی از قانون آزمایشی تنظیم شود.
تبصره ۳- مدت اجراء اصلاحیه های قانون آزمایشی و برنامه توسعه تابع مدت اجراء اصل قانون خواهد بود. ماده ۲۲ - در ماده (۱۹۲) عبارت «هیأت رئیسه» جایگزین عبارت «رئیس مجلس» و کلمات «اولین» و «آتی» حذف می شود. ماده۲۳ - ماده (۱۹۳) به شرح ذیل اصلاح و ماده (۱۹۴) حذف می شود:
ماده ۱۹۳- نحوه رسیدگی به سؤال نماینده از وزیر به شرح ذیل خواهد بود:
۱- هر نماینده می تواند راجع به مسائل داخلی و خارجی کشور از وزیر مسؤول در باره وظایف او سؤال نماید سؤال باید کتبی و صریح بوده و در فرم مخصوص که هیأت رئیسه تهیه می نماید توسط نماینده تنظیم و به هیأت رئیسه تسلیم شود. هیأت رئیسه موظف است سؤال را فوری به کمیسیون تخصصی ذی ربط ارسال نماید.
۲- کمیسیون موظف است حداکثر ظرف مدت ده روز پس از وصول سؤال، جلسهای با حضور وزیر و سؤال کننده تشکیل دهد و با استماع نظرات سؤال کننده و وزیر و بررسی های لازم، به موضوع رسیدگی کند.
۳- چنانچه سؤال کننده، توضیحات وزیر را قانع کننده نداند، کمیسیون با تعیین قلمرو «ملی» یا «منطقهای» سؤال، بلافاصله نسبت به ارجاع سؤال ملی به هیأت رئیسه جهت اعلام وصول در اولین جلسه علنی اقدام می نماید.
۴- در رابطه با سؤال منطقهای، کمیسیون موظف است حداکثر ظرف مدت ده روز نسبت به ارائه راه حل و ارسال گزارش به هیأت رئیسه مجلس و رئیس جمهور (توسط رئیس مجلس) اقدام نماید. هیأت رئیسه مساعی لازم نسبت به حل موضوع سؤال منطقهای را به عمل میآورد. چنانچه پس از پانزده روز از ارجاع نامه کمیسیون، نماینده سؤال کننده همچنان موضوع را حل و فصل نشده بداند، از هیأت رئیسه درخواست طرح سؤال منطقهای در جلسه علنی را می نماید. هیأت رئیسه موظف است در اولین جلسه علنی، سؤال منطقهای را اعلام وصول و فوری به وزیر ابلاغ و به کمیسیون ذی ربط ارسال نماید. کمیسیون موظف است ظرف یک هفته گزارش نهایی را به هیأت رئیسه ارائه نماید.
۵- طبق اصل هشتاد و هشتم (۸۸) قانون اساسی، وزیر مورد سؤال مکلف است حداکثر ظرف مدت ده روز از تاریخ ابلاغ سؤال در مجلس حضور یافته و به سؤال پاسخ دهد مگر آن که وزیر به صورت رسمی و با عذرموجه تقاضای تأخیر حداکثر برای مدت ده روز داشته باشد.
۶- در جلسه علنی ابتدا گزارش کمیسیون متضمن طرح سؤال و بررسی های انجام شده توسط مخبر کمیسیون به مدت حداکثر پنج دقیقه مطرح می شود سپس وزیر و نماینده سؤال کننده به ترتیب و هرکدام به مدت حداکثر پانزده دقیقه توضیحات خود را ارائه می دهند و در صورت قانع نشدن نماینده، رئیس جلسه نظر مجلس را در این مورد اخذ می کند. در صورتی که اکثر نمایندگان حاضر، نظر به وارد بودن سؤال نماینده یا نمایندگان بدهند رئیس مجلس موظف است موضوع را به رئیس جمهور جهت رسیدگی ارجاع نماید.
تبصره ۱– عدم حضور وزیر در مجلس و کمیسیون به منزله وارد بودن سؤال می باشد.
تبصره ۲- سؤال کننده یا وزیر میتوانند از وقت خود در جلسه علنی طی دو نوبت استفاده نمایند.
تبصره ۳- گزارش کمیسیون حداقل بیست و چهار ساعت قبل از طرح سؤال در مجلس باید چاپ و بین نمایندگان توزیع شود.
تبصره ۴- در صورتی که سؤال توسط چند نماینده تنظیم گردد، نماینده منتخب سؤال کنندگان جهت توضیح سؤال در کمیسیون و صحن علنی باید در فرم مربوط به سؤال مشخص گردد در صورت عدم توافق سؤال کنندگان، نماینده آنها توسط یکی از اعضاء هیأت رئیسه به قید قرعه انتخاب خواهد شد.
تبصره ۵- سؤال می تواند شامل اجزاء متعدد باشد. ماده ۲۴ ـ ماده (۱۹۵) به شرح ذیل اصلاح می شود:
ماده ۱۹۵ - چنانچه در هر دوره مجلس، سه بار با رأی اکثریت نمایندگان حاضر سؤالات نمایندگان از هر وزیر وارد تشخیص داده شود طرح استیضاح وزیر در صورت رعایت مفاد اصل هشتاد و نهم (۸۹) قانون اساسی و آئین نامه داخلی در دستور کار مجلس قرار خواهد گرفت. ماده ۲۵ ـ ماده (۱۹۸) و تبصره های آن به شرح ذیل اصلاح می شود:
ماده ۱۹۸ - هرگاه نماینده ای، تحقیق و تفحص در هر یک از امور کشور را لازم بداند تقاضای خود را به صورت کتبی به هیأت رئیسه مجلس تسلیم نموده و هیأت رئیسه ظرف چهل و هشت ساعت آن را به کمیسیون تخصصی ذی ربط جهت رسیدگی ارجاع می نماید. کمیسیون موظف است حداکثر ظرف دو هفته از تاریخ وصول، اطلاعاتی را که در این زمینه کسب نموده در اختیار متقاضی یا متقاضیان قرار دهد. درصورتی که متقاضی یا متقاضیان، اطلاعات کمیسیون را کافی تشخیص ندهند، کمیسیون موظف است ظرف یک هفته از متقاضی یا متقاضیان و بالاترین مقام دستگاه اجرائی ذی ربط دعوت به عمل آورد و دلایل ضرورت تحقیق و تفحص و نظرات مقام فوق الذکر را استماع نماید و تا مدت ده روز گزارش خود را مبنی بر تصویب یا رد تقاضای تحقیق و تفحص به هیأت رئیسه مجلس ارائه دهد. این گزارش خارج از نوبت در دستور هفته بعد مجلس قرارمی گیرد و پس از توضیح مخبر کمیسیون و صحبت نماینده متقاضی تحقیق و تفحص هر کدام حداکثر به مدت ده دقیقه، گزارش کمیسیون بدون بحث به رأی گذاشته خواهد شد. در صورت تصویب انجام تحقیق و تفحص، موضوع به همان کمیسیون تخصصی ذی ربط جهت رسیدگی ارجاع میگردد. کمیسیون موظف است در مدت بیست روز اعضاء هیأت تحقیق و تفحص را که حداقل یازده و حداکثر پانزده نفر خواهند بود از بین نمایندگان تعیین و به رئیس مجلس جهت صدور ابلاغ معرفی نماید. چنانچه متقاضیان تحقیق و تفحص کمتر از پنج نفر باشند کلیه آنان عضو هیأت خواهند بود، در غیر این صورت حداقل پنج نفر از اعضاء هیأت از میان متقاضیان تحقیق و تفحص انتخاب خواهند شد. اعضاء هیأت از میان خود یک رئیس، دو نایب رئیس و یک منشی انتخاب می کنند. هیأت حداکثر در مدت یک ماه پس از پایان مهلت تحقیق و تفحص، گزارش خود را به کمیسیون تسلیم می نماید. کمیسیون موظف است ظرف یک ماه گزارش هیأت را در جلسه مشترک اعضاء کمیسیون و هیأت مطرح و گزارش نهایی را جهت قرائت در مجلس برای مدت نیم ساعت تنظیم و پس از تصویب به هیأت رئیسه ارسال نماید. قبل از رأی گیری در رابطه با گزارش نهایی، وزیر یا مقام مسؤول از عملکرد خود دفاع خواهد نمود. هیأت رئیسه موظف است گزارش کمیسیون را در دستور هفته بعد کاری مجلس قرار دهد تا توسط مخبر کمیسیون قرائت گردد.
تبصره ۱ – موضوع تحقیق و تفحص با تشخیص هیأت رئیسه باید صریح و قابل رسیدگی باشد.
تبصره ۲ - هیأت تحقیق و تفحص می تواند از کارشناسان مورد وثوق با تأیید هیأت رئیسه مجلس استفاده نماید. هیأت رئیسه موظف است تنخواه مورد درخواست هیأت را دراختیار رئیس هیأت قرار دهد تا براساس تصمیمات هیأت هزینه و با تأیید هیأت رئیسه به هزینه قطعی منظور شود.
تبصره ۳- چنانچه وزیر یا بالاترین مقام دستگاه مورد تحقیق و تفحص تغییر کرده باشد و تحقیق و تفحص مربوط به عملکرد دوران مسؤولیت آنان باشد باید امکان دسترسی آنها به اسناد و مدارک جهت پاسخگویی فراهم گردد.
تبصره ۴- کلیه مکاتبات هیأت با امضای رئیس هیأت و درغیاب او نایب رئیس معتبر خواهد بود.
تبصره ۵- کمیسیون موظف است همزمان با ارائه گزارش نهایی به هیأت رئیسه، کلیه اسناد، مدارک و پرونده های تحقیق و تفحص و یک نسخه از گزارش نهایی را به کمیسیون اصل نودم (۹۰) قانون اساسی جهت اقدام قانونی و نیز حفظ و بایگانی اسناد ارسال نماید.
تبصره ۶- ارائه و انتشار هرگونه اطلاعات مربوط به تحقیق و تفحص به هر شکل و عنوان از طرف اشخاص حقیقی و حقوقی و اعضاء هیأت تحقیق و تفحص تا زمان چاپ گزارش جهت قرائت در صحن علنی ممنوع می باشد.
تبصره ۷- تحقیق و تفحص مجلس شامل شورای نگهبان، مجلس خبرگان رهبری، مجمع تشخیص مصلحت نظام و پرونده های جریانی مراجع قضائی و امور ماهیتی قضائی نمی شود و درمورد دستگاههایی که زیر نظر مقام معظم رهبری هستند با اذن معظم له امکان تحقیق و تفحص توسط مجلس وجود دارد. ماده ۲۶ ـ ماده (۱۹۹) به شرح ذیل اصلاح می شود:
ماده ۱۹۹ ـ مهلت انجام تحقیق و تفحص شش ماه از تاریخ صدور ابلاغ اعضاء هیأت توسط رئیس مجلس میباشد. در صورت ضرورت با درخواست هیأت و تصویب هیأت رئیسه مجلس تا شش ماه دیگر قابل تمدید می باشد.
تبصره - در صورتی که جلسه مشترک هیأت تحقیق و تفحص و کمیسیون تخصصی تخلفات موضوع تحقیق را مهم و مسؤول دستگاه یا سازمان را مقصر تشخیص دهد، طرح استیضاح وزیر مربوطه درصورت رعایت مفاد اصل هشتاد و نهم (۸۹) قانون اساسی در دستور کار مجلس قرار خواهد گرفت. هیأت رئیسه موظف است در اولین جلسه علنی موضوع استیضاح را اعلام وصول و حداکثر تا مدت ده روز در دستور جلسه علنی قرار دهد در این صورت مخبر کمیسیون حداکثر به مدت نیم ساعت گزارش می دهد و سپس طبق مواد مربوط به استیضاح عمل خواهد شد. ماده ۲۷ - ماده (۲۲۳) به شرح ذیل اصلاح می شود:
ماده ۲۲۳- اصلاح قانون برنامه توسعه در ضمن لایحه بودجه و دیگر طرحها و لوایح با رأی دو سوم نمایندگان حاضر پذیرفته می شود و هرگونه اصلاح نیز با رأی دو سوم نمایندگان معتبر خواهد بود. ماده ۲۸ - اصلاحات ذیل در ماده (۲۲۴) انجام می شود:
الف - در سطر اول عبارت «لایحه بودجه سالیانه کل کشور» حذف و عبارت «دولت موظف است لایحه بودجه سالانه کل کشور را حداکثر تا پانزدهم آذرماه هر سال به مجلس تسلیم نماید. نحوه رسیدگی به لایحه بودجه، متمم و چند دوازدهم آن» جایگزین می شود. ب - در بند (۱) کلمه «تقدیم» حذف و عبارت «چاپ و توزیع» جایگزین می شود و عبارت «توسط دولت و توزیع» حذف و عبارت «و سوابق» جایگزین می شود. ج – در بند (۲) عبارت «ده روز» حذف و عبارت «پانزده روز» جایگزین می شود و عبارت «پایان مهلت أخذ پیشنهادهای نمایندگان» حذف و عبارت «چاپ و توزیع لایحه» جایگزین می شود و کلمه «اصلی» حذف و کلمه «تلفیق» جایگزین می شود. د - در بند (۳) کلمه «اصلی» حذف و کلمه «تلفیق» جایگزین می شود و بعد از عبارت «مدت پانزده روز» عبارت «پس از پایان مهلت گزارش کمیسیون تخصصی» اضافه می شود و در انتهای بند عبارت «مهلت رسیدگی کمیسیون تلفیق حداکثر تا پانزده روز با موافقت هیأت رئیسه قابل تمدید می باشد» اضافه می شود. ه ـ- عبارت «پیشنهادهایی که منبع درآمد مشخصی نداشته باشد قابل طرح نخواهد بود و پیشنهادهایی که مازاد بر سرجمع نباشد زمانی قابل طرح است که ردیف مشخص جایگزین را معین نماید، تشخیص موارد مذکور با رئیس جلسه خواهد بود» به انتهای تبصره (۱) اضافه می شود. و – در تبصره (۲) عبارت «چند دوازدهم، متمم و» حذف می شود. ماده ۲۹ - ماده ذیل به آیین نامه داخلی الحاق می شود:
ماده الحاقی۱- هرگاه حداقل ده نفر از نمایندگان و یا هرکدام از کمیسیونها، عدم رعایت شؤونات و نقض یا استنکاف از اجراء قانون یا اجراء ناقص قانون توسط رئیس جمهور و یا وزیر و یا مسؤولین دستگاههای زیرمجموعه آنان را اعلام نمایند، موضوع بلافاصله از طریق هیأت رئیسه جهت رسیدگی به کمیسیون ذی ربط ارجاع می گردد. کمیسیون حداکثر ظرف مدت ده روز موضوع را رسیدگی و درصورت وارد بودن با اظهارنظر صریح، گزارش خود را از طریق هیأت رئیسه به مجلس ارائه می دهد.
تبصره ۱- چنانچه نظر مجلس بر تأیید گزارش باشد موضوع جهت رسیدگی به قوه قضائیه و سایر مراجع ذی صلاح ارسال می شود تا خارج از نوبت و بدون تشریفات دادرسی رسیدگی نمایند.
تبصره ۲- درصورتی که مجلس در مورد رئیس جمهور یا هریک از وزیران سه نوبت رأی به وارد بودن گزارش بدهد طرح استیضاح در صورت رعایت مفاد اصل هشتاد و نهم (۸۹) قانون اساسی در دستور کار مجلس قرار خواهد گرفت. ماده ۳۰ - ماده ذیل به آیین نامه داخلی الحاق می شود:
ماده الحاقی ۲- هیأت رئیسه می تواند در چهارچوب امکانات موجود و بودجه مصوب تشکیلات مناسبی را جهت تدوین، نگارش، ویرایش حقوقی و ادبی طرحها و لوایح ایجاد نماید. نظرات این تشکیلات قبل از تصویب نهایی طرح یا لایحه در مجلس، با موافقت کمیسیون ذی ربط انجام می شود. ماده ۳۱ - ماده ذیل به آیین نامه داخلی الحاق می شود:
ماده الحاقی۳- گزارشهای تحقیق و تفحص، تفریغ بودجه و کمیسیونها به جز گزارش طرحها و لوایح، خارج از نوبت در دستور کار مجلس قرار می گیرد. این گزارشها باید حداقل (۴۸) ساعت قبل از طرح در مجلس چاپ و در اختیار نمایندگان قرار گیرد و خلاصه آن حداکثر به مدت نیم ساعت در جلسه قرائت و متن کامل گزارش در مشروح مذاکرات چاپ شود. ماده ۳۲ - ماده ذیل به آیین نامه داخلی الحاق می شود:
ماده الحاقی ۴ – تعیین مصادیق و تهیه شرح وظایف و اختیارات کمیسیونها با رعایت کلیت آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی توسط هیأت رئیسه مجلس یا هر یک از کمیسیونها و یا حداقل پنجاه نفر از نمایندگان پیشنهاد می شود و پس از تصویب در جلسه مشترک هیأت رئیسه مجلس، اعضای کمیسیون تدوین آیین نامه داخلی و رؤسای کمیسیونهای تخصصی اجراء می شود.
تبصره – جلسه مشترک فوق الذکر به ریاست رئیس یا یکی از نواب رئیس مجلس و با حضور حداقل دو سوم اعضاء رسمیت می یابد و مصوبات آن با رأی حداقل دو سوم اعضاء حاضر معتبر خواهد بود و مصوبات به اطلاع نمایندگان خواهد رسید. ماده ۳۳ - ماده ذیل به آیین نامه داخلی الحاق می شود:
ماده الحاقی ۵- کمیسیونها می توانند گزارش طرحها و لوایح مشابه یا با موضوع مشترک یا نزدیک به هم را در یک گزارش به مجلس ارائه نمایند. ماده۳۴ – در مواد تعیین شده ذیل، اصلاحات به عمل آمده انجام می شود: ۱ - در سطراول ماده (۵۶) عبارت «یا کمیسیونها (در خصوص قوانین آزمایشی)» بعداز کلمه «مجلس» اضافه می شود. ۲ - در ماده (۷۷) کلمه «ضمن» حذف و عبارت «جلسه رسمی ضمن نطق یا» جایگزین و عبارت «ده دقیقه» به عبارت «پنج دقیقه» اصلاح می شود. ۳ - ماده (۱۳۸) حذف شود.
۴ - درماده (۱۳۹) عبارت «آن در اختیار مطبوعات» حذف و عبارت «،از طریق رسانه ها در اختیار عموم» جایگزین شود. ۵ - در بند (۲) ماده (۱۵۹) آیین نامه عبارت «با رأی اکثریت دو سوم حاضران» حذف و عبارت «به ترتیب با رأی اکثریت دو سوم حاضران و دو سوم مجموع نمایندگان» جایگزین شود. ۶ - درماده (۱۶۲) عبارت «تقاضای سلب» حذف و عبارت «تقاضای فوریت یا سلب» جایگزین شود. ۷ - در ماده (۱۶۹) بعد از عبارت «پانزده نفر از نمایندگان» عبارت «قبل از شروع رسیدگی نهایی در مجلس» اضافه شود. ۸ - در ماده (۱۷۵) کلمه «تفسیر» حذف و کلمه «استفساریه» جایگزین شود. قبل از عبارت «قابل تغییر است» عبارت «تا ۲ برابر» اضافه می شود. ۹ - در ماده (۱۸۰) بعد از کلمه «نمایندگان» عبارت «تا قبل از اتمام رسیدگی نهایی در مجلس» اضافه و در سطر سوم عبارت «حداکثر شش ماه» حذف و عبارت «مدت معینی» جایگزین و بعد از کلمه «موافقت» عبارت «معاون حقوقی و امور مجلس رئیس جمهور یا» اضافه می شود. ۱۰ - در ماده (۱۸۱) عبارت «یا آیین نامه داخلی مجلس» حذف و عبارت «پنج دقیقه» به عبارت «سه دقیقه» اصلاح می شود. ۱۱ - در ماده (۱۸۲) عبارت «پنج دقیقه» به عبارت «سه دقیقه» اصلاح و عبارت «و قبل از شروع دستور جلسه» حذف می شود. ۱۲ - ماده (۱۸۳) حذف می شود.
۱۳ - در ماده (۱۹۰) عبارت «برای هریک از وزیران جداگانه» حذف و در تبصره (۲) این ماده بعد از عبارت «رأی اعتماد نداد» عبارت «و یا وزارتخانه ای به هر دلیل وزیر نداشته باشد» اضافه می شود. ۱۴ - در ماده (۲۰۰) عبارت «به محاکم قضائی» حذف و عبارت «حسب مورد موضوع به قوه قضائیه یا مراجع رسیدگی به تخلفات اداری» جایگزین می شود. ۱۵ - در کلیه مواد آیین نامه عبارت «قبل از دستور» بعد از کلمه «نطق» حذف می شود. ۱۶ - در کلیه مواد آئین نامه بعد از کلمه«لوح» عبارت«یا دستگاه الکترونیک» اضافه می شود. ماده ۳۵ - در کلیه مواد آیین نامه داخلی کلمه «منشی» به کلمه «دبیر» ، کلمه «کارپرداز» به کلمه «ناظر» و کلمه «مخبر» به کلمه «سخنگو» تغییر می کند. ماده ۳۶ - ماده (۲۴۱) به شرح زیر اصلاح می شود:
ماده ۲۴۱- هیأت رئیسه مجلس موظف است پس از تصویب این قانون نسبت به اعمال اصلاحات در آیین نامه داخلی مجلس و اصلاح شماره مواد و تنظیم آنها اقدام نماید. قانون فوق مشتمل بر ۳۶ ماده در جلسه علنی روز سه شنبه مورخ بیست و ششم آذرماه یکهزار و سیصد و هشتاد و هفت مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ ۴ /۱۰ /۱۳۸۷ به تأیید شورای نگهبان رسید. رئیس مجلس شورای اسلامی- علی لاریجانی
اگر تجربهای در تفسیر یا اجرای این قانون دارید، دیدگاه حرفهای خود را در گفتمان منتشر کنید.