قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع
قانون مصوب ۱۳۴۶/۰۵/۲۵ نخست وزیر
قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع
مصوب ۱۳۴۶,۰۵,۲۵
با اصلاحات و الحاقات بعدی
فصل اول - تعاریف ماده ۱ - تعریف اصطلاحاتیکه در قوانین جنگل و مرتع بکار رفته بشرح زیر است: ۱ - جنگل یا مرتع یا بیشه طبیعی عبارت از جنگل یا مرتع یا بیشه ای است که بوسیله اشخاص ایجاد نشده باشد. ۲ - بوته جنگلی - رستنیهای خودروی خشبی است که ساقه آنها بطور طبیعی کمی بالاتر از سطح خاک منشعب شده باشد و نوعاً در جنگلها یا اراضی جنگلی یا بیشه ها میروید. ۳ - بوته کویری - کلیه نباتات خودروی چند ساله بجز درخت که در کویر و بیابان میروید بوته کویری نامیده میشود. ۴ - کنده - آن قسمت از تنه درخت که پس از قطع یا شکسته شدن یا سوختن در زمین باقی بماند کنده نامیده میشود. ۵ - نهال - درخت جوانی است که دارای ساقه مشخصی بوده و قطر بن آن کمتر از پنج سانتیمتر و در مورد شمشاد قطربن کمتر از سه سانتیمتر باشد. ۶ - اراضی جنگلی:
الف – زمین هائی که در آنها آثار و شواهد وجود جنگل از قبیل نهال یا پاجوش یا بوته یا کنده درختان جنگلی وجود داشته باشد مشروط بر آنکه در تاریخ ملی شدن جنگلها ۲۷ /۱۰ /۱۳۴۱ تحت کشت یا آیش نبوده و تعداد کنده در هکتار از بیست و یا تعداد نهال یا بوته جنگلی در هر هکتار جداگانه یا مجموعاً از یکصد عدد و یا مجموع تعداد نهال و بوته و کنده در هر هکتار از یکصد عدد متجاوز باشد.
ب - زمین هائی که در آنها درختان خودروی جنگلی بطور پراکنده وجود داشته باشد و حجم درختان موجود در شمال از حوزه آستارا تا حوزه گلیداغی در هر هکتار کمتر از پنجاه مترمکعب و در سایر مناطق ایران کمتر از بیست مترمکعب باشد مشروط بر آنکه در تاریخ ملی شدن جنگلها تحت کشت یا آیش نبوده باشد. تبصره - اگر در اراضی بند ب درختان شمشاد وجود داشته باشد و حجم آنها بیش از سی مترمکعب در هکتار باشد این قبیل اراضی مشمول اراضی جنگل نبوده و جنگل شمشاد محسوب میگردد. ۷ - مراتع اعم است از مشجر و غیرمشجر. ۸ - مرتع مشجر - اگر مرتع دارای درختان جنگلی خودرو باشد مرتع مشجر نامیده می شود مشروط بر آنکه حجم درختان موجود در هکتار در شمال از حوزه آستارا تا حوزه گلیداغی بیش از پنجاه مترمکعب و در سایر مناطق ایران بیش از بیست مترمکعب باشد. ۹ - مرتع غیرمشجر - زمینی است اعم از کوه و دامنه یا زمین مسطح که در فصل چرا دارای پوششی از نباتات علوفه ای خودرو بوده و با توجه بسابقه چرا عرفاً مرتع شناخته شود.
اراضی که آیش زراعتند ولو آنکه دارای پوشش نباتات علوفه ای خودرو باشند مشمول تعریف مرتع نیستند. تبصره - آن قسمت از اراضی ماسه ای ساحلی دریا تا حدود سیصد متر از حریم دریا مشروط بر آنکه از جاده ساحلی تجاوز نکند ولو آنکه واجد شرایط فوق باشد مشمول تعریف اراضی جنگلی و مرتع (مشجر و غیرمشجر) نخواهد بود. ۱۰ - توده جنگلی - قطعات مجزائی از جنگل یا مرتع مشجری است که وسعت سطح آن کمتر از ده هکتار و حجم درختان جنگلی موجود بیش از سیصد مترمکعب در هکتار باشد. ۱۱ - باغ - در مناطق جنگلی باغ محلی اطلاق می شود که دارای شرایط زیر باشد:
الف - حدود آن بنحوی از انحاء مشخص و معین شده باشد.
ب - حجم درختان جنگلی خودروی آن از پنجاه مترمکعب در هکتار تجاوز نکند.
پ - حداقل در هر هکتار آن یکصد عدد درخت با رده یا مجموعاً دویست عدد درخت بارده و جوان دست کاشت میوه ای و یا یکهزار بوته چای وجود داشته باشد.
ت - حداقل نه دهم سطح آن از کنده و ریشه درختان جنگلی پاک شده باشد. ۱۲ - طرح جنگلداری - طرح جنگلداری طرحی است که در آن مقدار و محل و موقع برداشت و مدت اجراء و نحوه بهره برداری و عملیات احیائی و عمرانی که در داخل جنگل یا جنگلهای مربوط باید بعمل آید درج شده و بتصویب سازمان جنگلبانی ایران رسیده باشد. ۱۳ - مصارف روستائی - مصارف روستائی عبارت از مصارف چوبی و سوختنی است که مورد نیاز فردی یا دسته جمعی ساکنین دهکده های مجاور جنگل و جنگل نشینان باشد از قبیل مصارف ساختمانهای مسکونی - مساجد - درمانگاهها - مدارس - انبار - اسطبل - سدهای چوبی - پل - آبدنگ - پادنگ - تلمبار - پایه برای محصور کردن مزارع و باغات و محوطه ها و امثال آنها. ۱۴ - دهکده مجاور جنگل دهکده ای است که اراضی آن حداقل از یکطرف بجنگل متصل باشد. ۱۵ - گرده بینه یا گردبینه - قسمتی از تنه درخت است که تقریباً استوانه ای شکل بوده و از آن انواع چوب یا روکش تهیه می شود. ۱۶ – استر (Stere) مقدار هیزمی است که یک مترمکعب فضا را اشغال نماید و هر استر معادل شش دهم مترمکعب چوب محسوب می شود. ۱۷ - درختان جنگلی ایران از نظر اجرای این قانون بشرح زیر دسته بندی می شود:
دسته اول - زربین - ارس - شمشاد - سرخدار - گردو - آزاد.
دسته دوم - راش - بلوط - زبان گنجشک - ملچ - افرا - شیردار - الوکک - توسکا - نمدار.
دسته سوم - اوجا - سفیدپلت - کلهو - ممرز و سایر گونه ها. ۱۸ - مناطق جنگلی - مناطقی است که در آنها جنگل یا بیشه یا اراضی جنگلی یا بوته زارهای جنگلی طبیعی بطور انبوه یا پراکنده وجود داشته باشد. ۱۹ - شاخه قطور - شاخه ایست که قطر آن در محل انشعاب بیش از پنج سانتیمتر باشد. ۲۰ - ضریب - بهره مالکانه - میزان درصدی از بهای متوسط عمده فروشی سالیانه یک مترمکعب چوب الواری بابعاد مختلف در بازار تهران ضریب بهره مالکانه یک مترمکعب درخت از همان جنس است. ۲۱ (الحاقی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - طرح مرتع داری - عبارت از طرحی است که بمنظور بهره برداری از مرتع مورد تصویب وزارت منابع طبیعی واقع شود. ۲۲ (الحاقی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - واحد دامی - عبارت از یک رأس گوسفند است - بز و سایر دامها هر کدام معادل چهار واحد دامی محسوب میشود. ۲۳ (الحاقی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - ظرفیت چرا عبارت از تعداد واحد دامی است که طبق برآورد وزارت منابع طبیعی در یک فصل چرا در یک هکتار مرتع موضوع پروانه چرا یا طرح مرتع داری میتواند چرا نماید. فصل دوم - حفاظت و بهره برداری ماده ۲ - حفظ و احیاء و اصلاح و توسعه و بهره برداری از جنگلها و مراتع و بیشه های طبیعی و اراضی جنگلی ملی شده متعلق بدولت بعهده سازمان جنگلبانی ایران است.
رأی شماره ۲۳۸ و ۲۳۹ مورخ ۱۳۷۱/۱۲/۱۵ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری درخصوص ابطال اطلاق و عموم بخشنامه وزارت کشاورزی ناظر به بقاء کلیه اختیارات مذکور در مواد (۳۱) و (۳۲) آییننامه اجرایی قانون احیاﺀ و واگذاری اراضی مصوب ۱۳۵۹ شورای انقلاب برای وزارت مزبور حتی در مورد اراضی منابع ملی
تبصره (الحاقی ۲۱ˏ۰۲ˏ۱۳۸۴) - جنگلهای دست کاشت و یا جنگلها و مراتعی که در اجرای وظیفه احیاء و توسعه منابع طبیعی از قبیل طرحهای جنگلداری، مرتعداری، بیابان زدائی، طرحهای مدیریت منابع طبیعی و یا طرحهائی که با مشارکت اشخاص حقیقی و حقوقی برای توسعه منابع جدید ایجاد می شوند و همچنین پارکهای جنگلی و خزانه های تولید نهال و بذر جنگلی و مرتعی (نهالستانهای عمومی، ایستگاههای تولید بذر و نهال) در محدوده منابع طبیعی یاد شده در حکم منابع مذکور در این ماده می باشد. ماده ۳ (اصلاحی ۰۷ˏ۰۴ˏ۱۳۴۹) - بهره برداری از منابع مذکور در ماده ۳ توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی در هر مورد طبق طرحی بعمل خواهد آمد که بتصویب وزارت منابع طبیعی رسیده باشد و وزارت منابع طبیعی با رعایت مفاد طرحهای مصوب قرارداد لازم را تنظیم و پروانه بهره برداری صادر خواهد نمود. وزارت منابع طبیعی مجاز است نسبت به بهره برداری از منابع مذکور رأساً یا با تأسیس شرکت و یا با مشارکت اشخاص حقیقی و یا حقوقی اقدام کند. همچنین اجازه دارد نسبت براهسازی برای منابع مذکور و ایجاد صنایع چوب بترتیب فوق عمل نماید.
واگذاری سه هکتار از اراضی پلاک ثبتی (۱۲۵) فرعی از (۶) اصلی، واقع در بخش (۸) شهرستان کامیاران استان کردستان جهت استفاده اردوگاهی به وزارت آموزش و پرورش رأی شماره ۲۳۸ و ۲۳۹ مورخ ۱۳۷۱/۱۲/۱۵ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری درخصوص ابطال اطلاق و عموم بخشنامه وزارت کشاورزی ناظر به بقاء کلیه اختیارات مذکور در مواد (۳۱) و (۳۲) آییننامه اجرایی قانون احیاﺀ و واگذاری اراضی مصوب ۱۳۵۹ شورای انقلاب برای وزارت مزبور حتی در مورد اراضی منابع ملی
تبصره ۱ (الحاقی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - استفاده از مراتعی که برای آنها طرح مرتع داری تهیه و تصویب نشده است برای تعلیف دام مستلزم اخذ پروانه چرا از وزارت منابع طبیعی و رعایت ضوابط و شرایطی است که وسیله وزارت مزبور آگهی خواهد شد. تبصره ۲ (منسوخه ۱۷ˏ۰۱ˏ۱۳۷۶) - میزان سرمایه گذاری دولتی در این شرکتها که بصورت بازرگانی اداره خواهد شد نباید از ۵۱ درصد سهام کمتر باشد. تبصره ۲ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) - طرح نمونه اساسنامه شرکتهای مذکور از طرف وزارت منابع طبیعی تهیه و بتصویب کمیسیونهای منابع طبیعی، استخدام و دارائی مجلسین خواهد رسید. تبصره ۳ (منسوخه ۲۴ˏ۱۰ˏ۱۳۹۹) - از تاریخ تصویب این قانون صدور پروانه اکتشاف و بهره برداری از معادن طبقه اول و دوم مصرح در قانون معادن واقع در منابع ملی شده طبق آئین نامه ای خواهد بود که بتصویب وزرای اقتصاد - دارائی و منابع طبیعی میرسد.
پروانه هائیکه در مورد بهره برداری از معادن واقع در منابع ملی تا کنون صادر شده و شروع به بهره برداری از آنها گردیده کماکان بقوت خود باقی است و دارندگان اینگونه پروانه ها کماکان مجاز بادامه فعالیت در امر بهره برداری از معادن خواهند بود منتهی از لحاظ نحوه پرداخت بهره مالکانه و حق الارض مشمول آئین نامه فوق الذکر خواهند بود. تبصره ۴ (اصلاحی ۱۷ˏ۰۱ˏ۱۳۷۶) - قطع و ریشه کنی اشجار و بوته های جنگلی و بهره برداری از درختان افتاده و تهیه ذغال در خارج از منطقه شمال (حوزه آستارا تا حوزه گیلداغی) منحصراً از طریق وزارت منابع طبیعی بعمل خواهد آمد. تبصره ۵ (اصلاحی ۱۷ˏ۰۱ˏ۱۳۷۶) - مأموریت متخصصین و کارکنان فنی وزارت منابع طبیعی بشرکتهای وابسته بوزارت مزبور برای مدتی که از طرف وزیر منابع طبیعی تعیین میگردد بلامانع است. تبصره ۶ (اصلاحی ۱۷ˏ۰۱ˏ۱۳۷۶) - هیچ یک از کارمندان وزارت منابع طبیعی و یا اشخاصی که در آن وزارتخانه سمتی دارند نمیتوانند بهر نحوی از انحاء در مشارکت اشخاص حقیقی یا حقوقی این ماده شخصاً ذینفع باشند متخلفین از این امر مشمول مجازات های مربوط به تصرف در اموال دولتی و سوء استفاده شخصی از اموال و مقام دولتی هستند. تبصره ۷ (الحاقی ۱۷ˏ۰۱ˏ۱۳۷۶) - بهره برداری در قالب طرح و به صورت انبوه از فرآورده های فرعی جنگلی و مرتعی ملی شده، از قبیل باریجه، کتیرا، آنقوزه و سقز که فهرست آنها توسط وزارت جهاد سازندگی تهیه و منتشر می شود، مستلزم اخذ مجوز لازم از وزارت یاد شده است، اولویت بهره برداری با رعایت اصول فنی با دارندگان پروانه چرای دام و بهره برداران جنگلی و مرتعی در هر منطقه خواهد بود. بهای پایه فرآورده های جنگلی و مرتعی هر سال توسط وزارت جهاد سازندگی تعیین می شود. بهره مالکانه فرآورده های یاد شده با توجه به نرخی که سالانه به وسیله وزارت مذکور اعلام می گردد، از متقاضی دریافت و به حساب خاصی در خزانه داری کل واریز می شود. صد درصد (۱۰۰%) وجوه یاد شده توسط سازمان برنامه و بودجه به منظور حفظ و احیای جنگلها، مراتع و بیشه های طبیعی و اراضی جنگلی در بودجه سالانه وزارت جهاد سازندگی (سازمان جنگلها و مراتع) پیش بینی می شود. ماده ۴ - سازمان جنگلبانی ایران مجاز است خارج از حوزه اجرای طرحهای جنگلداری اجازه قطع درخت و تهیه چوب و هیزم و زغال را بدون طرح در موارد زیر بدهد:
۱ - بهره برداری از درختان گردو.
۲ - استفاده از درختان افتاده و سیل آورده و خشکیده و سوخته و مریض و آفت زده و تنه درختان بازداشتی بشرطی که در تمام موارد سازمان جنگلبانی خود مستقیماً بهره برداری نماید.
۳ - در مواردیکه تأمین مصارف روستائی در طرحهای جنگلداری حوزه مربوط پیش بینی نشده و یا بتشخیص سازمان جنگلبانی کافی نباشد در این صورت سازمان جنگلبانی میتواند به روستائیان دهکده های مجاور جنگل و جنگل نشینان بدون دریافت عوارض و بهره مالکانه منحصراً برای مصارف روستائی محلی بمیزان احتیاج اجازه بهره برداری بدهد.
۴ - قطع درختانیکه برای احداث جاده ها یا تعریض آنها و یا تأمین مسیر و حفاظت شبکه های مخابراتی و برق یا ایجاد مجاری آبیاری و مخازن و سدها و تأسیسات نظامی و بهره برداری از معادن در مناطق جنگلی ضرورت داشته باشد.
۵ - بهره برداری از بیشه های طبیعی و جنگلهای شمشاد و توده های جنگلی در صورتیکه طبق نظر سازمان جنگلبانی ایران امکان اجرای طرح جنگلداری برای منابع فوق وجود نداشته باشد.
۶ - در مواردیکه از طرف سازمان جنگلبانی اجازه تبدیل اراضی جنگلی و عملیات اصلاحی و احیائی و پیوندزنی و جنگل کاری و بررسیهای مختلف و احداث پارک و مراکز آموزشی در جنگلها و مراتع مشجر داده می شود. ماده ۵ - آن قسمت از درختان مورد پروانه که قابل تبدیل به چوبهای صنعتی میباشد باید بصورت گرده بینه از برداشتگاه خارج و به ایستگاه جمع آوری چوب که سازمان جنگلبانی تعیین مینماید حمل شود.
تبدیل گرده بینه بچوب در برداشتگاه ممنوع است در صورت تخلف مواد حاصل شده بسود سازمان جنگلبانی ضبط میگردد. تبصره ۱ - سازمان جنگلبانی مجاز است در صورتیکه مجری طرح کلیه تعهدات طرح را انجام داده باشد تا پنجسال از تاریخ شروع اجرای طرح همه ساله تا یک پنجم میزان برداشت سالیانه بوی اجازه تبدیل در برداشتگاه بدهد. تبصره ۲ - اگر مجری طرح جنگلداری طبق برنامه راهسازی مصوب اقدام به احداث جاده اصلی نموده ولی جاده از داخل یا کنار ناحیه تجدید نسل عبور نکرده باشد سازمان جنگلبانی میتواند حداکثر تا پنجسال از تاریخ اولین پروانه بهره برداری اجازه دهد که درختان مورد بهره برداری را به انواع چوب تبدیل و از جنگل خارج نمایند و در مواردیکه بعلل طبیعی از قبیل سیل یا طوفان یا زلزله جاده های مربوط بناحیه تجدید نسل طرحهای جنگلداری خراب و غیرقابل استفاده گردد و یا بعللی که خارج از اختیار مجری طرح است نامبرده قادر به انجام برنامه راهسازی نشود تا مدتی که جاده بنا به تشخیص سازمان جنگلبانی مرمت و قابل استفاده نگردد و یا برنامه راهسازی انجام نشده سازمان جنگلبانی میتواند اجازه تبدیل گرده بینه ها را بانواع چوب در قطعات تجدید نسل بدهد.
بهر حال مدت ترمیم جاده های خراب شده نباید از یکسال تجاوز کند و همچنین تبدیل گرده بینه بانواع چوب در نقاطی از جنگل که بعلل فنی امکان خروج آن نباشد با تشخیص سازمان جنگلبانی بلامانع است. ماده ۶ - قطع درختان جنگلی واقع در محوطه خانه های روستائی برای مصرف ساکنین آنها آزاد بوده و نیازی بکسب اجازه از سازمان جنگلبانی ندارد درختان جنگلی واقع در کنار جاده ها و خیابانها در مناطق روستائی باید بدواً بوسیله مأمورین جنگلبانی نشانه گذاری شده سپس مبادرت بقطع گردد. ماده ۷ - در پروانه بهره برداری مشخصات و نحوه و مدت بهره برداری ذکر می شود. تخلف از شرایط مندرج در پروانه بمنزله بهره برداری بدون پروانه بوده و مرتکب بمجازات مقرر در این قانون خواهد رسید. ماده ۸ - پروانه بهره برداری که در هر سال بمجریان طرحها داده میشود باید در حدود حجم مندرج در طرح مصوب باشد مگر آنکه بعلل فنی میزان برداشت مندرج در طرح تغییر یابد. تبصره - در صورتیکه بعللی میزان کل برداشت بیش از ده درصد تقلیل یابد سازمان جنگلبانی در صورت تقاضای مجری طرح مقدار کمبود را با تهیه طرح از جنگلهای مجاور تأمین مینماید. در اینصورت ضریب بهره مالکانه طرح ضمیمه شده تا میزان کمبود معادل ضریب بهره مالکانه طرح اصلی در تاریخ واگذاری طرح تکمیلی خواهد بود و نسبت بمازاد ضریب بهره مالکانه مساوی معدل ضریب بهره مالکانه دو ساله سایر طرحهائی است که قبل از تاریخ واگذاری طرح مزبور بدیگران واگذار شده است. ماده ۹ - درختانیکه اجازه بهره برداری آنها داده می شود قبل از صدور پروانه قطع و همچنین گرده بینه ها و چوبهای حاصل شده از درختان مجاز قبل از حمل از پای کنده و نیز چوبهای بازداشتی باید با چکش های ویژه علامت گذاری شود. تبصره - درختان اندوخته بوسیله رنگ یا چکش یا سایر علائم مشخصه طبق نظر سازمان جنگلبانی ایران علامت گذاری خواهد شد تا از رستنی های شاخه زاد در روش شاخه و دانه زاد و شاخه زاد که قطع آنها نیازی به نشانه گذاری ندارد و مشخص باشد. ماده ۱۰ - مجریان طرح موظفند طبق برنامه پیش بینی شده در طرحهای جنگلداری نسبت باحداث جاده و ساختمانها اقدام نمایند و در پایان مدت ده ساله اولیه اجرای طرح حق مطالبه هیچگونه وجهی بابت هزینه های احداث جاده و ساختمان نخواهند داشت ولی اگر در خاتمه مدت مزبور برای ادامه عملیات با سازمان جنگلبانی قرارداد منعقد ساختند میتوانند برای مدت قرارداد از راهها و ساختمانها مجاناً استفاده کنند مشروط بر آنکه مرمت و نگاهداری آنها را بعهده بگیرند. تبصره ۱ - اگر احداث جاده ها بنحوی که در طرح پیش بینی شده شروع نگردیده و یا در صورت شروع پیشرفت نکرده باشد طبق ماده ۱۲ این قانون با آنها رفتار خواهد شد. تبصره ۲ - اگر در طرح جنگلداری احداث جاده ای پیش بینی شده باشد که از ملک یا مزرعه و باغ و مستحدثات اشخاص عبور کند مجری طرح موظف است ظرف یکماه پس از عقد قرارداد اجرای طرح موافقت رسمی مالک یا مالکین و متصرفین ذوی الحقوق مزبور را کسب و بسازمان جنگلبانی ایران تسلیم کند و پس از آن باحداث جاده اقدام نماید. تبصره ۳ - در صورتیکه مهلت فوق الذکر بین مجری طرح و مالک یا مالکین و متصرفین املاک مزبور نسبت به بهای اراضی مسیر جاده و مستحدثات آن توافق حاصل نگردید اختلاف حاصل در کمیسیونی مرکب از فرماندار و رئیس دادگاه و سرجنگلدار محل مورد رسیدگی قرارخواهد گرفت کمیسیون مزبور باید حداکثر ده روز پس از درخواست کتبی سازمان جنگلبانی تشکیل و حداکثر ظرف دو ماه نظر خود را درباره اختلاف مزبور اعلام دارد کمیسیون مزبور میتواند در صورت لزوم از نظر کارشناس استفاده کند. تبصره ۴ - در مواردیکه مجری طرح بخواهد قبل از انقضاء مدت دهساله اولیه اجرای طرح جاده های احداثی مجری طرح دیگری را مورد استفاده قرار دهد باید قبلاً موافقت مجری طرح مزبور را تحصیل نماید اگر توافقی حاصل نشد سرجنگلداری منطقه کمیسیونی با حضور نمایندگان اداره راه و دادگاه و فرمانداری محل تشکیل میدهد و با توجه به هزینه های انجام شده و میزان هزینه استهلاک نشده و میزان محمولات طرفین حق السهم هر یک را تعیین و اعلام مینماید.
این رأی برای طرفین لازم الاجرا و غیرقابل اعتراض است. در مورد تعیین هزینه نگهداری نیز بنحو فوق عمل می شود. تبصره ۵ - سازمان جنگلبانی ایران میتواند از جاده های مستحدثه در داخل یا خارج جنگل مجاناً استفاده نماید ولی در صورتیکه سازمان بمنظور اجرای طرح جنگلداری راساً از جاده ها استفاده کند باید طبق همین ماده عمل نماید. تبصره ۶ - ایجاد جاده های نفوذی عمومی در مناطق مرزی باید با موافقت وزارت جنگ انجام شود. ماده ۱۱ - مجری طرح ملزم است مازاد مقطوعات را در مدتیکه در پروانه قطع تصریح می شود از جنگل خارج کند. ماده ۱۲ - در صورتیکه مجری طرح بعللی قادر باجرای طرح نشده و یا اجرای طرح را متوقف ساخت سازمان جنگلبانی باید مراتب را با تعیین مهلتی متناسب با نوع کار باو اخطار کند.
در صورتیکه در انقضاء مدت مقرر مجری طرح موارد اخطار شده را انجام نداد سازمان جنگلبانی میتواند اجرای طرح را راساً عهده دار و یا از طریق مزایده بدیگری واگذار کند.
در اینصورت سازمان جنگلبانی ارزش جاده و ساختمانیکه بمنظور اجرای طرح احداث گردیده (مشروط بر آنکه مدت ده سال اولیه اجرای طرح منقضی نشده باشد) با رعایت مفاد تبصره ۴ ماده ۱۰ این قانون ارزیابی و باقساط متساوی در مدت باقیمانده از مدت استهلاک پرداخت مینماید. تبصره - مدت استهلاک جاده و ساختمان دهسال و مبدأ آن تاریخ شروع اجرای طرح میباشد. ماده ۱۳ - سازمان جنگلبانی مجاز است اجرای طرح های مشمول بند ۱ تبصره ماده هفتم قانون ملی شدن جنگلها را با شرایط زیر بمجریان قبلی آنها واگذار نماید. پس از انقضاء مدت پنجسال مقرر در تبصره ذیل ماده هفتم قانون ملی شدن جنگلها مصوب بیست و هفت دیماه ۱۳۴۱ ضریب بهای فروش برای پنجسال اول معادل میانگین ضریب بهره مالکانه کلیه طرحهای جنگلداری است که در پنجسال اول (پس از ۲۷ دیماه ۱۳۴۱) بمزایده گذارده شده است و برای بقیه مدت قرارداد یک برابر و نیم ضریب بهره مالکانه پنجسال اول خواهد بود طرحهای مربوط به تهیه زغال در تعیین معدل ضریب بهای فروش منظور نخواهد شد. تبصره ۱ - اگر مجری طرح حاضر نشود طبق مفاد این ماده قرارداد منعقد کند سازمان جنگلبانی طرح مربوط را بمزایده خواهد گذارد در آگهی مزایده مبلغی را که برنده مزایده بمجری قبلی طرح بابت ارزش ساختمانها و جاده اصلی که بر طبق مندرجات طرح احداث شده باید بپردازد ذکرخواهد کرد این مبلغ عبارتست از پنجاه درصد ارزش جاده ها و ساختمانها و برنده مزایده موظف است مبلغ مزبور را در مدت پنجسال از تاریخ اجرای طرح باقساط متساوی سالیانه و با سود شش درصد بمجری قبلی بپردازد و در صورتیکه پس از طی تشریفات مزایده کسی برنده شناخته نشد سازمان جنگلبانی با توجه بامکانات مستقیماً اجرای طرح را بعهده میگیرد و مبلغ مذکور را بابت جاده اصلی و ساختمانها بنحو فوق پرداخت مینماید. تبصره ۲ - ارزش جاده اصلی و ساختمانها با رعایت مفاد تبصره ۴ ماده ۱۰ این قانون تعیین میگردد. ماده ۱۴ - مدت قراردادهائیکه سازمان جنگلبانی برای اجرای طرحهای جنگلداری با اشخاص حقیقی یا حقوقی منعقد میسازد حداکثر سی سال است و شروع آن از تاریخ عقد قرارداد خواهد بود.
نسبت بمجریان طرحهائیکه مشمول بند یک تبصره ماده هفتم قانون ملی شدن جنگلها هستند تاریخ اجرای طرح تاریخ شروع بهره برداری خواهد بود. فصل سوم - عوارض ماده ۱۵ (اصلاحی ۱۹ˏ۱۱ˏ۱۳۹۹) - سازمان جنگلبانی موظف است عوارض زیر را از متقاضیان بهره برداری از درختان جنگلی که در جنگل ها یا مراتع مشجر یا بیشه های طبیعی یا اراضی جنگلی یا توده های جنگلی یا باغات و اراضی زراعتی واقع در مناطق جنگلی بطور طبیعی روئیده اند برای هر مترمکعب درخت دریافت دارد.
ردیف
عنوان
میزان عوارض به ریال
۱
درختان رده (۱) بند (۱۷) ماده (۱)
۰۰۰ /۴۰۰ /۱
۲
درختان رده (۲) بند (۱۷) ماده (۱)
۰۰۰ /۱۷۲ /۱
۳
درختان رده (۳) بند (۱۷) ماده (۱)
۰۰۰ /۷۰۰
۴
چوب هیزمی
۰۰۰ /۱۶۵ تبصره ۱ - ملاک محاسبه حجم از لحاظ وصول عوارض و بهره مالکانه حجم تنه و شاخه هائی است که قطر آنها از بیست سانتیمتر ببالا بوده و قابلیت تبدیل بانواع چوب داشته باشد.
شاخه و تنه هائیکه قطر آنها از بیست سانتی متر کمتر بوده و همچنین تنه و شاخه های کج و معوج و معیوب که قابل تبدیل بچوب صنعتی نباشد هیزمی محسوب می شود. تبصره ۲ - در صورتیکه از تنه و شاخه های کمتر از بیست سانتی متر قطر انواع چوب تهیه شود نصف عوارض مندرج در رده مربوط دریافت خواهد شد. تبصره ۳ - بهره برداری از درختانیکه باستناد طرح در جنگلهای مربوط کاشته شده و یا می شود طبق مفاد این ماده و تبصره فوق مشمول پرداخت عوارض و بهره مالکانه خواهد بود. تبصره ۴ - پروانه های صادر قبل از تاریخ ۲۷ /۶ /۱۳۴۲ از لحاظ وصول عوارض مشمول این ماده نبوده و عوارض آنها برابر قوانین قبلی وصول میشود. تبصره ۵ - صدور هیزم و زغال چوب از کشور ممنوع است در صورت تخلف عین جنس بنفع سازمان جنگلبانی ضبط و جریمه ای معادل یک برابر بهای آن از مرتکب وصول خواهد شد. تبصره ۶ (الحاقی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - دولت میتواند برای حمایت از صنایع چوب و یا تشویق صادرات عوارض موضوع این ماده را به پیشنهاد وزارت منابع طبیعی برای مدت معین تقلیل دهد.
کاهش عوارض درختان دسته سوم موضوع بند سه ماده ۱۵ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع
ماده ۱۵ مکرر (اصلاحی ۱۹ˏ۰۷ˏ۱۳۵۸) - وزارت منابع طبیعی مکلف است وجوه زیر را در کشتارگاههای کشور قبل از کشتار دریافت کند.
۱ - برای هر رأس بز و بزغاله تا سه سال از تاریخ تصویب این قانون ۱۰ ریال و پس از آن تا دو سال ۵۰ ریال و بعد از ۵ سال ۱۰۰ ریال.
۲ - برای هر رأس گوسفند - میش - بره ۱۲ ریال.
۳ - برای هر رأس گاو - گاومیش - گوساله ۲۵ ریال. تبصره ۱ (اصلاحی ۱۹ˏ۰۷ˏ۱۳۵۸) - شهرداریهای محل مکلفند بر حسب تقاضای وزارت منابع طبیعی عوارض مذکور را وصول و بحساب وزارت منابع طبیعی منظور کنند. تبصره ۲ (الحاقی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - وزارت منابع طبیعی میتواند تا میزان پنج درصد از وجوه فوق را برای پرداخت هزینه های وصول و پاداش مأمورین وصول بمصرف برساند. ماده ۱۶ - عوارض و بهره مالکانه درختان مورد پروانه پس از قطع و تجدید حجم و کسر قسمتهای تو خالی و فاسد و کنده محاسبه خواهد شد. تبصره ۱ - ملاک وصول عوارض و بهره مالکانه نسبت به رستنی های شاخه زاد در روش شاخه و دانه زاد و روش شاخه زاد و همچنین درختان هیزمی و شمشاد حجم تعیین شده در صورت مجلس استحصال است. تبصره ۲ - درختانیکه در منابع متعلق بدولت وسیله سازمانهای دولتی بمنظور ایجاد یا تعریض جاده های عمومی یا نظامی و ایجاد شبکه های مخابراتی و برق یا مجاری آبیاری و یا احداث ساختمان و یا بمنظور بررسی یا آموزش یا حمایت جنگل قطع شود و همچنین مصارف روستائی از پرداخت عوارض فوق معاف است. سازمانهای وابسته بدولت موظفند درختان بریده شده را در محل مناسبی جمع آوری و تحویل سازمان جنگلبانی دهند. ماده ۱۷ - در مناطقی که بمنظور حفظ بقایای جنگل و یا بمنظور حفظ بوته ها و جلوگیری از حرکت شنهای روان و فرسایش خاک سازمان جنگلبانی تهیه زغال را بکلی ممنوع اعلام نماید و یا امکان تهیه زغال بقدر رفع نیاز موجود نباشد سازمان جنگلبانی مجاز است از زغال هائی که رأساً از جنگلهای شمال تهیه مینماید زغال مورد نیاز مناطق مزبور را تأمین و به قیمت تمام شده باضافه کرایه حمل (بدون احتساب بهره مالکانه و عوارض) توسط شهرداری ها یا بخشداری ها و یا رأساً به اهالی محل بفروش برساند. تبصره - در صورتیکه مجریان طرح حاضر شوند طبق نرخیکه سازمان جنگلبانی تعیین مینماید برای این قبیل مناطق زغال تهیه و تحویل بخشداریها یا شهرداریها کنند سازمان مزبور مجاز است آنها را از پرداخت بهره مالکانه و عوارض مذکور در این قانون بمیزانی که زغال تحویل نمایند معاف دارد. فصل چهارم - سازمان و مقررات مالی ماده ۱۸ (منسوخه ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - سازمان جنگلبانی ایران وابسته به وزارت کشاورزی است و دارای شخصیت حقوقی میباشد رئیس سازمان مزبور سمت معاونت وزارت کشاورزی را در امور جنگل و مرتع داشته و بانتخاب وزیر کشاورزی و صدور فرمان همایونی منصوب میگردد و معاونان سازمان مزبور سمت مدیرکل وزارت کشاورزی را خواهند داشت. ماده ۱۹ (منسوخه ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - سازمان جنگلبانی دارای ذیحساب مستقلی است که از طرف وزارت دارائی و با موافقت رئیس سازمان جنگلبانی تعیین خواهد شد. پرداخت کلیه هزینه ها در حدود بودجه مصوب با اجازه رئیس سازمان میباشد. ماده ۲۰ (منسوخه ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - بمنظور حسن انجام امور فنی و مالی و تلفیق برنامه های مربوطه و تنظیم امور بررسی های جنگل شورائی بنام شورای عالی جنگل در سازمان جنگلبانی ایران تشکیل می شود این شورا مرکب خواهد بود از شش نفر از اعضاء عالیرتبه وزارت کشاورزی که حداقل دارای درجه مهندسی در رشته جنگل یا کشاورزی و تجربیات کافی در رشته جنگل باشند اعضاء شورا بنا به پیشنهاد رئیس سازمان جنگلبانی ایران و تصویب وزیر کشاورزی تعیین میگردند و از لحاظ مقام و حقوق و کلیه مزایا در ردیف معاون سازمان جنگلبانی خواهند بود. ماده ۲۱ (منسوخه ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - وظائف شورای عالی جنگل عبارتست از:
الف - مطالعه و اظهارنظر درباره برنامه های عملیات سالیانه سازمان جنگلبانی.
ب - بررسی طرحهای آموزشی.
ج - مطالعه و تدوین آئین نامه مربوط بقوانین جنگل.
د - مطالعه و اظهارنظر نسبت بطرحهای جنگلداری که بمنظور بهره برداری علمی و فنی از جنگلها تهیه می شود.
هـ - اظهارنظر درباره کلیه مسائلی که از طرف وزیر کشاورزی یا رئیس سازمان جنگلبانی ارجاع می شود. ماده ۲۲ - برای حفظ و حراست جنگلها و مراتع در صورت لزوم سازمانی بنام گارد مسلح جنگل در سازمان جنگلبانی از افسران و درجه داران و افراد ارتش تشکیل می شود. تبصره - تخلفات و اتهامات افسران و درجه داران و افراد مذکور در این ماده آنچه صرفاً مربوط بموضوعات و وظایف نظامی است طبق قانون دادرسی ارتش در دادگاههای نظامی ارتش رسیدگی می شود و در سایر موارد تابع قوانین و مقررات عمومی میباشد. ماده ۲۳ - وظایف و اختیارات رئیس سازمان جنگلبانی ایران بشرح زیر است:
۱ - اداره امور سازمان جنگلبانی و مراتع ایران بر اساس قوانین و مقررات مربوط.
۲ - استخدام و عزل و نصب کارکنان طبق قوانین و مقررات مربوط و بر اساس تشکیلات و بودجه مصوب.
۳ - نمایندگی دولت در مورد حقوق مالکیت مربوط بعرصه و اعیانی جنگلها و مراتع و بیشه های طبیعی و اراضی جنگلی که ملک دولت بوده یا قانوناً بتملک دولت درآمده است.
۴ - نمایندگی دولت در مورد کلیه دعاوی مربوط بسازمان جنگلبانی و مراتع در مراجع اداری و قضائی و مؤسسات خصوصی اعم از داخلی و خارجی با حق انتخاب وکیل و اعطای حق وکالت در توکیل تا یک درجه.
رأی شماره ۲۳۸ و ۲۳۹ مورخ ۱۳۷۱/۱۲/۱۵ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری درخصوص ابطال اطلاق و عموم بخشنامه وزارت کشاورزی ناظر به بقاء کلیه اختیارات مذکور در مواد (۳۱) و (۳۲) آییننامه اجرایی قانون احیاﺀ و واگذاری اراضی مصوب ۱۳۵۹ شورای انقلاب برای وزارت مزبور حتی در مورد اراضی منابع ملی
رأی شماره ۳۹ مورخ ۱۳۶۹/۰۲/۲۰ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص عدم مغایرت تبصره های «۱» و «۲» ماده (۳۸) آییننامه اجرایی قانون زمین شهری مصوب ۱۳۶۶/۰۶/۲۲ ، راجع به صدور سند به نام دولت به نمایندگی وزارت مسکن و شهرسازی، به جهت عدم مخالفت با اطلاق ماده (۱۰) قانون مزبور
تبصره - رئیس سازمان جنگلبانی ایران میتواند تمام یا قسمتی از اختیارات خود را بمسئولیت خود بهر یک از معاونان یا رؤساء واحدهای تابعه تفویض نماید. ماده ۲۴ - دارائی سازمان جنگلبانی بشرح زیر است:
۱ - کلیه ساختمانها و تأسیسات و هرگونه اموال و اثاثیه که در تاریخ تصویب این قانون متعلق بسازمان جنگلبانی ایران است و یا بعد از اعتبارات سازمان جنگلبانی یا از اعتبارات دیگری که در اختیار سازمان مزبور قرار خواهد گرفت ایجاد یا خریداری و یا بهر نحو دیگر بملکیت سازمان جنگلبانی ایران درآید.
۲ - سرمایه ای که برای بهره برداری در اختیار سازمان جنگلبانی گذارده میشود. ماده ۲۵ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) - کلیه درآمدهای حاصل از اجرای قوانین جنگلها و مراتع کشور درآمد اختصاصی سازمان جنگلبانی ایران محسوب و نحوه مصرف آن در بودجه هر سال معلوم و مشخص میگردد. ماده ۲۶ - معاملات سازمان جنگلبانی ایران که جنبه فوریت دارد و یا مصلحت ایجاب کند که با ترک مناقصه و مزایده انجام شود در صورتیکه مبلغ هر معامله تا پانصد هزار ریال باشد با تصویب رئیس سازمان و در صورتیکه مبلغ هر معامله تا دو میلیون ریال باشد بنا به پیشنهاد رئیس سازمان و تأیید وزیر کشاورزی و تصویب هیئت وزیران مجاز است. ماده ۲۷ - سازمان جنگلبانی مجاز است احتیاجات کارخانجات صنایع چوب کشور را که کلیه سهام آن متعلق بدولت باشد با انعقاد قرارداد و بدون رعایت آئین نامه معاملات دولتی تأمین نماید.
واگذاری پنج هکتار از اراضی ملی شده موسوم به آب بخش کن پلاک شماره ۹۷۷۱ واقع در بخش یک شهرستان سمنان به وزارت پست و تلگراف و تلفن جهت ایجاد مجتمع مخابراتی
تبصره (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) - وزارت کشاورزی و منابع طبیعی مجاز است مواد اولیه چوبی مورد مصرف بخش خصوصی برای صنایع چوب و سلولز به استثنای سوخت کارخانه ها و کارگاهها را از طرحهایی که رأسا عمل می نماید بدون رعایت تشریفات مزایده به فروش برساند قیمت هیزم و چوبهای مصرفی بخش خصوصی برابر میانگین نرخ طرحهای واگذاری به بخشهای خصوصی در همان ناحیه و همان سال تعیین می شود و در صورت نبودن شرایط تعیین میانگین نرخی مورد عمل قرار خواهد گرفت که به تصویب کمیسیون مصرح در ماده ۷۱ قانون محاسبات عمومی مصوب دی ماه سال ۱۳۴۹ رسید باشد. ماده ۲۸ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) - سازمان جنگلبانی مجاز است وجوهی که از جرایم و همچنین فروش مواد بازداشتی بدست آمده و میآید پس از کسر بیست درصد بدرآمد قطعی خود منظور و بیست درصد مزبور را بحساب سپرده بگذارد تا در صورتیکه بموجب احکام و یا قرارهای قطعی صادره از مراجع قضائی سازمان ملزم باسترداد جرایم و پرداخت وجوه حاصل از مواد بازداشتی گردد تا از محل سپرده های مزبور بصاحب حق و یا بابت حق الکشف بمأمورین پرداخت نماید در صورتیکه مبلغ سپرده کافی برای پرداخت محکوم به نباشد سازمان مکلف است بقیه آنرا جزو دیون و تعهدات سال بعد منظور و پرداخت کند.
در صورتیکه سازمان جنگلبانی از بیست درصد سپرده مذکور تا آخر هر سال استفاده نکرد آنرا بدرآمد سال آینده منظور خواهد نمود. تبصره ۱ ـ سازمان جنگلبانی در مورد وصول جرایم قاچاق محصولات جنگلی از مقررات اجرائی آئین نامه وصول جرایم قاچاق استفاده مینماید. تبصره ۲ - سازمان جنگلبانی آئین نامه تقسیم جرایم نقدی و وجوه حاصل از فروش اجناس بازداشتی را تهیه و با تصویب هیئت وزیران بموقع اجرا خواهد گذارد. ماده ۲۹ - در کلیه اقدامات ثبتی که نسبت بتملک منابع طبیعی ملی شده بعمل میآید سازمان جنگلبانی از پرداخت مالیات و عوارض ثبتی و حق الثبت و هرگونه الصاق تمبر معاف است ولی حقوقی که به سردفتران اسناد رسمی تعلق میگیرد باید بوسیله سازمان جنگلبانی پرداخت گردد. ماده ۳۰ ـ در صورتیکه مقطوعات غیرمجازی در محوطه ایستگاههای راه آهن دولتی ایران کشف و بازداشت شود طبق صورت مجلس بنماینده راه آهن محل تحویل خواهد گردید که تا تاریخ حمل آن از طرف مأمورین سازمان جنگلبانی نسبت به نگهداری مقطوعات مزبور اقدام نماید باین قبیل کالاها حق الارض و انبارداری تعلق نخواهد گرفت.
سازمان جنگلبانی موظف است ظرف دو ماه مقطوعات بازداشتی فوق را تحویل گرفته و خارج نماید در غیر اینصورت نسبت بمازاد از دو ماه باید حق الارض و انبارداری پرداخت کند. فصل پنجم (اصلاحی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - تبدیل و واگذاری ماده ۳۱ (اصلاحی ۰۸ˏ۰۴ˏ۱۳۹۰) ـ وزارت کشاورزی و منابع طبیعی مجاز است اراضی جنگلی جلگه ای حوزه آستارا تا گیلداغی که حجم درختان سرپای موجود در هر هکتار آن کمتر از ۱۰۰ مترمکعب باشد و نیز مراتع غیرمشجر ملی کشور را بر اساس طرحهائی که تصویب خواهد نمود برای تبدیل به مزرعه و باغ و مراتع و جنگلهای مصنوعی و علوفه کاری و مؤسسات دامپروری و صنایع مربوط و ایجاد مراکز و تأسیسات تولید و پرورش انواع ماهی و سایر آبزیان و همچنین استقرار کارخانجات، اکتشاف و بهره برداری معادن و ایجاد شهرک و احداث مسکن و تأسیس مدارس و مجتمع های آموزشی و مراکز بهداشتی و درمانی و تأسیسات ورزشی و جهانگردی، همچنین سایر مصارف عامی که به مباشرت دولت انجام میشود با رعایت مواد این فصل و مفاد آئین نامه های اجرائی این قانون باشخاص حقوقی زیر اجاره دهد:
الف ـ شرکتهای کشت و صنعت موضوع قانون تأسیس شرکتهای بهره برداری اراضی زیر سدها.
ب ـ شرکتهای تولید کشاورزی و دامی و شرکتهای کشت و صنعت و شرکتهای صنایع کشاورزی و دامی.
ج ـ شرکتهای معدنی و صنعتی غیرکشاورزی بنا به پیشنهاد وزارت صنعت، معـدن و تجارت و موافقت وزارت کشاورزی و منابع طبیعی.
د ـ مؤسسات انتفاعی دولتی و شرکتهای دولتی جهت ساختمانهای اداری و اجرای طرحهای مربوط بوظایف اصلی خود یا طرحهائی که منبع درآمد برای اجرای وظایف اصلی آنها باشد و همچنین شرکتهای تعاونی مسکن برای اجرای طرحهای خانه سازی.
رأی شماره ۵۶۳۵۸۱ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع عدم ابطال ماده ۷ از آیین نامه اجرایی ماده (۳۳) اصلاحی قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع کشور (موضوع تصویب نامه شماره /۹۵۷۰۸ ت ۵۱۱۸۴ هـ مورخ ۱۳۹۴/۶/۲۲ هیأت وزیران) رأی شماره ۲۳۸ و ۲۳۹ مورخ ۱۳۷۱/۱۲/۱۵ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری درخصوص ابطال اطلاق و عموم بخشنامه وزارت کشاورزی ناظر به بقاء کلیه اختیارات مذکور در مواد (۳۱) و (۳۲) آییننامه اجرایی قانون احیاﺀ و واگذاری اراضی مصوب ۱۳۵۹ شورای انقلاب برای وزارت مزبور حتی در مورد اراضی منابع ملی
تبصره ۱ (اصلاحی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ اجاره مراتع غیرمشجر درجه یک برای مصارف غیرکشاورزی ممنوع است. تبصره ۲ (الحاقی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ مساحت اراضی که باشخاص حقوقی مندرج در بندهای الف – ب – ج – د باجاره داده میشود بر اساس مساحات مندرج در طرح مصوب و با رعایت طرح جامع بهره وری از سرزمین میباشد و تا زمانی که طرح جامع سرزمین تهیه نشده طرح مصوب ملاک عمل خواهد بود. تبصره ۳ (الحاقی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ شرکتهای مندرج در بندهای الف – ب – ج این ماده که اراضی جنگلی جلگه ای و مراتع غیرمشجر شمال را در اختیار میگیرند ملزمند حداقل ۲۵ درصد مساحت اراضی مذکور را در تمام مدت اجاره برای تهیه و فروش چوب مورد نیاز صنایع طبق طرحی که بتصویب وزارت کشاورزی و منابع طبیعی میرسد درختکاری نمایند. ضوابط و نحوه بهره برداری از درختکاری های مزبور در آئین نامه اجرائی این قانون تعیین میشود. تبصره ۴ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) ـ آن قسمت از اراضی جنگلی جلگه ای و مراتع و بیشه های طبیعی که بمنظور حفظ و حمایت نسل شکار از طرف سازمان محیط زیست با رعایت قوانین و مقررات مربوط بعنوان پارک وحش یا منطقه حفاظت شده اعلام گردیده یا خواهد شد و در اختیار سازمان مزبور قرار داشته و یا بعداً قرار خواهد گرفت قابل واگذاری بغیر نیست. تبصره ۵ (الحاقی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ وزارت کشاورزی و منابع طبیعی پس از تصویب هر طرح مراتب را کتباً به متقاضی اعلام مینماید که ظرف مدت دو ماه از تاریخ اعلام برای عقد قرارداد مراجعه کند. در صورتیکه نامبرده ظرف مهلت مقرره پیمان را منعقد ننماید وزارت مزبور مجاز است قرارداد را با شرکت دیگری که واجد شرایط باشد منعقد کند. تبصره ۶ (الحاقی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ مدت اجاره برای موارد مذکور در این ماده حداکثر سی سال میباشد و ترتیب و شرایط تمدید آن طبق آئین نامه ای است که بتصویب هیأت وزیران خواهد رسید. تبصره ۷ (الحاقی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ میزان اجاره بهای سالانه اراضی واگذاری برای طرحهای کشاورزی و دامی مندرج در این ماده حداکثر ۵ درصد برآورد ارزش تولیدی زراعی ناخالص سالانه زمین واگذاری بر اساس طرح مورد عمل از تاریخ انعقاد قرارداد خواهد بود که میزان آن تا حداکثر فوق توسط کمیسیونی مرکب از کارشناسان منتخب وزارت کشاورزی و منابع طبیعی و تصویب وزیر کشاورزی و منابع طبیعی تعیین خواهد شد. تبصره ۸ (الحاقی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ در مورد صنایع و معادن و سایر مصارف غیرکشاورزی و ساختمانی اجاره دادن اراضی مذکور منوط بتصویب طرح توسط وزارتخانه مربوط و موافقت وزارت کشاورزی و منابع طبیعی همچنین میزان اجاره بهای سالانه زمین مورد اجاره توسط سه نفر کارشناس منتخب وزارت صنایع و معادن و وزارت کشاورزی و منابع طبیعی و وزارت مسکن و شهرسازی تعیین میشود.
میزان اجاره بهای موضوع تبصره ۷ و این تبصره هر ده سال یکبار با توجه به شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی که توسط بانک مرکزی ایران یا مراجع صلاحیتدار دولتی دیگری تعیین میشود مورد تجدیدنظر قرار خواهد گرفت. تبصره ۹ (الحاقی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ شرکتهای مندرج در بند ج این ماده که طبق طرح مصوب اراضی مورد نیاز خود را بمنظور بهره برداری از مواد معدنی طبقه یک مذکور در قانون معادن مصوب اردیبهشت ماه ۱۳۳۶ اجاره می نمایند با پرداخت بهره مالکانه و اجاره متعلق و با رعایت قانون معادن حق بهره برداری از مواد معدنی طبقه یک واقع در محدوده اراضی مورد اجاره خود را خواهند داشت. ماده ۳۲ (اصلاحی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ هرگاه بر اساس گزارش هیأت مندرج در ماده ۳۳ این قانون شرکتها و مؤسسات مذکور در بندهای الف ـ ب ـ ج و د ماده ۳۱ حداقل شصت درصد عملیاتی را که طبق طرح باید در نیمه اول مدت اجرای طرح در زمین مورد اجاره انجام شود و یا لااقل هشتاد درصد کل عملیات طرح درآن زمین را تا انقضای مدت اجرای آن بدون عذر موجه انجام ندهند وزیر کشاورزی و منابع طبیعی مراتب را با ارسال رونوشت گزارش هیأت نظارت به مجری طرح ابلاغ میکند تا چنانچه نسبت به مفاد گزارش مزبور معترض باشد اعتراض خود را ظرف مدت یکماه کتباً بدفتر وزیر کشاورزی و منابع طبیعی تسلیم کند.در صورتیکه ظرف یکماه مهلت مقرر از طرف مجری طرح اعتراض نشد نسبت بفسخ اجاره و خلع ید از اراضی و تأسیسات طرح طبق مقررات این قانون اقدام میگردد.
رأی شماره ۲۳۸ و ۲۳۹ مورخ ۱۳۷۱/۱۲/۱۵ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری درخصوص ابطال اطلاق و عموم بخشنامه وزارت کشاورزی ناظر به بقاء کلیه اختیارات مذکور در مواد (۳۱) و (۳۲) آییننامه اجرایی قانون احیاﺀ و واگذاری اراضی مصوب ۱۳۵۹ شورای انقلاب برای وزارت مزبور حتی در مورد اراضی منابع ملی
رأی شماره ۲۳۸ و ۲۳۹ مورخ ۱۳۷۱/۱۲/۱۵ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری درخصوص ابطال اطلاق و عموم بخشنامه وزارت کشاورزی ناظر به بقاء کلیه اختیارات مذکور در مواد (۳۱) و (۳۲) آییننامه اجرایی قانون احیاﺀ و واگذاری اراضی مصوب ۱۳۵۹ شورای انقلاب برای وزارت مزبور حتی در مورد اراضی منابع ملی
تبصره ۱ (اصلاحی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ در صورتیکه مجری طرح پس از وصول اعلامیه حاوی نظر هیأت نظارت نسبت بگزارش هیأت مذکور معترض باشد و اعتراض خود را ظرف مهلت مقرر در اعلامیه بدفتر وزیر کشاورزی و منابع طبیعی تسلیم کند، اعتراض مزبور جهت رسیدگی به هیأتی مرکب از سه نفر از کارشناسان منتخب وزیر کشاورزی و منابع طبیعی ارجاع خواهد شد. اتخاذ تصمیم نهائی مبنی بر تعیین مهلت یا تمدید مدت یا رد اعتراض یا هر اقدام دیگری باتوجه بگزارشهای هیأت نظارت و هیأت رسیدگی با وزیر کشاورزی و منابع طبیعی است. تبصره ۲(الحاقی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ در صورتیکه تصمیم وزیر کشاورزی و منابع طبیعی مبنی بر خلع ید از مجری طرح باشد گارد جنگل و مرتع بدستور وزیر کشاورزی ومنابع طبیعی از اراضی و تأسیسات موضوع طرح خلع ید خواهد کرد در این صورت وزارت کشاورزی و منابع طبیعی مکلف است ۵۰ درصد سرمایه گذاری مجری طرح را که بر اساس طرح صورت گرفته باشد بقیمت روز یا قیمت تمام شدههر کدام کمتر باشد به اقساطی که مدت آن از دو برابر مدت سرمایه گذاری بیشتر نباشد بمجری طرح مسترد نماید. تعیین قیمت روز با نظر کارشناس و تشخیص قیمت تمام شده با استفاده از دفاتر و مدارک شرکت بعهده هیأت مندرج در ماده ۳۳ میباشد و نظر هیأت در این مورد قطعی است. تبصره ۳(الحاقی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ در صورتیکه مجری طرح برای سرمایهگذاری در طرح از وام استفاده کرده باشد پرداخت ۵۰ درصد سرمایهگذاری موضوع تبصره ۲ این مادهموکول بموافقت مؤسسه وام دهنده خواهد بود. ماده ۳۳(اصلاحی ۰۱ˏ۰۶ˏ۱۳۸۸) - به منظور نظارت بر اجراء طرحهای کشاورزی و دامپروری و سایر طرحهای غیرکشاورزی مندرج در ماده (۳۱) این قانون و همچنین اراضی واگذاری برای اجراء طرحهای موضوع مواد (۳۱) و (۳۲) آئین نامه اجرائی لایحه قانونی اصلاح لایحه قانونی واگذاری و احیاء اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۳۱ /۲/ ۱۳۵۹ شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران و تشخیص تعلل یا تخلف و عذر موجه مجریان طرحها از مفاد قرارداد و تعیین درصد عملیات انجام شده طرحهای مزبور در هر استان هیأت پنج نفره نظارت با حکم وزیر جهاد کشاورزی، مرکب از رئیس سازمان جهاد کشاورزی، مدیرکل منابع طبیعی، مدیر امور اراضی استان، رئیس دستگاه اجرائی صادرکننده موافقت اصولی و پروانه بهره برداری یا نماینده تام الاختیار وی (حسب مورد) و یک نفر کارشناس در رشته مربوط به طرح تشکیل می گردد و در موارد خلاف بیّن نسبت به فسخ یا تمدید و تعیین مهلت و یا استرداد زمین تصمیم گیری خواهد شد.
تصمیمات هیأت با اکثریت آراء معتبر بوده و آراء صادره این هیأت حداکثر ظرف مدت سه ماه قابل اعتراض در مراجع قضائی ذی صلاح خواهد بود.
رأی شماره ۳۸۳۴۸۹ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع:ابطال بند ۲ بخشنامه شماره ۵۳/۰۲۰/۳۵۰۷۷۷ مورخ ۱۳۹۷/۹/۱۸ رئیس سازمان امور اراضی کشور
رأی شماره ۲۶۴۴ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: اعلام تعارض بین آرای صادره در شعب ششم بدوی و دوم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری رأی شماره ۲۳۸ و ۲۳۹ مورخ ۱۳۷۱/۱۲/۱۵ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری درخصوص ابطال اطلاق و عموم بخشنامه وزارت کشاورزی ناظر به بقاء کلیه اختیارات مذکور در مواد (۳۱) و (۳۲) آییننامه اجرایی قانون احیاﺀ و واگذاری اراضی مصوب ۱۳۵۹ شورای انقلاب برای وزارت مزبور حتی در مورد اراضی منابع ملی
تبصره ۱(اصلاحی ۰۹ˏ۰۴ˏ۱۳۸۶) - متن قرارداد در آئین نامه اجرائی، موضوع تبصره (۶) مشخص و پس از تصویب هیأت وزیران تمام قراردادهای فی مابین وزارت جهاد کشاورزی و دریافت کنندگان اراضی از تاریخ تصویب این قانون برابر متن قرارداد مصوب منعقد خواهد شد و اقدامات بعدی وزارت جهاد کشاورزی و دریافت کنندگان اراضی تابع مفاد این قرارداد خواهد بود. تبصره ۲(اصلاحی ۰۱ˏ۰۶ˏ۱۳۸۸) - کلیه واگذاری های صورت گرفته بعد از سال ۱۳۶۵ که منجر به صدور سند قطعی گردیده است و وزراء وقت با استفاده از اختیارات خود مستقیماً و بدون طی گردش کار کمیسیون های واگذاری در استانها دستور انتقال سند را داده اند و در صورتی که واگذاری بدون وجود طرح مصوب بوده و یا طرح مصوب بدون عذر موجه اجراء نشده یا اجراء طرح به میزان کمتر از چهل درصد (۴۰%) بوده و یا تبدیل و تغییر کاربری غیرمجاز و غیرمتجانس با طرح مصوب بوده باشد، به موجب درخواست و اقامه دعوی از سوی وزارت جهاد کشاورزی در شعبه یا شعب ویژه ای که توسط قوه قضائیه در مرکز به همین منظور تشکیل می گردد بدون اخذ هزینه دادرسی، رسیدگی و نسبت به فسخ واگذاری و تبدیل آن به اجاره، تمدید و تعیین مهلت برای اجراء طرح یا دریافت بهای روز اراضی و واریز به حساب درآمد عمومی و یا استرداد زمین با توافق طرفین تصمیم گیری و رأی صادر می نماید. شعب مذکور مرکب از سه نفر از قضات با ابلاغ رئیس قوه قضائیه می باشند جلسات هر شعبه با حضور کلیه اعضاء رسمیت یافته و آرای صـادره با رأی مـثبت اکثریت حاضر در جلـسه اعتبار دارد. رأی صادره قطعی و غیرقابل تجدیدنظرخواهی می باشد. مهلت اقامه دعوی موضوع این تبصره از سوی وزارت جهاد کشاورزی یا [تا] یک سال از لازم الاجراء شدن این قانون می باشد.
واگذاری های صورت گرفته به دولت اعم از واگذاری های مستقیم جهت مصارف وزارتخانه ها و سازمانهای دولتی و غیرمستقیم جهت مصارف شهرکهای صنعتی، شهرکهای مسکونی و اراضی واگذار شده جهت تعاونی های مسکن یا بخش خصوصی و غیردولتی برای امور عام المنفعه تا سال ۱۳۷۳، با رعایت تبصره های (۵۴) و (۴۶) قوانین بودجه ۱۳۷۵ تا ۱۳۷۸ مشمول بررسی مجدد نمی باشد. تبصره۳ (اصلاحی ۰۱ˏ۰۶ˏ۱۳۸۸) ـ در صورتی که مجری طرح وجهی بابت خرید اراضی به حساب دولت واریز و یا هزینه هایی در راستای اجرای طرح نموده باشد به هنگام تقویم، بهای روز با اخذ نظر کارشناسی محاسبه خواهد شد. تبصره ۴ (اصلاحی ۰۱ˏ۰۶ˏ۱۳۸۸) ـ وزارت جهاد کشاورزی مکلف است هزینه های مجری (موضوع تبصره «۳») را تأمین و به مجری پرداخت و یا در صندوق ثبت تودیع نموده و سپس رأی قاضی و تصمیم نهائی هیأت مبنی بر فسخ، واگذاری و یا استرداد زمین را به ادارات ثبت محل و یا دفتر اسناد رسمی تنظیم کننده سند ابلاغ نماید و دستگاههای مذکور موظفند ظرف حداکثر یک ماه پس از اعلام مراتب نسبت به اصلاح اسناد صادره و در صورت انتقال زمین نسبت به صدور دفترچه مالکیت به نام دولت به نمایندگی سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور اقدام نمایند. تبصره ۵(الحاقی ۰۹ˏ۰۴ˏ۱۳۸۶) - واگذاری اراضی موضوع تبصره (۴) ماده (۳۱) اصلاحی قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع مصوب ۱۴/ ۳/ ۱۳۵۴ در مناطق مذکور در بند (الف) ماده (۳) قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مناطق چهارگانه تحت حفاظت مصوب ۲۸/ ۳/ ۱۳۵۳ ممنوع بوده و نسبت به استرداد زمین اقدام خواهد شد. تبصره ۶ (اصلاحی ۰۱ˏ۰۶ˏ۱۳۸۸) ـ پرونده های مشمول تبصره های (۲) و (۵) این قانون که در شعبه یا شعب قضائی مربوطه تا تاریخ لازم الاجراء شدن این قانون، اقامه دعوا گردیده و منجر به صدور حکم شده، حکم صادره قطعی و قابل رسیدگی مجدد نمی باشد. تبصره ۷ (الحاقی ۰۱ˏ۰۶ˏ۱۳۸۸) - آئین نامه اجرائی این قانون توسط رئیس قوه قضائیه و وزیر جهاد کشاورزی تهیه و ظرف سه ماه به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
آیین نامه اجرایی ماده (۳۳) اصلاحی قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع کشور
ماده ۳۴ (اصلاحی ۰۷ˏ۰۷ˏ۱۳۷۳) - از تاریخ تصویب این قانون وزارت جهاد سازندگی موظف است ظرف مدت سه سال اراضی جنگلی جلگه ای شمال و مراتع ملی غیرمشجر کشور را که تا پایان سال ۱۳۶۵ بدون اخذ مجوز قانونی تبدیل به باغ یا زراعت آبی شده و یا برای طرحهای تولید دام و آبزیان و سایر طرحهای غیرکشاورزی مورد استفاده قرار گرفته اند بر اساس تشخیص کمیسیونی مرکب از نمایندگان جهاد سازندگی، کشاورزی و سازمان جنگلها و مراتع کشور و فرمانداری به مسوولیت جهاد سازندگی و در قبال دریافت اجاره بها یا قیمت تعیین شده واگذار و یا بفروش برساند. بدیهی است از زمین های منابع ملی تصرف شده بعد از تاریخ فوق الذکر بدون قید و شرط خلع ید خواهد شد.
نحوه اعلام و ابلاغ به متصرفین جهت مراجعه به کمیسیون و ترتیب واگذاری یا فروش و چگونگی تعیین اجاره بهاء و اجرت المثل ایام تصرف و قیمت فروش و نظارت بر عملکرد مستاجرین به موجب آئین نامه ای خواهد بود که توسط وزارت جهاد سازندگی تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
رأی شماره ۲۳۸ و ۲۳۹ مورخ ۱۳۷۱/۱۲/۱۵ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری درخصوص ابطال اطلاق و عموم بخشنامه وزارت کشاورزی ناظر به بقاء کلیه اختیارات مذکور در مواد (۳۱) و (۳۲) آییننامه اجرایی قانون احیاﺀ و واگذاری اراضی مصوب ۱۳۵۹ شورای انقلاب برای وزارت مزبور حتی در مورد اراضی منابع ملی
تبصره ۱ (اصلاحی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ آن قسمت از منابع ملی را که متصرفین تبدیل و در آن به زراعت دیم مبادرت و یا فقط باحداث دیوار در اطراف آن اکتفا نمودهاند مشمول ماده ۳۴ نبوده و خلع ید میگردد. تبصره ۲(الحاقی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ مشمولین این ماده میتواند ظرف یکسال از تاریخ انتشار آگهی و یا وصول اعلامیه سازمان جنگلها و مراتع مدارک خود را ضمیمه درخواست اجاره نموده و بسازمان مزبور تسلیم نمایند در غیر این صورت از آنها خلع ید خواهد شد. تبصره ۳ (الحاقی ۰۷ˏ۰۷ˏ۱۳۷۳) - اراضی موضوع این ماده که به لحاظ فنی مورد تأیید کمیسیون یاد شده قرار نگرفته باشد و همچنین در صورت عدم مراجعه مشمولین این ماده جهت تعیین تکلیف اراضی تصرفی در مهلت مقرر توسط مراجع صالحه قضائی به فوریت رسیدگی و خلع ید می گردد. زمینهای خلع ید شده مستعد کشت در اختیار هیأت واگذاری زمین قرار می گیرد تا با اولویت ایثارگران به افراد واجد شرایط واگذار شود. تبصره ۴ (الحاقی ۰۷ˏ۰۷ˏ۱۳۷۳) - در صورتیکه آب مورد استفاده در اینگونه اراضی فاقد مجوز بهره برداری باشد سازمانهای آب منطقه ای طبق مقررات جاری خود نسبت به صدور پروانه بهره برداری برای استفاده کننده اقدام می نماید. تبصره ۵ (الحاقی ۰۷ˏ۰۷ˏ۱۳۷۳) - به وزارت جهاد سازندگی اجازه داده می شود بمنظور مشارکت مردم در امر بیابان زدائی و کویر زدائی با تهیه طرحهای اجرائی و تأمین امکانات و نهاده های لازم اراضی بیابانی و کویری مستعد را در قالب طرحهای مصوب درختکاری و بوته کاری و مراتع داری و آبخیزداری به اشخاص حقیقی و حقوقی با اولویت ایثارگران واگذار نماید. واگذاری قطعی اینگونه اراضی منوط به گذشت حداقل پنج سال از واگذاری موقت مشروط به انجام طرح به تشخیص سازمان جنگلها و مراتع خواهد بود شرایط و نحوه واگذاری موقت و قطعی و میزان اراضی قابل واگذاری به موجب آئین نامه ای خواهد بود که به پیشنهاد وزارت جهاد سازندگی به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
آیین نامه اجرایی تبصره (۵) ماده (۳۴) قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع کشور
تبصره ۶ (الحاقی ۰۷ˏ۰۷ˏ۱۳۷۳) - کلیه درآمدهای ناشی از اجرای این قانون به حساب مخصوصی نزد خزانه واریز و معادل آن سالانه در اختیار وزارت جهاد سازندگی قرار خواهد گرفت تا منحصراً در اجرای این قانون و احیاء و اصلاح مراتع و جنگلها و امور زیر بنائی و آبخیزداری مناطق مربوطه به مصرف برسد. ماده ۳۵ (اصلاحی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ مستأجر بدون موافقت کتبی وزارت کشاورزی و منابع طبیعی حق واگذاری مورد اجاره را بهیچ عنوان بغیر ندارد. در صورتیکه اجرای طرح با موافقت وزارت مزبور بعهده غیرمحول شود منتقل الیه نیز موظف باجرای تام و تمام مفاد طرح و از جمیع جهات جانشین مستأجر قبلی بوده و تابع مقررات این قانون خواهد بود. تبصره ۱ (اصلاحی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - مجری طرح مکلف است اجاره بهای پنج ساله را در موقع عقد قرارداد اجاره نقداً بوزارت منابع طبیعی بپردازد و در موقع تنظیم سند قطعی فروش کلیه بهای زمین نقداً و یا نصف بهای آنرا نقداً و بقیه را باقساط مساوی هفت ساله بپردازد و در صورت اخیر تا پرداخت آخرین قسط زمین در رهن وزارت منابع طبیعی باقی خواهد بود. تبصره ۲ (اصلاحی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - وزارت منابع طبیعی مکلف است در قراردادهای تنظیمی شرط کند در صورتیکه مجری طرح تعهدات سالانه مندرج در طرح را طبق قرارداد انجام ندهد وزارت منابع طبیعی به تشخیص کمیسیون مقرر در تبصره ماده ۳۲ این قانون که نظر آن قطعی و غیرقابل اعتراض است حق فسخ قرارداد را خواهد داشت و پس از فسخ قرارداد به تقاضای وزارت منابع طبیعی مأمورین انتظامی مکلفند ملک را از تصرف مستأجر خارج نمایند.
هزینه های انجام شده از طرف مستأجر تا زمان فسخ قرارداد بوسیله کمیسیون مذکور با جلب نظر کارشناس تعیین و از طرف وزارت منابع طبیعی از محل اعتبار حساب مخصوص ذیل ماده ۳۵ این قانون بمستأجر سابق پرداخت میشود در صورت واگذاری مجدد این اراضی بمستأجر دیگر هزینه های پرداختی از مستأجر جدید دریافت خواهد شد. تبصره ۳ ـ در صورتیکه مجری طرح پس از انقضاء مدت پنجسال و انجام طرح حاضر بخرید اراضی مورد اجاره نباشد میتواند حق خرید خود را بدیگری واگذار نماید در غیر اینصورت سازمان جنگلبانی موظف است طبق آئین نامه معاملات دولتی نسبت بفروش زمین و مستحدثات آن اقدام نماید بهای زمین معادل قیمت اولیه از مبلغ فروش برداشت و مازاد بابت مستحدثات بمجری طرح یا نماینده قانونی او پرداخت خواهد شد. تبصره ۴ (الحاقی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - بهای اراضی جنگلی که بموجب مقررات این قانون در اختیار اشخاص قرار گرفته است مشمول مقررات این ماده خواهد بود. تبصره ۵ (الحاقی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - وزارت منابع طبیعی مجاز است بمنظور اجرای طرحهای مرتع داری و اعطای وام به تولید کنندگان علوفه از طریق بانک کشاورزی ایران و یا سایر مؤسسات اعتباری دولتی بر اساس آئین نامه ای که بتصویب هیئت مذکور در این ماده خواهد رسید قسمتی از درآمد حاصل موضوع این ماده را که حداکثر از ده درصد مبلغ دریافتی هر سال تجاوز نکند بمصرف برساند. تبصره ۶ (الحاقی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - وزارت منابع طبیعی مجاز است حداکثر تا ششماه پس از تصویب این قانون اراضی جنگلی جلگه ای و مراتع غیرمشجر جلگه ای از حوزه آستارا تا گیلداغی را که قبل از تصویب قانون ملی شدن جنگلها از طرف املاک و مستغلات پهلوی باشخاص واگذار و یا فروخته شده است بدون رعایت تشریفات مذکور در این قانون و بدون اخذ بها بخریداران اراضی مذکور که گواهی تسویه حساب از اداره حسابداری اختصاصی و یا بنیاد پهلوی را ارائه میکنند واگذار کند. تبصره ۷ (الحاقی ۰۷ˏ۰۴ˏ۱۳۴۹) - حداقل بهای تعیین شده برای اراضی جنگلی جلگه ای واقع بین هشت پر و آستارا برای هر هکتار ۲۰۰۰۰ ریال تعیین میگردد. ماده ۳۶(اصلاحی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) - به وزارت کشاورزی و منابع طبیعی اجازه داده می شود به اشخاص حقیقی که تا پایان سال ۱۳۵۲ به طور مستقیم یا غیرمستقیم از سازمانهای دولتی یا وابسته به دولت و شرکتهای تعاونی مربوط به آنها زمین خریداری نموده و رقبه مورد معامله آنها بعدا و طبق قانون ملی شدن جنگلها و مراتع ملی تشخیص شده است به میزان مندرج در سند یا مدارک مربوط از مراتع غیرمشجر ملی شده همان شهرستان مجانا واگذار نماید.
در مواردی که مساحت مندرج در سند بیش از دو هزار متر باشد فقط تا دو هزار متر واگذار خواهد شد. در هر حال به مشمولین در هیچ مورد بیش از یک قطعه واگذار نخواهد شد. مفاد این بند شامل اراضی جنگلی و مراتع مشجر ملی شده نخواهد بود. تبصره (الحاقی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) - دولت مجاز است به پیشنهاد وزارت کشاورزی و منابع طبیعی به جای واگذاری زمین بهای این اراضی را تعیین و تأدیه نماید. ماده ۳۷ (اصلاحی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ بوزارت کشاورزی و منابع طبیعی اجازه داده میشود اراضی جنگلی جلگهای و مراتع غیرمشجر را بر حسب احتیاجات وزارت جنگ و بنیاد پهلوی و دانشگاههای کشور و بانک توسعه کشاورزی مجاناً واگذار و یا برای اجرای طرحهای توسعه کشاورزی و تأسیس ایستگاههای کشاورزی بدون دریافت وجه تخصیص دهد و برای رفع نیازمندیهای مربوط بوظایف اصلی سایر وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی و شهرداریها و مؤسسات عام المنفعه و خیریه عمومی رسمی و همچنین جهت ساختمان اداری آنها در هر استان یا فرمانداری کل حداکثر تا بیست هکتار با تصویب هیأت وزیران مجاناً و بقیه زمین مورد احتیاج طرح مربوط را بصورت اجاره واگذار کند. و در صورتیکه در مدت دو سال از تاریخ واگذاری برایاجرای طرح مربوط مورد استفاده قرار نگیرد خود بخود بوزارت کشاورزی و منابع طبیعی برگشت میشود. اراضی مزبور باستثنای اراضی که ببانک توسعه کشاورزی و بنیاد پهلوی و سایر مؤسسات عام المنفعه و خیریه عمومی که بموجب قوانین شناخته شده باشند واگذار میشود قابل تفکیک و اجاره و انتقال بغیر نمیباشد.
واگذاری مساحت ۲۲۱۹۳۵۰۰ متر مربع از منابع ملی شده موسوم به فتح آباد به بانک توسعه کشاورزی ایران واگذاری۲۰۰۰۰ متر مربع از منابع ملی شده مراتع جیلارد پلاک ۷۱- اصلی ثبتی دماوند ومرتع سیاه بند ۲۳- اصلی بومهن شهرستان دماوند مجاناً بوزارت راه وترابری جهت تاسیسات اداری وراهداری واگذاری قسمتی از منابع ملی شده خلدبرین به سازمان برنامه و بودجه واگذاری قسمتی از منابع ملی شده شهرستان کرمان به وزارت کشور واگذاری قسمتی از منابع ملی شده تبریز به وزارت دفاع ملی واگذاری قسمتی از منابع ملی شده دماوند به وزارت بازرگانی واگذاری قسمتی از منابع ملی شده رودسر به شهرداری واگذاری قسمتی از منابع ملی شده سمنان به سازمان حفاظت محیط زیست واگذاری قسمتی از منابع ملی شده شهر کرمان به استانداری کرمان واگذاری قسمتی از منابع ملی شده شهرستان ابهر به وزارت بازرگانی واگذاری قسمتی از منابع ملی شده شهرستان دامغان به وزارت پست و تلگراف و تلفن واگذاری قسمتی از منابع ملی شده شهرستان شهر کرد به وزارت پست و تلگراف و تلفن واگذاری قسمتی از منابع ملی شده شهرکرد به سازمان حفاظت محیط زیست واگذاری قسمتی از منابع ملی شده شهسوار به وزارت آموزش و پرورش واگذاری قسمتی از منابع ملی شده یزد به سازمان ورزش واگذاری قسمتی از منابع ملیشده شهرکرد به سازمان برنامه و بودجه واگذاری دو هکتار متر مربع از منابع ملی شده موسوم به گودال چشمه و امامیه به وزارت کار و امور اجتماعی واگذاری زمین رایگان به شهرداری زنجان جهت احداث گورستان واگذاری هفت هزار و پانصد (۷۵۰۰) مترمربع از منابع ملی شده موسوم به گودال چشمه و امامیه به وزارت پست و تلگراف و تلفن جهت اداره کل مخابرات شهرکرد واگذاری زمین رایگان در شهرستان ماکو به سازمان اطلاعات و امنیت کشور جهت نیازمندیهای آن سازمان واگذاری رایگان زمین بوزارت بازرگانی جهت احداث انبار و سایر تأسیسات اداری سازمان غله و قند و شکر و چای کشور واگذاری رایگان زمین در شهرستان خوی به وزارت بازرگانی جهت احداث انبار و سایر تأسیسات اداری سازمان غله و قند و شکر و چای واگذاری زمین رایگان به وزارت آموزش و پرورش جهت مجتمع آموزشی واگذاری زمین رایگان به وزارت اموراقتصادی و دارائی جهت احداث ساختمان اداری امور اقتصادی و دارائی دیوان دره واگذاری زمین رایگان به وزارت پست و تلگراف و تلفن جهت احداث دانشکده مخابرات واگذاری زمین رایگان به وزارت جنگ جهت احتیاجات نیروی دریائی شاهنشاهی واگذاری زمین رایگان به وزارت راه و ترابری جهت استقرار تأسیسات واگذاری زمین رایگان به وزارت راه و ترابری جهت استقرار تأسیسات حوزه راهسازی واگذاری زمین رایگان به وزارت صنایع و معادن (سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران) جهت تولید الکتروموتورهای کوچک و دینام اتومبیل واگذاری زمین رایگان به وزارت صنایع و معادن جهت احداث ناحیه صنعتی واگذاری زمین رایگان به وزارت فرهنگ و هنر جهت احداث مرکز تحقیقات سینمائی واگذاری زمین رایگان به وزارت کار و امور اجتماعی جهت ایجاد انستیتو تکنولوژی واگذاری زمین رایگان به وزارت نیرو جهت احداث مرکز پست ترانسفورماتور واگذاری زمین رایگان در شهرستان لارستان به وزارت راه و ترابری جهت راهدارخانه واگذاری مجانی دو هزار (۲۰۰۰) مترمربع زمین از منابع ملی شده واقع در شهرستان تربت جام به وزارت جنگ جهت احداث ایستگاه اصلی اقلیم شناسی واگذاری زمین به مساحت شش هزار (۶۰۰۰) مترمربع واقع در بخش ۳ سنگسر به وزارت بازرگانی واگذاری زمین رایگان به سازمان ثبت احوال کشور جهت احداث ساختمان اداری و خانه های سازمانی واگذاری زمین رایگان به وزارت بازرگانی جهت احداث انبار و سایر تأسیسات اداری سازمان غله و قند و شکر و چای واگذاری زمین رایگان به وزارت پست و تلگراف و تلفن برای احداث خانه های سازمانی واگذاری مساحت ده (۱۰) هکتار از منابع ملی شده موسوم به قرالر شهرستان رضائیه به ژاندارمری جهت ایجاد تأسیسات مورد لزوم ستاد ناحیه آذربایجان غربی واگذاری زمین رایگان بوزارت بازرگانی جهت احداث ساختمان سیلو و سایر نیازمندیهای مربوط اجازه واگذاری پنجاه هزار مترمربع از منابع ملی شده موسوم به علاء واقع در بخش ۲ شهرستان سمنان به وزارت آموزش و پرورش جهت تأسیسات آموزشی واگذاری رایگان زمین به وزارت آموزش و پرورش جهت احداث مجتمع آموزشی و ورزشی واگذاری زمین به وزارت کشور بصورت رایگان جهت احداث ساختمان اداری سازمان ثبت احوال کشور واگذاری زمین رایگان به وزارت آموزش و پرورش جهت احداث یک باب دبستان واگذاری زمین رایگان به وزارت امور اقتصادی و دارایی جهت خانه های سازمانی گمرک ایران واگذاری زمین رایگان به وزارت دادگستری جهت احداث ساختمان اداری دادگاه بخش سوادکوه واگذاری زمین رایگان در شهرستان اهواز به وزارت صنایع و معادن واگذاری زمین رایگان در شهرستان رضائیه به وزارت بازرگانی جهت احداث انبار و سایر تأسیسات اداری سازمان غله و قند و شکر و چای کشور واگذاری زمین رایگان در شهرستان قصر شیرین به وزارت فرهنگ و هنر جهت احداث موزه و مجتمع فرهنگی واگذاری زمین رایگان در شهرستان مشهد به استانداری خراسان برای ساختمان شیرخوارگاه رضا پهلوی واگذاری زمین رایگان در شهرستان مشهد به وزارت بازگانی جهت تأسیسات طرح کاهش ضایعات و احداث انبار سازمان غله و قند و شکر و چای واگذاری زمین رایگان به استانداری ایلام جهت تاسیسات موردنیاز استانداری واگذاری زمین رایگان در شهرستان قم به سازمان خدمات اجتماعی جهت تکمیل شبکه تندرستی اجازه واگذاری سی و یک هکتار و دو هزار و دویست و پنجاه و پنج مترمربع از منابع ملی شده موسوم به باباکوهی شهرستان شیراز مجاناً بوزارت جنگ جهت احداث تأسیسات نظامی واگذاری زمین رایگان در شهرستان طبس به وزارت بازرگانی جهت طرح کاهش ضایعات سازمان غله و قند و شکر و چای کشور واگذاری رایگان زمین به وزارت آموزش و پرورش جهت توسعه و تکمیل تأسیسات ورزشی سازمان ورزش ایران اجازه واگذاری ۵ هکتار از منابع ملی شده موسوم به قریه قرالر به وزارت آموزش و پرورش جهت احداث مجتمع های آموزشی اجازه واگذاری یک قطعه زمین به مساحت ۲۶۰۴۰ متر مربع از منابع ملی شده موسوم به ضیائیه واقع در بخش یک شهرستان سمنان به سازمان برنامه و بودجه اجازه واگذاری پنجاه هکتار از منابع ملی شده واقع در بخش فاروب رومان شهرستان نیشابور به وزارت آموزش و پرورش جهت ایجاد مجتمع های آموزشی اجازه واگذاری یک قطعه زمین به مساحت چهل و پنجهزار مترمربع واقع در بخش ۴ دزفول شهرستان اندیمشک به وزارت بازرگانی اجازه واگذاری پنج هکتار از منابع ملی شده محدوده قریه زهوکی واقع در جنوب شهرستان میناب به استانداری استان هرمزگان جهت اسکان دائمی اهالی سیل زده اجازه واگذاری زمینی به مساحت ۲۰۰۰ متر مربع از منابع ملی شده واقع در شهرستان اسفراین به سازمان ثبت احوال کشور اجازه واگذاری زمینی به مساحت ۸۱۴۵ مترمربع از منابع ملی شده شهرستان ایلام به وزارت علوم و آموزش عالی اجازه واگذاری زمینی به مساحت شش هزار مترمربع از منابع ملی شده شهرستان دهدشت واقع در استان کهکیلویه و بویراحمد به وزارت اطلاعات و جهانگردی اجازه واگذاری زمینی به مساحت هفت هزار مترمربع از منابع ملی شده در سه راهی بندرعباس – کرمان – میناب به استانداری هرمزگان اجازه واگذاری زمینی به مساحت یک هزار مترمربع از منابع ملی شده واقع در شهرستان بجنورد به ژاندارمری کشور اجازه واگذاری دو هکتار از منابع ملی شده اصفهان به شرکت توانیر به منظور احداث خانه های سازمانی واگذاری ۴۰۰۰ متر مربع از منابع ملی شده به استانداری ایلام جهت احداث ساختمان دفتر مهندسی واگذاری مقداری از منابع ملی شده موسوم به باقر آباد تنباکوئی به وزارت جنگ (سازمان صنایع نظامی) واگذاری بیست و پنج هکتار از منابع ملی شده موسوم به کوشکن واقع در زنجان به وزارت جنگ واگذاری دو قطعه زمین از منابع ملی شده موسوم به مارشنان در اصفهان به وزارت جنگ واگذاری ده هکتار از منابع در حریم جاده سنگسر به وزارت بهداری و بهزیستی واگذاری بیست هکتار از منابع ملی شده بوشهر به شهربانی کشور شاهنشاهی واگذاری دو هزار متر مربع از منابع ملی شده بافق به سازمان حفاظت محیط زیست واگذاری ۳ هکتار از منابع ملی شده شهرستان محلات بژاندارمری کشور شاهنشاهی واگذاری دویست هکتار از اراضی ملی شده موسوم به ایسین واقع در شهرستان بندرعباس مجاناَ بوزارت جنگ واگذاری مقدار بیست هکتار از اراضی ملی شده در بخش ۵ شهرستان تبریز مجاناَ بوزارت جنگ احداث دبیرستان نظام واگذاری ده هزار مترمربع از اراضی ملی شده در بخش ۵ ثبتی شهرستان دو گنبدان جهت احداث ساختمان اداری و خانه های سازمانی مجاناً به سازمان ثبت احوال کشور واگذاری مساحت ۴۶۴ /۴ هکتار از اراضی ملی شده شهرستان ساری مجاناً به استانداری ساری جهت احداث سردخانه اجازه واگذاری هفتاد هزار مترمربع از اراضی ملی شده بخش ۲ اهواز مجاناً به سازمان ملی رفاه ناشنوایان ایران واگذاری ده هزار مترمربع از اراضی ملی شده واقع در بخش حومه شهرستان خلخال مجاناً به وزارت آموزش و پرورش جهت احداث خانه جوانان واگذاری مساحت بیست هکتار از اراضی شهرستان زنجان مجاناً به وزارت جنگ جهت انجام عملیات تمرینی نقشه برداری واگذاری مساحت چهار هکتار از اراضی شهرستان سوسنگرد مجاناً به وزارت آموزش و پرورش واگذاری پنجاه هکتار از اراضی واقع در شهرستان بندرعباس مجاناً بوزارت جنگ جهت ایجاد تأسیسات آموزشی و اجرائی سازمان جغرافیائی کشور واگذاری مساحت ۴ هکتار از اراضی بخش ۱۸ شهرستان بهشهر مجاناً به سازمان ملی پیش آهنگی ایران واگذاری مساحت ده هکتار از اراضی بخش یک شهرستان سمنان مجاناً به وزارت بهداری و بهزیستی جهت ایجاد مجتمع کارآموزی واگذاری مساحت دوازده هکتار از اراضی شهرستان اهواز مجاناً به سازمان غله و قند و شکر و چای کشور جهت احداث سیلو واگذاری یک قطعه زمین بمساحت ۷۳۰۰۰ مترمربع از اراضی شهرستان کرمان مجاناً به بنیاد نیکوکاری والاحضرت شاهدخت شمس پهلوی واگذاری پنجاه هزار مترمربع از اراضی ملی شده شهمیرزاد پلاک شماره ۲ /۲۳۸۲ واقع در بخش ۴ شهرستان سمنان مجاناً به جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران واگذاری هشتاد هزار مترمربع از اراضی ملی شده موسوم به حجت آباد واقع در شهرستان کرمان مجاناً بوزارت بازرگانی جهت احداث سیلو واگذاری یک قطعه زمین بمساحت پانزده هزار مترمربع از اراضی ملی شده بیرجند به وزارت راه و ترابری واگذاری یک قطعه زمین از اراضی جاده چالوس تهران به استانداری مازندران واگذاری یک قطعه زمین بمساحت یکصد هزار مترمربع از اراضی ملی شده بخش ده شهرستان تبریزبه وزارت بازرگانی جهت احداث سیلو واگذاری دو قطعه زمین بمساحت دویست هزار مترمربع از اراضی ملی شده زنجان مجاناً بوزارت راه و ترابری جهت ایجاد ساختمان های راهداری برای نگهداری ماشین آلات سنگین واگذاری مساحت دو هکتار از اراضی ملی شده پلدختر در بخش ۸ خرم آباد لرستان جهت ایجاد فضای سبز به استانداری لرستان واگذاری مساحت ۷۸ هکتار از اراضی ملی شده موسوم به حویق و نصرت آباد واقع در بخش ۲۸ گیلان شهرستان آستارا بسازمان نقشه برداری اجازه واگذاری یک قطعه زمین بمساحت ده هکتار از اراضی واقع در زابل به وزارت بهداری و بهزیستی جهت سازمان کانون های کارآموزی واگذاری یک قطعه زمین بمساحت ۲۲۰۰۰مترمربع از اراضی ملی شده موسوم به سرپل ذهاب استان کرمانشاه به وزارت جنگ واگذاری یک قطعه زمین بمساحت ۲۳۵۴ مترمربع از اراضی ملی شده غرب خلخال بوزارت کشور جهت ساختمان اداره ثبت احوال واگذاری یک قطعه زمین بمساحت ۲۴۰۰۰ مترمربع از اراضی ملی شده موسوم به ریگستان آران بوزارت آموزش و پرورش جهت ایجاد زمین ورزشی کاشان واگذاری یک قطعه زمین بمساحت بیست هزار مترمربع از اراضی ملی شده واقع درشهرستان سمنان بوزارت اطلاعات و جهانگردی واگذاری یک قطعه زمین بمساحت ده هزار مترمربع از اراضی ملی شده خلخال بوزارت آموزش و پرورش واگذاری مساحت چهل و پنجهزار متر مربع از اراضی ملی شده واقع در بخش کیار استان چهار محال و بختیاری مجاناً بوزارت بازرگانی جهت احداث سیلو اجازه واگذاری مساحت پنجاه هزار مترمربع از اراضی ملی شده بخش ۲۹ شهرستان رودسر مجاناً بوزارت آموزش و پرورش جهت مجتمع آموزشی اجازه واگذاری مساحت دو میلیون و دویست هزار مترمربع از اراضی ملی شده واقع در بخش ۴ شهرستان دزفول مجاناً بوزارت جنگ واگذاری مساحت چهل هزار مترمربع از اراضی ملی شده واقع در شهرستان سیرجان مجاناً به سازمان ملی پیش آهنگی ایران جهت اردوی پیش آهنگی اجازه واگذاری مساحت پنجاه هزار مترمربع از اراضی لاکان رشت بوزارت دادگستری واگذاری مساحت بیست و شش هکتار از اراضی ملی شده خواجه یهود در بخش فارس شهرستان فسا به وزارت علوم و آموزش عالی واگذاری مساحت پانزده هکتار از اراضی ملی شده واقع در بخش حومه شهرستان کاشان، جهت ایجاد مرکز تعلیمات حرفه ای به وزارت کار و امور اجتماعی واگذاری مساحت ده هزار مترمربع از اراضی ملی شده واقع در استان یزد به وزارت راه و ترابری جهت نصب مخازن قیر واگذاری مساحت سه هزار مترمربع از اراضی ملی شده بخش یک شهرستان سمنان جهت ساختمان اداری به مرکز آمار ایران واگذاری مساحت هفتاد و یک هزار مترمربع از اراضی ملی شده بخش ۱۲ استان فارس شهرستان داراب به وزارت راه و ترابری واگذاری مساحت ۸۴۲۰۰۰ متر مربع از اراضی ملی شده بندر لنگه به وزارت جنگ جهت احتیاجات نیروی دریائی شاهنشاهی بمنظور ایجاد تاسیسات نظامی واگذاری مساحت بیست هکتار از اراضی ملی شده کرمان مجاناً به انجمن سلطنتی اسب واگذاری مساحت ششهزار مترمربع از اراضی ملی شده بخش ۱۲ شهرستان داراب فارس به شهربانی کشورجهت احداث خانه های سازمانی واگذاری مساحت شصت هزار مترمربع از اراضی ملی شده شهرستان محلات مجاناً به وزارت راه و ترابری واگذاری مساحت (۲۱۵۰) مترمربع از اراضی شهرستان نوشهر مجاناً به وزارت نیرو برای احداث چاههای آبرسانی واگذاری مساحت بیست و هشت هزار مترمربع از اراضی حومه شهرستان سمنان مجاناً به سازمان غله و قند و شکر و چای ایران واگذاری مساحت چهل هزار مترمربع از اراضی واقع در قریه بالقچی شهرستان نقده مجاناً به سازمان ملی پیش آهنگی ایران واگذاری (۰۰۰ /۲۵۰ /۲ مترمربع) از اراضی ملی شده بخش ۱۲ تهران جهت میدان تیر ژاندارمری مجاناً به وزارت جنگ واگذاری مساحت ۴۳۵۰۰ مترمربع از اراضی شهرستان آستارا مجاناً به وزارت آموزش و پرورش واگذاری مساحت ده هزار مترمربع از اراضی ملی شده شهرستان بندر عباس جهت احداث یک دستگاه انبار بوزارت تعاون و امور روستاها واگذاری مساحت ده هزار مترمربع از اراضی واقع در بخش یک شهرستان زنجان مجاناً به وزارت پست و تلگراف و تلفن واگذاری مساحت پنج هکتار از اراضی جنگلی ملی شده حوزه گلپایگان به سازمان اطلاعات و امنیت کشور واگذاری مساحت ۱۱۲۰۰(یازده هزار و دویست) متر مربع اراضی ملی شده شهرستان آستارا به شهرداری آستارا واگذاری ده هکتار از اراضی ملی شده سیاه دشتک واقع در تهران بوزارت علوم و آموزش عالی جهت تاسیس انجمن استادان واگذاری پنجهزار متر مربع از اراضی ملی شده موسوم به امامیه در شهرکرد به وزارت دادگستری واگذاری چهار هکتار از مرتع ملی شده موسوم به اسپستان در شهرستان خرم آباد بوزارت اطلاعات واگذاری دو هکتار از اراضی جنگلی محمود آباد شهرستان آمل بشهرداری محمود آباد واگذاری ده هکتار از اراضی ملی شده موسوم به جلال آباد در کرمان به وزارت کار و امور اجتماعی واگذاری ۲۰۲۵۰ متر مربع از اراضی جنگلی واقع در حومه شهرستان آستارابه طور مجانی به وزارت آموزش و پرورش جهت احداث باشگاه پرورش جوانان واگذاری ۲۵۰۰ متر مربع از اراضی جنگلی بابل به وزارت آب و برق جهت نصب ایستگاههای رادیوئی شرکت برق منطقه ای شمال واگذاری پنج هکتار از اراضی ملی شده خوردین به وزارت دربار شاهنشاهی واگذاری هیجده هکتار از اراضی جنگلی خشگه داران واقع در شهرستان شهسوار به وزارت علوم و آموزش عالی و وزارت آموزش و پرورش واگذاری دو قطعه زمین واقع در شهرستان آستارا به طور مجانی به وزارت آموزش و پرورش واگذاری پنج هکتار از اراضی جنگلی واقع در باقرتنگه شهرستان بابلسر به هنرستان دخترانه و آموزشگاه حرفه ای پسران واگذاری هیجده هکتار از اراضی ملی شده تنباکوئی و دو هکتار از اراضی ملی شده فرح آباد به وزارت کار و امور اجتماعی واگذاری ۱۳/۱۳ هکتار از اراضی جنگلی ملی شده در فرح آباد ساری به وزارت دادگستری واگذاری بیست هکتار از اراضی جنگلی واقع در شهرستان رشت مجانا به وزارت کشاورزی واگذاری سه قطعه زمین در بخش ۸ اهواز به وزارت راه واگذاری مقدار هشتاد هزار متر مربع از اراضی ملی شده خوردین و ونک به وزارت علوم و آموزش عالی واگذاری ۲/۱۶ هکتار از اراضی ملی شده شهرستان داراب به وزارت آب و برق واگذاری ۶۲۹۷۵ متر مربع از اراضی جنگلی به وزارت آموزش و پرورش واگذاری ۱۶ هکتار از اراضی مرتع ملی شده بخش ۵ تبریز به وزارت آموزش و پرورش واگذاری بیست هکتار از اراضی موضوع ماده ۳۷ قانون اصلاح قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع واگذاری ۲۳۰۰۰ مترمربع از اراضی جنگلی موسوم به نودیچه واقع در بخش تقی آباد گرگان مجانا به وزارت کشاورزی واگذاری یک هکتار از اراضی جنگلی واقع در قریه نودیچه گرگان مجانا به وزارت آموزش و پرورش واگذاری ۳/۹ هکتار ازاضی جنگلی موسوم به سفید تمشک شهرستان رامسر به وزارت آموزش و پرورش واگذاری بیست هکتار از اراضی ملی شده خوردین به سازمان جلب سیاحان مجاز بودن وزارت منابع طبیعی در واگذاری ۹/۴ هکتار از اراضی ملی به وزارت آموزش و پرورش مصوبه ی هیات وزیران راجع به واگذارری ۱۳ هکتار از اراضی جنگلی شهرستان گرگان به شهربانی کل کشور واگذاری ۵ هکتار از اراضی جنگلی واقع در شهرستان آمل به سازمان اوقاف واگذاری ۷/۵ هکتار از اراضی جنگلی واقع در شرق نوشهر به سازمان جلب سیاحان جهت احداث اردوگاه جنگلی واگذاری ده هکتار از اراضی ملی شده فرح زاد شمیران سنگ به وزارت منابع طبیعی واگذاری بلاعوض سه قطعه زمین به مساحت ۱۲۳۵۲۰ متر مربع از اراضی ملی شده بمنظور ایجاد محل استقرار ماشین آلات و احداث ساختمان پاسگاه توزین اداره راه خوزستان بوزارت راه واگذاری چهل هزار متر مربع از منابع ملی شده به وزارت دربار شاهنشاهی واگذاری مجانی بیست و سه هزار متر مربع از اراضی جنگلی واقع در بخش تقی آباد گرگان به وزارت کشاورزی
تبصره ۱ (اصلاحی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ واگذاری اراضی بمؤسسات آموزش عالی و علمیو دانشگاهها با تأیید وزارت علوم و آموزش عالی بعمل خواهد آمد.. اراضی واگذاری و مورد اجاره قابل تفکیک و واگذاری عین یا منفعت بغیر نبوده و در صورت انحلال یا تبدیل مؤسسه آموزشی بوزارت کشاورزی و منابع طبیعی برگشت داده خواهد شد. تبصره ۲ (اصلاحی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ بهای اراضی واگذاری ببانک توسعه کشاورزی ایران به مبلغی که مورد توافق وزارت کشاورزی و منابع طبیعی و بانک توسعه کشاورزی ایران باشد و بتصویب مجمع عمومی بانک مزبور برسد بسرمایه بانک افزوده خواهد شد.
واگذاری دو هکتار از اراضی ملی شده محمود آباد بابلسر بسازمان تربیت بدنی ایران جهت ایجاد تاسیسات ورزشی و تفریحی مجاز بودن وزارت آب و برق نسبت به واگذاری ۵۰۰ هکتار اراضی بیشه زار به وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی واگذاری دو هکتار از اراضی جنگلی خشگه داران واقع در شهرستان شهسوار به سازمان تربیت بدنی و تفریحات سالم ایران واگذاری دو هکتار از اراضی جنگلی واقع در نودیجه شهرستان گرگان مجانا به سازمان تربیت بدنی و تفریحات سالم ایران واگذاری ۴ هکتار از منابع ملی شده ی همدان به سازمان پیش آهنگی همدان واگذاری چهار هکتار از اراضی جنگلی نورآباد خرم آباد به سازمان ملی پیش آهنگی ایران واگذاری ۴ هکتار از اراضی جنگلی در کنار جاده بندر پهلوی آستارا مجانا به سازمان ملی پیشاهنگی ایران
تبصره ۳ (اصلاحی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ در صورتیکه از اراضی جنگلی غیرجلگه ای برای راه دارخانه یا تعمیرگاه ماشین آلات راه سازی یا نصب آنتن و ایجاد پایگاه فرستنده و رادار مورد احتیاج وزارتخانه ها یا سازمانهای دولتی مربوط باشد وزارت کشاورزی و منابع طبیعی مجاز است با تصویب هیأت وزیران منحصراً بمیزان مورد احتیاج برای اجرای طرح از آن اراضی واگذار نماید. تبصره ۴ (اصلاحی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ اراضی مورد احتیاج سازمان تربیت بدنی و تفریحات سالم و سازمان پیشاهنگی تا ۴ هکتار در هر شهرستان بطور رایگان و بقیه زمین مورد طرح مصوبه آنها بصورت اجاره واگذار خواهد شد. مساحت این اراضی در هر شهرستان بر حسب وسعت شهرها بر اساس طرح مصوب و بترتیبی که در آئین نامه این قانون مقرر خواهد شد تعیین میگردد.
مجاز بودن وزارت آب و برق نسبت به واگذاری ۵۰۰ هکتار اراضی بیشه زار به وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی
تبصره ۵ (الحاقی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ اراضی مورد احتیاج وزارت آموزش و پرورش برای ایجاد مدارس و مجتمعهای آموزشی بدون رعایت محدودیت حد نصاب مندرج در این ماده تأمین میگردد. تبصره ۶ (الحاقی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ تعیین میزان اجاره اراضی واگذاری بسازمانهای مندرج در این ماده با وزارت کشاورزی و منابع طبیعی خواهد بود. تبصره ۷ (الحاقی ۱۹ˏ۰۹ˏ۱۳۵۸) ـ در هر مورد که به تشخیص ستاد جهاد سازندگی استفاده از اراضی ملی شده و جنگلها و مراتع و منابع طبیعی برای اجرای برنامه های سازندگی ضرورت پیدا کند مراتب را جهت تصویب و واگذاری به وزارت کشاورزی و عمران روستائی پیشنهاد خواهد کرد. ماده ۳۷ مکرر (الحاقی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - در صورت نیاز مؤسسات انتفاعی و بازرگانی وابسته بدولت به اراضی جنگلی جلگه ای و مراتع غیرمشجر جلگه ای از حوزه آستارا تا حوزه گلیداغی وزارت منابع طبیعی مجاز است اراضی مورد نیاز را حداکثر تا ده هکتار در هر استان برای اجرای وظایف اصلی آنها به بهای عادله بفروشد.
واگذاری زمین رایگان به انجمن ملی حمایت کودکان جهت احداث سرای کودک
ماده ۳۸ (منسوخه ۰۷ˏ۰۴ˏ۱۳۴۹) - وزارت منابع طبیعی مجاز است اراضی مذکور در ماده ۳۷ مورد نیاز شهرداریها و بنیاد پهلوی و سازمان شکاربانی و نظارت بر صید و مؤسسات عام المنفعه و خیریه عمومی را برای تأمین احتیاجات عمومی که مربوط بوظایف آنها است در حوزه هر استان و یا فرمانداری کل و یا مستقل حداکثر تا بیست هکتار با تصویب هیئت وزیران مجاناً واگذار کند.
اراضی واگذار شده قابل اجاره و انتقال بغیر نمیباشد. تبصره (منسوخه ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - واگذاری اراضی مورد نیاز سازمان تربیت بدنی و تفریحات سالم و سازمان ملی پیشاهنگی در هر شهرستان حداکثر تا میزان ۴ هکتار با شرایط مذکور در این ماده بلامانع خواهد بود.
واگذاری مقدار بیست هزار متر مربع از اراضی ملی شده سمنان به فرمانداری کل سمنان
ماده ۳۸ (جایگزین ۱۳۵۸/۰۹/۱۹) - از هر متر مکعب درختان موجود در اراضی جنگلی جلگه ای شمال که طبق ماده ۳۱ به اشخاص حقوقی واگذار می شود مقطوعا شش صد ریال به عنوان بها و عوارض درخت از مجری طرح دریافت میشود. میزان بها و عوارض درخت هر سه سال یک بار توسط وزارت کشاورزی و منابع طبیعی و بر اساس نرخ عادله انواع چوب مورد تجدیدنظر قرار خواهد گرفت. تبصره (الحاقی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) - وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی و شرکتهای دولتی و شهرداریها و جمعیتهای خیریه عمومی رسمی و سازمان پیشاهنگی و تربیت بدنی و مؤسسات عمومی که به موجب ماده ۳۷ این قانون اراضی جنگلی جلگه ای را در اختیار می گیرند مکلفند درختان موجود در اراضی مورد واگذاری راپس از قطع عینا به سازمان جنگلها و مراتع کشور تحویل دهند.
مصوبه ی هیات وزیران راجع به واگذاری ۲ هکتار از اراضی جنگلی شهرستان نوشهر به سازمان تربیت بدنی و تفریحات سالم ایران
ماده ۳۹ (اصلاحی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ گواهی سازمان جنگلها و مراتع کشور که پس از اجرای کامل مقررات تشخیص منابع ملی موضوع قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع صادر شده یا میشود و نقشه های منضم بگواهی مذکور از لحاظ ثبتی و صدور سند مالکیت منابع ملی ملاک عمل ادارات ثبت خواهد بود. ادارات مذکور مکلفند اسناد مالکیت منابع ملی را با رعایت قوانین و مقررات مربوط به ثبت املاک بر اساس گواهیهای مزبور و نقشه های مربوط صادر نمایند.
ایجاد مرکزجهانگردی در دو قطعه اراضی جنگلی قریه علی آباد عسکرخان مجاور هم در حوزه شهرستان نوشهر
تبصره (الحاقی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) ـ بمنظور ایجاد و توسعه مراکز جهانگردی در کرانه های بحر خزر بنا به پیشنهاد مشترک وزارت کشاورزی و منابع طبیعی و وزارت اطلاعات و جهانگردی و تصویب هیأت وزیران اجازه تفکیک اراضی جنگلی جلگه ای واگذار شده منحصراً به میزانی که برای این منظور اختصاص خواهد یافت صادر خواهد شد. ماده ۴۰ (اصلاحی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) - اجاره اراضی مذکور در این فصل بدون رعایت مقررات مربوط به مزایده انجام می گیرد و کلیه وجوه حاصله در حساب درآمد اختصاصی سازمان جنگلها و مراتع منظور و طبق مقررات بودجه عمومی کشور به مصرف هزینه های جنگل کاری - احداث و نگهداری راههای جنگلی و صنایع چوب و کاغذسازی و اجرای طرحهای مراتع و جنگل داری دولتی خواهد رسید. ماده ۴۱ (اصلاحی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) - قراردادهای اجاره و واگذاری اراضی جنگلی جلگه ای شمال که با رعایت مقررات قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع مصوب سال ۱۳۴۶ و اصلاحیه های مصوب سالهای ۱۳۴۸ و ۱۳۴۹ با اشخاص حقیقی یا حقوقی منعقد شده به قوت خود باقی است و این قبیل اراضی اعم از اینکه اسناد انتقال قطعی آنها به نام اشخاص صادر شده یا نشده باشد مشمول مقررات این قانون نبوده و مقررات قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع مصوب سال ۱۳۴۶ و اصلاحیه های سالهای ۱۳۴۸ و ۱۳۴۹ و قانون حفظ و گسترش فضای سبز و جلوگیری از قطع بی رویه درخت مصوب مردادماه ۱۳۵۲ درباره آنها اجرا خواهد شد. فصل ششم - جرایم و مجازاتها ماده ۴۲ (اصلاحی ۳۰ˏ۰۳ˏ۱۴۰۳) - بریدن و ریشه کن کردن و سوزانیدن نهال و درخت و تهیه چوب و هیزم و ذغال از منابع ملی و توده های جنگلی بدون اخذ پروانه از وزارت منابع طبیعی ممنوع است
۱ - جریمه نقدی بریدن، ریشه کن کردن و سوزاندن هر اصله نهال،(۱۳/۵۰۰/۰۰۰) ریال تا (۳۳/۷۵۰/۰۰۰) ریال به شرح زیر می باشد:
۱ - ۱ - نهال درختان موضوع ماده (۱) قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی کشور – مصوب ۱۳۷۱ – و گونه های کهور، آکاسیا و کنار، (۳۳/۷۵۰/۰۰۰) ریال.
۱ - ۲ - نهال درختان دسته دوم موضوع بند (۱۷) ماده (۱) قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع، (۲۰/۲۵۰/۰۰۰) ریال.
۱- ۳ - نهال درختان سایر گونه ها، (۲۰/۵۰۰/۰۰۰) ریال.
۲ - جریمه نقدی بریدن و ریشه کن کردن هر اصله درخت و تهیه هر مترمکعب چوب، هیزم و ذغال از آن، (۲۷۰/۰۰۰/۰۰۰) ریال تا (۶۷۵/۰۰۰/۰۰۰) ریال به شرح زیر می باشد:
۲ - ۱ - درختان موضوع ماده (۱) قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی کشور – مصوب ۱۳۷۱ – و گونه های کهور، آکاسیا و کنار، (۶۷۵/۰۰۰/۰۰۰) ریال.
۲ - ۲- درختان دسته دوم موضوع بند (۱۷) ماده (۱) قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع، (۴۷۲/۵۰۰/۰۰۰) ریال.
۲- ۳ - درختان سایر گونه ها، (۲۷۰/۰۰۰/۰۰۰) ریال.
در تمام موارد عین مال نیز ضبط و بترتیب مقرر در ماده ۲۸ این قانون عمل خواهد شد.
رأی وحدت رویه شماره ۵۳/۱۷ هیأت عمومی دیوان عالی کشور در خصوص جنحه یا خلاف بودن مجازات قطع یا ریشه کن کردن یا سوزاندن نهال جنگلی
رأی وحدت رویه شماره ۵۳/۱۷ هیأت عمومی دیوان عالی کشور در خصوص جنحه یا خلاف بودن مجازات قطع یا ریشه کن کردن یا سوزاندن نهال جنگلی
ماده ۴۳(اصلاحی ۳۰ˏ۰۳ˏ۱۴۰۳) ـ بریدن و ریشه کن کردن بوته ها و خارها و درختچه های بیابانی و کویری و کوهستانی در مناطق کویری و بیابانی ممنوع است متخلف بحبس تکدیری تا ده روز محکوم و میزان جرایم نقدی موضوع این ماده،(۵۴/۰۰۰/۰۰۰) ریال تا (۱۳۵/۰۰۰/۰۰۰) ریال به شرح زیر می باشد:
۱- بریدن و ریشه کن کردن بوته ها و خارهای مناطق بیابانی و کویری، (۵۴/۰۰۰/۰۰۰) ریال.
۲- بریدن و ریشه کن کردن درختچه های مناطق بیابانی و کویری، (۱۳۵/۰۰۰/۰۰۰) ریال.
در صورت تکرار بهر دو مجازات محکوم خواهد شد. تبصره - انجام عملیات مذکور در ماده بالا در صورتیکه بمنظور زراعت یا درختکاری و ایجاد بادشکن یا مرتع مشجر یا غیرمشجر و همچنین بمنظور تأمین حوائج دیگر اهالی باشد با اجازه سازمان جنگلبانی و طبق شرایطی که از طرف سازمان مزبور تعیین می شود مجاز است. ماده ۴۳ مکرر (الحاقی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - بمنظور جلوگیری از پر شدن مخازن سدها و حرکت ریگهای روان و همچنین حفاظت و جلوگیری از فرسایش خاک مناطقی که از طرف وزارت منابع طبیعی تشخیص داده میشود قرق اعلام میگردد و چرانیدن دام و زراعت دیم در مناطق قرق شده بکلی ممنوع است. کشت آبی در این مناطق و تعیین مناطق قرق در اراضی زیر سدها طبق آئین نامه ای خواهد بود که بتصویب وزارت منابع طبیعی و وزارت آب و برق و وزارت کشاورزی برسد. ماده ۴۴ (اصلاحی ۳۰ˏ۰۳ˏ۱۴۰۳) - چرانیدن بز در جنگلها و مراتع و مناطقی که از طرف سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور تعیین و آگهی شده است ممنوع و متخلف بپرداخت غرامت (۴۳/۰۰۰/۰۰۰) ریال برای هر رأس بز محکوم می شود. ماده ۴۴ مکرر (الحاقی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - چرانیدن دام در منابع ملی مذکور در ماده یک قانون ملی شدن جنگلهای کشور بدون اخذ پروانه مطلقاً ممنوع است. وزارت منابع طبیعی مکلف است دام افرادی را که بدون پروانه مبادرت بچرای دام مینمایند بنفع خود ضبط نموده و بدون رعایت تشریفات مزایده بفروش برساند در مورد صاحبان پروانه های چرا که بر خلاف مندرجات پروانه صادره مبادرت بچرای دام اضافه بر تعداد مجاز در پروانه بنمایند بترتیب فوق رفتار خواهد شد و دام اضافه بر ظرفیت چرا بنفع وزارت منابع طبیعی ضبط و بفروش میرسد. نحوه اجرای این ماده بموجب آئین نامه ای خواهد بود که به پیشنهاد وزارت منابع طبیعی و بتصویب کمیسیونهای مربوط مجلسین خواهد رسید. تبصره ۱ (الحاقی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - واگذاری حق استفاده از پروانه چرا بهر نحو از طرف صاحب پروانه بدیگری و یا دریافت وجه یا هر نوع مالی بعنوان واگذاری پروانه یا حق علفچر یا حق عبور یا بهر عنوان بابت استفاده از مرتع موضوع پروانه ممنوع است و مرتکب بحبس تأدیبی از ششماه تا دو سال محکوم خواهد شد. تبصره ۲ (الحاقی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - چرانیدن احشام کشورهای همجوار در مراتع داخل کشور و تعیین نرخ علفچر بموجب آئین نامه ای خواهد بود که از طرف وزارت منابع طبیعی تهیه و بتصویب هیئت وزیران خواهد رسید. ماده ۴۵ ـ آتش زدن نباتات در مزارع و باغات داخل یا مجاور جنگل بدون اجازه و نظارت مأموران جنگلبانی ممنوع است در صورتیکه در نتیجه بی مبالاتی حریق در جنگل ایجاد شود مرتکب بحبس تأدیبی از دو ماه تا یکسال محکوم خواهد شد. ماده ۴۶ (اصلاحی ۳۰ˏ۰۳ˏ۱۴۰۳) ـ هر کس مبادرت به کت زدن یا روشن کردن آتش در تنه درخت جنگلی نماید بحبس تأدیبی از سه ماه تا یکسال محکوم خواهد شد و جریمه نقدی کت زدن یا پی زدن یا روشن کردن آتش در تنه درخت جنگلی، از (۲۷۰/۰۰۰/۰۰۰) ریال تا (۶۷۵/۰۰۰/۰۰۰) ریال به شرح زیر می باشد:
۱- درختان موضوع ماده (۱) قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی کشور – مصوب ۱۳۷۱ – و گونه های کهور، آکاسیا و کنار، (۶۷۵/۰۰۰/۰۰۰) ریال.
۲- درختان دسته دوم موضوع بند (۱۷) ماده (۱) قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع، (۴۷۲/۵۰۰/۰۰۰) ریال.
۳- درختان سایر گونه ها، (۲۷۰/۰۰۰/۰۰۰) ریال. ماده ۴۷ - هر کس در جنگل عمداً آتش سوزی ایجاد نماید بحبس مجرد از سه تا دهسال محکوم خواهد شد در صورتیکه مرتکب مأمور جنگلبانی باشد بحداکثر مجازات مذکور محکوم می شود. تبصره - در موقع آتش سوزی در جنگلها کلیه مأمورین دولتی اعم از لشکری و کشوری و شهرداریها که در نزدیکی آن محل باشند در مقابل تقاضای مأمورین جنگلبانی یا ژاندارمری یا بخشداری موظفند با کلیه وسایل ممکنه دولتی و شهرداری که در اختیار دارند در آتش نشانی کمک نمایند مأمورین کشوری و شهرداری که در ایفای این وظیفه مسامحه و قصور نمایند بر حسب مورد طبق مقررات مواد ۵۸ و ۵۹ قانون استخدام کشوری مجازات می شوند. در مورد مأمورین لشکری تعقیب و مجازات آنان طبق مقررات و قوانین نظامی خواهد بود. ماده ۴۸ - حمل چوب و هیزم و زغال حاصل از درختان جنگلی در تمام نقاط کشور باستثناء داخله شهرها بدون تحصیل پروانه حمل از سازمان جنگلبانی ممنوع است و چنانچه مرتکب فاقد پروانه بهره برداری باشد طبق قانون مجازات مرتکبین قاچاق تعقیب خواهد شد در صورتیکه دارای پروانه بهره برداری باشد فقط عین مال بسود سازمان جنگلبانی ضبط می شود.حمل چوب و هیزم و زغال از شهر بدهات مجاور در حدود مصرف شخصی مجاز است حدود این اجازه در آئین نامه اجرائی این قانون تعیین خواهد شد.
رأی وحدت رویه شماره ۷۴۹ دیوان عالی کشور در خصوص صلاحیت مرجع قضایی رسیدگی کننده به جرایم مرتکبان حمل چوب جنگلی غیرمجاز رأی وحدت رویه شماره ۷۴۹ دیوان عالی کشور در خصوص صلاحیت مرجع قضایی رسیدگی کننده به جرایم مرتکبان حمل چوب جنگلی غیرمجاز
تبصره ۱ ـ حمل مجدد چوب و زغال و هیزم مجاز بین شهرهائیکه سازمان جنگلبانی آگهی خواهد کرد احتیاج به صدور پروانه ندارد. تبصره ۲ ـ در صورتیکه چوب یا هیزم یا زغالی که برای مصارف روستائی جنگل نشینان یا دهکده های مجاور جنگل اختصاص داده شده بنقاط دیگر حمل شود قاچاق محسوب و طبق مقررات قانون کیفر مرتکبین قاچاق با مرتکب رفتار خواهد شد. تبصره ۳ ـ راننده وسیله نقلیه که چوبهای بدون پروانه را عالماً حمل کرده باشد معاون جرم محسوب و علاوه از مجازات مقرر از دو ماه تا یکسال از حق رانندگی محروم می شود. مأمورین سازمان جنگلبانی باید پروانه رانندگی را از مرتکب اخذ و ضمیمه پروانه بدادگاه صلاحیتدار ارسال دارند. ماده ۴۹ ـ استفاده از کوره زغال موجود یا احداث کوره زغال جدید در جنگل یا مجاور آن مستلزم داشتن پروانه از سازمان جنگلبانی میباشد و متخلف به یکماه تا شش ماه حبس تأدیبی محکوم خواهد شد. تبصره - سازمان جنگلبانی مجاز خواهد بود که کوره های زغال بدون پروانه مذکور در این ماده را خراب نماید. ماده ۵۰ (اصلاحی ۱۴ˏ۰۸ˏ۱۳۹۶) ـ بمنظور احیاء جنگلهای سوخته و منابع ملی که بی رویه بهره برداری و مخروبه گردیده و همچنین توده های جنگلی مذکور در تبصره ۲ماده دوم قانون ملی شدن جنگلها سازمان جنگلبانی مکلف است با انتشار آگهی و نصب تابلو حدود آنها را تعیین و قرق اعلام کند و تا مدتیکه سازمان جنگلبانی مقتضی بداند هر گونه دخل و تصرف ممنوع است.
متخلف از جهت قطع اشجار طبق مقررات این قانون تعقیب و برای چرای دام بپرداخت غرامت برای هر واحد دامی معادل بیست درصد ارزش متوسط واحد دامی که در ابتدای هر سال توسط وزارت جهاد کشاورزی اعلام می شود و بپرداخت خسارت وارد بمنابع ملی قرق شده محکوم خواهد شد.
همچنین مباشر عمل مجرم محسوب است مگر اینکه سبب اقوی از مباشر باشد. ماده ۵۱ ـ هیچیک از کارکنان سازمان جنگلبانی اعم از فنی یا اداری حق ندارند مستقیماً یا با واسطه در معاملات محصولات جنگل که جنبه تجارت داشته باشد شرکت نمایند در صورت تخلف بحبس تادیبی از یک ماه تا شش ماه محکوم و همچنین برای همیشه از خدمت کادر جنگلبانی محروم خواهند شد. ماده ۵۲ - علامت ویژه جنگلبانی علامت رسمی دولتی است و تقلید کننده جاعل محسوب و طبق ماده ۹۹ قانون مجازات عمومی تعقیب خواهد شد. تبصره ۱ ـ مأمورین جنگلبانی که چکش بآنها سپرده شده مکلف بحفظ چکش های ویژه سازمان جنگلبانی میباشد و چنانچه در اثر عدم مراقبت آنها چکش بدست شخص غیر صلاحیت دار افتد مأمورین مزبور به تنزل مقام تا یک پایه محکوم خواهند شد و اگر از چکش استفاده سوئی شده باشد که مطابق این قانون عمل مزبور قاچاق محسوب باشد مأموریکه چکش باو سپرده شده بمجازات معاونت در جرم قاچاق محکوم می گردد. تبصره ۲ ـ اشخاصیکه از چکشهای ویژه سازمان جنگلبانی سوء استفاده نمایند مشمول این ماده خواهند بود. تبصره ۳ ـ هرگاه مأموری که چکش باو سپرده شده شخصاً و یا با تبانی شخص دیگری از چکش سوء استفاده نماید به حداکثر مجازات مباشر اصلی جرم مذکور در این ماده محکوم خواهد شد. فصل هفتم - مقررات مختلفه ماده ۵۳ ـ دادسراها و دادگاهها موظفند پرونده های جزائی (اعم از خلافی و غیره) ارسال شده از طرف سازمان جنگلبانی و واحدهای تابع را خارج ازنوبت رسیدگی نمایند. ماده ۵۴ ـ مأمورین جنگلبانی که بموجب احکام سازمان جنگلبانی مأمور کشف و تعقیب جرائم مذکور در این قانون میشوند در ردیف ضابطین دادگستری محسوب و از این حیث تحت تعلیمات دادستان محل انجام وظیفه خواهند نمود. تبصره ۱ ـ در صورتیکه مأموران مذکور بر خلاف واقع بمنظور نفع شخصی و یا اعمال غرض گزارش خلاف واقع بدهند بکیفر جرمیکه موضوع گزارش بوده محکوم خواهند شد. تبصره ۲ ـ مأمورین کشف و تعقیب جرائم که از طرف سازمان جنگلبانی تعیین میشوند از حیث اجرای این قانون وقتی ضابط دادگستری محسوب میشوند که وظایف ضابطین دادگستری را در کلاس مخصوص تعلیم گرفته باشند. تبصره ۳ ـ مأموران سازمان جنگلبانی که دارای معرفی نامه از طرف سازمان مزبور میباشند با تحصیل نمایندگی از طرف دادستان مجازند کلیه کارخانجات صنایع چوب و همچنین انبارها را در هر موقع که لازم بدانند بازرسی و در صورت کشف چوب غیرمجاز نسبت به بازداشت آن اقدام و با تنظیم صورت مجلس مراتب را بدادسرای محل اطلاع دهند. تبصره ۴ ـ در صورتیکه مأمورین جنگلبانی خود مرتکب جرایم مذکور در این قانون گردند یا شرکت و معاونت در آن نمایند بحداکثر مجازات مقرر در این قانون محکوم می شوند و در صورتیکه مسامحه در اجرای مقررات قانون یا آئین نامه های مربوطه نمایند بحبس تأدیبی از یکماه تا سه ماه محکوم خواهند شد. ماده ۵۵ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) - هر کس بقصد تصرف بمنابع ملی مذکور در ماده ۱ قانون ملی شدن جنگلهای کشور تجاوز کند بیک سال تا سه سال حبس تأدیبی محکوم خواهد شد.
رأی وحدت رویه شماره ۳۵ دیوان عالی کشور در خصوص تعقیب جزایی تجاوز به منابع ملی شده به شرط اجرای مقررات ماده (۵۶) قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها
رأی وحدت رویه شماره ۳۵ دیوان عالی کشور در خصوص تعقیب جزایی تجاوز به منابع ملی شده به شرط اجرای مقررات ماده (۵۶) قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها
تبصره ۱ (اصلاحی ۲۹ˏ۰۴ˏ۱۳۵۴) - وزارت کشاورزی و منابع طبیعی مکلف است بوسیله گارد جنگل و مأموران خود بمحض اطلاع رفع تجاوز کند و در صورتیکه تشخیص وزارت کشاورزی و منافع طبیعی نسبت به منابع ملی مذکور در این ماده اخطار یا آگهی شده باشد مراتب را بدادسرای محل اعلام دارد دادسرا متهم را مورد تعقیب کیفری قرار میدهد مگر اینکه نسبت به تشخیص وزارت کشاورزی و منابع طبیعی در مهلت مقرر در اخطاریه یا آگهی اعتراض شده باشد که در این صورت تعقیب کیفری متوقف و ادامه آن موکول به حصول نتیجه اجرای کامل مقررات ماده ۵۶ خواهد بود.
مرور زمان تعقیب کیفری در اینگونه موارد از تاریخ صدور حکم کمیسیون موضوع ماده ۵۶ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع شروع میشود.
اعیانی که در عرصه مورد تجاوز احداث شده یا بشود بحکم دادگاه بنفع دولت ضبط میشود. تبصره ۲ (الحاقی ۲۹ˏ۰۴ˏ۱۳۵۴) - از تاریخ تصویب این قانون مراتعی که در اجرای ماده ۶۴ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع کشور جزء مستثنیات مالکین شناخته میشود باید فقط برای تعلیف دام مورد استفاده قرار بگیرد.
تبدیل این قبیل مراتع بمنظور استفاده دیگر منحصراً بر اساس طرحی که بتصویب وزارت کشاورزی و منابع طبیعی میرسد مجاز خواهد بود.
در صورتیکه این قبیل مراتع به تشخیص هیأت نظارت مذکور در بند ۳ قانون اصلاح فصل پنجم و پاره ای از مواد قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع مصوب خرداد ماه ۱۳۵۴ کلاً یا جزاً تبدیل شود مراتع مورد بحث به دولت تعلق خواهد گرفت و طبق نظریه هیأت نظارت فوق سند مالکیت صادر قبلی باطل میگردد.
رأی شماره ۲۶۴۴ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: اعلام تعارض بین آرای صادره در شعب ششم بدوی و دوم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری
ماده ۵۶ (اصلاحی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - تشخیص منابع ملی شده و مستثنیات ماده ۲ قانون ملی شدن جنگلها و مراتع با رعایت تعاریف مذکور در این قانون با وزارت منابع طبیعی است. ظرف یکماه پس از اخطار کتبی یا آگهی وزارت منابع طبیعی وسیله یکی از روزنامههای کثیرالانتشار مرکز و یکی از روزنامههای محلی و سایر وسائل معمول و مناسب محل اشخاص ذینفع میتوانند بنظر وزارت مزبور اعتراض کرده و اعتراضات خود را با ذکر دلیل و مستندات بمرجع صادر کننده آگهی یا محل صدور اخطار تسلیم دارند.
برای رسیدگی باعتراضات وارده کمیسیونی مرکب از فرماندار و رئیس دادگاه شهرستان و سرپرست منابع طبیعی محل یا نمایندگان آنها (نماینده دادگستری یکی از قضات خواهد بود) تشکیل میشود کمیسیون مکلف است حداکثر ظرف سه ماه باعتراضات واصل رسیدگی و اتخاذ تصمیم کند.
تصمیم اکثریت اعضای کمیسیون قطعی است و چنانچه تصمیم کمیسیون مبنی بر ملی بودن محل بوده و محل در تصرف غیر باشد کمیسیون مکلف است بدرخواست وزارت منابع طبیعی دستور رفع تصرف کند بنحوی که منبع مذکور از هر جهت در اختیار وزارت منابع طبیعی قرار گیرد.
مأمورین انتظامی مکلف باجرای دستور کمیسیون هستند.
رأی شماره ۷۵۴۸۳۲ هیأت تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری در خصوص ابطال تبصره ۳ ماده ۶ آیین نامه اصلاحی آیین نامه اجرایی قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع اجرای ماده (۵۶) قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع ۱۳۶۷ مصوب ۱۳۹۰/۲/۲۶ وزیر جهاد کشاورزی رأی وحدت رویه شماره ۸۴۹ هیأت عمومی دیوان عالی کشور در خصوص صلاحیت دادگاه عمومی برای رسیدگی به دعوای اعتراض به رأی هیأت حل اختلاف موضوع ماده ۳۸ آیین نامه معاملات شهرداری تهران رأی وحدت رویه شماره ۷۵۰ دیوان عالی کشور در خصوص صلاحیت دبیرخانه هیأت موضوع ماده واحده قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع ماده ۵۶ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع در رسیدگی به پرونده هایی که در مرجع قضایی مطرح گردیده و منتهی به صدور رأی قطعی نشده باشد رأی وحدت رویه شماره ۷۵۰ دیوان عالی کشور در خصوص صلاحیت دبیرخانه هیأت موضوع ماده واحده قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع ماده ۵۶ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع در رسیدگی به پرونده هایی که در مرجع قضایی مطرح گردیده و منتهی به صدور رأی قطعی نشده باشد رأی شماره ۷۸ مورخ ۱۳۶۷/۰۹/۲۱ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص منتفی بودن صلاحیت دیوان نسبت به طرح و رسیدگی به آراء کمیسیون ماده (۵۶) قانون جنگلها و مراتع مصوب ۱۳۶۷/۰۶/۲۲ ، مستند به تبصره «۲» ماده واحده قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع اجرای ماده (۵۶) قانون مزبور
رأی وحدت رویه شماره ۳۵ دیوان عالی کشور در خصوص تعقیب جزایی تجاوز به منابع ملی شده به شرط اجرای مقررات ماده (۵۶) قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها
رأی وحدت رویه شماره ۳۵ دیوان عالی کشور در خصوص تعقیب جزایی تجاوز به منابع ملی شده به شرط اجرای مقررات ماده (۵۶) قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها
تبصره ۱ (الحاقی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - در هر مورد که بر اساس مقررات مربوط بقانون ملی شدن جنگلهای کشور جنگلدار در مقام تشخیص منابع ملی اظهار نظر کرده باشد بطریق زیر رفتار میشود.
الف - در صورتیکه بنظر جنگلدار اعتراض نشده باشد نظر جنگلدار قطعی است.
ب - در صورتیکه در مهلت تعیین شده بنظر جنگلدار اعتراض شده ولی طبق مقررات مربوط بماده ۱۲ قانون ملی شدن جنگلهای کشور مورد رسیدگی و اتخاذ تصمیم واقع نشده باشد اعتراض برای رسیدگی بکمیسیون مقرر در این ماده ارجاع میشود.
ج - در صورتیکه پس از اعلام نظر جنگلدار مبنی بر ملی بودن منابع از طرف ذینفع اعتراض شده باشد و اعتراض طبق مقررات مربوط به ماده ۱۲ قانون ملی شدن جنگلهای کشور مورد رسیدگی قرار گرفته باشد و نظر جنگلدار تأیید شده باشد و یا بعلت عدم وصول اعتراض نظر جنگلدار قطعی شده باشد دستور رفع تصرف از منابع ملی بدرخواست اداره منابع طبیعی محل از طرف کمیسیون مقرر در اینماده صادر خواهد شد در صورتیکه وزارت منابع طبیعی منبعی را ملی تشخیص و اعلام کند و در مهلت قانونی مورد اعتراض قرار نگیرد کمیسیون مزبور بدرخواست اداره منابع طبیعی محل دستور رفع تصرف خواهد داد. تبصره ۲ (الحاقی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - در مواردیکه پس از اعلام وزارت منابع طبیعی فقط نسبت بقسمتی از منابع اعلام شده اعتراض شود وزارت منابع طبیعی اختیار دارد بدون رعایت مدت از کمیسیون مقرر در این ماده بخواهد که نسبت بتمامی محدوده اعلام شده رسیدگی و اظهار نظر کند. تبصره ۳ (الحاقی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - نظر وزارت منابع طبیعی در تشخیص منابع ملی تا اتخاذ تصمیم نهائی کمیسیون مقرر در این ماده معتبر و لازم الرعایه است. تبصره ۴ (الحاقی ۲۰ˏ۰۱ˏ۱۳۴۸) - وزارت منابع طبیعی میتواند حق الزحمه مناسبی برای اعضای کمیسیون مقرر در اینماده برقرار و پرداخت کند. ماده ۵۷ ـ کلیه ماشین آلات مخصوص حمل محصولات جنگلی در داخل جنگلها و همچنین کارخانجات صنایع چوب و قطعات یدکی آنها مشروط بر اینکه مشابه آنها در داخل کشور تهیه نشود بنا به تشخیص سازمان جنگلبانی از پرداخت عوارض گمرکی و سود بازرگانی معاف است. ماده ۵۸ ـ سازمان جنگلبانی مجاز است درمورد واگذاری طرح های جنگلداری بمؤسسات دولتی یا وابسته بدولت که سرمایه آنها کلا متعلق بدولت باشد بدون رعایت مزایده و مقررات مندرج در این قانون اقدام کند.
رأی شماره ۱۳۷۶ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند (۱) بخشنامه شماره ۹۰/۱۶۰۲۸ ـ ۱۳۹۰/۱/۱۹ معاون وزیر و رئیس سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور
ماده ۵۹ ـ رئیس سازمان جنگلبانی یا نمایندگانی که از طرف نامبرده بموجب حکم کتبی تعیین می شوند مجازند نسبت بجرایمی که طبق مفاد این قانون جنحه باشد باستثنای موارد مذکور در ماده ۴۹ و تبصره های ۱ و ۲ ماده ۵۲ با وصول جرایم و خسارات از تعقیب جزائی متهم فقط برای یک مرتبه صرف نظر کنند و تعقیب مرتکب منوط بشکایت رئیس یا نماینده سازمان مزبور است. تبصره -نسبت بجرائم از درجه جنحه قبل از تصویب این قانون نیز سازمان جنگلبانی مجاز است از مقررات این ماده استفاده نماید. ماده ۶۰ - سازمان های دولتی و بنگاهها یا مؤسسات و کارخانه های وابسته بدولت مکلفند ظرف ۶ ماه از تاریخ تصویب این قانون سوخت خود را بزغال سنگ یا نفت و یا هر سوختی غیر از چوب و هیزم و زغال چوب تبدیل نمایند و پس از انقضاء مدت مقرره بالا مصرف چوب و هیزم وزغال چوب در دستگاههای نامبرده ممنوع می باشد و کارخانجات خصوصی موظفند حداکثر تا دو سال پس از تصویب این قانون نسبت به تبدیل سوخت خود بموادی غیر از چوب و هیزم و زغال چوب اقدام نمایند.
در صورت تخلف از مصرف هیزم و زغال چوب در آن مؤسسات جلوگیری خواهد شد. تبصره ۱ - مؤسساتیکه در داخل جنگل واقعند اعم از دولتی و خصوصی مشمول این ماده نخواهند بود. تبصره ۲ - مؤسسات شیلات و پیمانکاران انحصار دخانیات ایران بنا بمعرفی مؤسسه مزبور که برای تهیه کنسرو یا دود دادن ماهی و خشک کردن توتون احتیاج بمصرف هیزم داشته باشند میتوانند برای مصارف خود از محل پروانه های صادره استفاده نمایند. ماده ۶۱ - بسازمان جنگلبانی اجازه داده می شود دعاوی مربوط بجنگلها و مراتع کشور را اعم از آنکه خواهان یا خوانده باشد در صورتیکه خواسته آن زائد بر پانصد هزار ریال نباشد در کمیسیون یا کمیسیونهای مرکب از دو نفر قاضی دادگستری بانتخاب وزیر دادگستری و یکنفر نماینده سازمان جنگلبانی بانتخاب وزیر کشاورزی طرح نماید.
کمیسیون مزبور پس از رسیدگی باید نظر خود را مبنی بر تعقیب یا سازش یا استرداد دعوی بدهد و سازمان جنگلبانی مکلف است نظر کمیسیون را بموقع اجرا بگذارد و در مورد سازش کمیسیون رأساً اقدام و نتیجه را بسازمان جنگلبانی جهت اجرا ابلاغ مینماید. ماده ۶۲ - وزارت اقتصاد مکلف است در تنظیم سهمیه سالانه واردات و صادرات کشور قبلاً موافقت وزارت کشاورزی را در مورد صادرات و واردات چوب و فرآورده های چوب و همچنین واردات هیزم و زغال چوب و نوع و میزان سود بازرگانی کالاهای مذکور جلب نماید. ماده ۶۳ -مفاد تبصره ۳ ماده دوم قانون ملی شدن جنگلها شامل اراضی جنگلی و بیشه های طبیعی نیز بوده و مساحت محوطه ها و ساختمانها و تأسیسات در منابع ملی شده که تا قبل از تصویب ملی شدن جنگلها احداث شده اند تا بیست برابر مساحت زیر بنا محسوب خواهد شد. ماده ۶۴ - مساحت مراتع مذکور در بند ب ماده ۴ قانون ملی شدن جنگلها حداکثر تا دو برابر مساحت اراضی مزروعی و آیش و باغات و قلمستان خواهد بود.
رأی شماره ۲۶۴۴ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: اعلام تعارض بین آرای صادره در شعب ششم بدوی و دوم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری
تبصره - دامداران دهات و مزارع مربوط مجاور موضوع ماده فوق در استفاده از مراتع مازاد با رعایت مقررات و قوانین حق تقدم خواهند داشت. ماده ۶۴ مکرر (اصلاحی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۴) - وزارت منابع طبیعی مجاز است بمنظور اجرای برنامههای حفاظت خاک و جنگلکاری و ایجاد پارکهای عمومی یا هر نوع عملیاتی که مربوط بوظایف آن وزارت باشد مستثنیات مذکور در قانون ملی شدن جنگلها واقع در منابع ملی را در برابر واگذاری عوض تملک و تصرف نماید.
وزارت منابع طبیعی موظف است معادل بهای مستثنیات تملک شده را از مراتع غیرمشجر نزدیکترین محل و یا سایر نقاط کشور و یا با توافق طرفین از اراضی جنگلی جلگهای و یا مراتع غیر مشجر شمال بمالک انتقال دهد.
بهای عوض و معوض توسط کمیسیون موضوع ماده ۵۶ با جلب نظر کارشناس تعیین می شود و اگر مالک مستثنیات مایل به اجرای هیچ کدام از شقوق فوق نباشد وزارت کشاورزی و منابع طبیعی بهای مستثنیات فوق را طبق نظر کارشناس رسمی وزارت دادگستری از محل اعتبار طرحهای مربوط پرداخت خواهد کرد. ماده ۶۵ - آئین نامه های مربوط باین قانون پس از تصویب هیئت وزیران بمورد اجرا گذارده خواهد شد.
اصلاح آیین نامه اجرایی قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع آئیننامه اجرائی موضوع مواد ۳۱ و ۳۴ و تبصره ۴ ماده ۳۷ اصلاح قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع
ماده ۶۶ - قانون جنگلها و مراتع کشور مصوب تیر ماه سال ۱۳۳۸ و تبصره ۴۸ بودجه سال ۱۳۴۴ از تاریخ تصویب این قانون ملغی است. ماده ۶۷ - وزارت کشاورزی- دارائی- دادگستری- اقتصاد- کشور- جنگ مأمور اجرای این قانون میباشند. قانون بالا مشتمل بر ۶۷ ماده و ۵۰ تبصره در جلسه روز سه شنبه بیستم تیر ماه یکهزار و سیصد و چهل و شش بتصویب مجلس شورای ملی رسیده بود در جلسه فوق العاده روز چهارشنبه بیست و پنجم مردادماه یکهزار و سیصدو چهل و شش شمسی بتصویب مجلس سنا رسید. رئیس مجلس سنا - مهندس شریف امامی
اگر تجربهای در تفسیر یا اجرای این قانون دارید، دیدگاه حرفهای خود را در گفتمان منتشر کنید.