نظر مشورتی ۷/۲۲۵۵ مورخ ۱۳۹۱/۱۱/۰۸ اداره کل حقوقی قوه قضائیه

ضابطین دادگستری به دو گروه عامّ و خاصّ تقسیم و زیرمجموعه های هر کدام از دوگروه مذکور باتوجه به قوانین و مقررات حاکم برعملکرد آن ها تعیین می شود.(*۱)۱- ضابطین عامّ

الف: نیروی انتظامی، مطابق بند ۱ ماده ۱۵ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امورکیفری مصوب سال ۱۳۷۸، تنها ضابط عام دادگستری جمهوری اسلامی ایران است که در حدود وظایف مصرح در بند ۸ ماده ۴ قانون نیروی انتظامی مصوب سال ۱۳۶۹، انجام وظیفه می نماید.

۲- ضابطین خاصّ(*۲)

ضابطین خاصّ شامل ۳ گروه و به موجب قوانین خاص در حدود وظایف محوله اقدام می نمایند و عبارتند از:

۱ – ۲ - مأمورینی که در حوزه مأموریت تصریح شده در قوانین خاص ضابط به شمار می روند.

۲– ۲ - مأمورینی که گزارش آن ها به منزله گزارش ضابطین دادگستری است.

۳ – مأمورینی که در قانون صراحتاً به ضابط بودن آن ها اشاره ای نشده است، لکن قانوناً تکالیفی مشابه ضابطین دادگستری برعهده دارند.

گروه یک: مأمورینی که در حوزه مأموریت تصریح شده در قوانین خاص ضابط به شمار می روند و عبارتند از:

الف: رؤسا و معاونین زندان نسبت به امور زندانیان، مطابق بند ۲ ماده ۱۵ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری مصوب سال ۱۳۷۸.

ب: مأمورین نیروی مقاومت بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مطابق بند ۳ ماده ۱۵ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امورکیفری مصوب سال ۱۳۷۸ و ماده یک قانون حمایت قضایی از بسیج مصوب سال ۱۳۷۱. درحدود وظایف و شرایط مقرر در قانون.

ج: اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در اجرای مأموریت های مقرردر مواد ۲ الی ۵ اساسنامه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مصوب سال ۱۳۶۱ و بند ۲ ماده ۶ قانون تأسیس وزارت اطلاعات مصوب سال ۱۳۶۲ و مصوبه شماره ۵۲۹ شورای عالی امنیت ملی راجع به حفاظت از هواپیماهای غیرنظامی.

د: مأمورین وزارت اطلاعات، مطابق بند ب ماده ۲۰۸ قانون برنامه پنجم توسعه مصوب ۱۵/۱۰/۱۳۸۹.

هـ: مأمورین نیروهای مسلح، باتصویب شورای عالی امنیت ملی مطابق بند ۴ ماده ۱۵ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امورکیفری مصوب سال ۱۳۷۸.

و: مأمورین وصول عایدات دولت وکشف قاچاق، مطابق ماده ۱۸ قانون مجازات مرتکبین قاچاق مصوب سال ۱۳۱۲.

ز: مأمورین جنگلبانی، مطابق ماده ۵۴ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع کشور مصوب سال ۱۳۴۶.

ح: فرمانده هواپیما، مطابق ماده ۳۲ قانون هواپیمایی کشوری مصوب سال ۱۳۲۸ نسبت به جرایم ارتکابی در درون هواپیما و ماده یک مصوبه نود و هشتمین جلسه شورای عالی امنیت ملی مصوب ۱۲/۱۲/۱۳۷۱ و تبصره های آن و ماده ۵ آیین نامه مصوبه مذکور.

ط: مأمورین پلیس انتظامی راه آهن، مطابق ماده ۸ و تبصره ۴ ماده ۶ قانون ایمنی راه ها مصوب ۱۳۴۹ با اصلاحات بعدی.

ی: مأمورین شکاربانی سازمان حفاظت و بهسازی محیط زیست، مطابق ماده ۱۹ قانون شکار و صید مصوب سال ۱۳۴۶ (*۳)و ماده ۱۵ قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب ۲۸/۳/۱۳۵۳.

ک: مأمورین محافظ سازمان میراث فرهنگی، مطابق بندهای ۷ و ۸ و۹ مصوبه مورخ ۸/۱۰/۱۳۷۸ شورای عالی امنیت ملی.

ل: مأمورین گارد بنادر و گمرکات کشور، مطابق ماده ۵ قانون اختیارات مالی و استخدامی سازمان بنادر و کشتیرانی مصوب سال ۱۳۴۸.

گروه دوم، مأمورینی که گزارش آن ها به منزله گزارش ضابطین دادگستری است و عبارتند از:

الف: مأمورین شهرداری، مطابق ماده ۷ لایحه قانونی حفظ وگسترش فضای سبز در شهرها مصوب سال ۱۳۵۹.

ب: مأمورین وزارت جهاد کشاورزی، مطابق ماده ۱۰ قانون حفظ و گسترش فضای سبز و جلوگیری از قطع بی رویه درخت مصوب سال ۱۳۵۲(*۴) و ماده ۳۰ قانون توزیع عادلانه آب مصوب سال ۱۳۶۱ و ماده ۳ قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ ها مصوب سال ۱۳۷۴ با اصلاحات بعدی(*۵).

ج: مأمورین وزارت نیرو، مطابق ماده ۳۰ قانون توزیع عادلانه آب مصوب سال ۱۳۶۱ و ماده ۱۰ قانون سازمان برق ایران مصوب سال ۱۳۴۶.

د: بازرسان کار وکارشناسان بهداشت کار، مطابق ماده ۱۰۱ قانون کارمصوب سال ۱۳۶۹.

هـ: بازرسان سازمان تأمین اجتماعی، مطابق ماده ۱۰۲ قانون تأمین اجتماعی مصوب سال ۱۳۵۴.

و: مأمورین وزارت ارتباطات و فنآوری اطلاعات، مطابق ماده ۱۵ قانون تأسیس شرکت مخابرات ایران مصوب ۱۳۵۰.

ز: مأمورین سازمان بازرسی ونظارت وزارت صنعت، تجارت و بازرگانی، مطابق ماده واحده لایحه قانونی راجع به مأمورین سازمان قند و شکر مصوب سال ۱۳۵۹.

گروه سوم: مأمورینی که در قانون صراحتاً به ضابط بودن آن ها اشاره ای نشده است لکن قانوناً تکالیفی مشابه ضابطین دادگستری عهده دار هستند و عبارتند از:

الف: بازرسان و کارشناسان مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی، مطابق تبصره ۴ ماده ۹ و ماده ۱۳ قانون اصلاح قوانین و مقررات مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی مصوب سال ۱۳۷۱.

ب: بازرسان وزارت بهداشت و درمان وآموزش پزشکی، مطابق تبصره ۲ ماده ۱۹ و تبصره ۴ ماده ۲۰ قانون مربوط به مقررات امور پزشکی، دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی مصوب سال ۱۳۳۴ با اصلاحات بعدی و تبصره یک ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی.

ج: مأمورین وزارت راه و شهرسازی در بخش مسکن و شهرسازی، مطابق ماده ۱۵ قانون اراضی شهری مصوب سال ۱۳۶۰

د: اعضای شورای اسلامی روستا، مطابق ماده ۲۴ قانون مبارزه با موادمخدر مصوب سال ۱۳۶۷ مجمع تشخیص مصلحت نظام(*۶).

هـ مقامات و اشخاص رسمی، مطابق ماده ۲۹ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امورکیفری مصوب سال ۱۳۷۸.

و: پزشکان شاغل در سازمان پزشکی قانونی مطابق ماده یک قانون تشکیل سازمان پزشکی قانونی مصوب سال ۱۳۷۲.

ز: مأمورین سازمان دامپزشکی، مطابق تبصره یک ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۷۶.

*۱ – لازم به ذکر است که کلیه قوانین اشاره شده در این نظریه درصورت اعتبار در این مجموعه درج گردیده اند.