نشست قضایی درباره توصیف مجرمانه واخواست چک بعد از اقاله قرارداد به لحاظ مراوده مالی دیگر

صورتجلسه نشست قضایی با موضوع توصیف مجرمانه واخواست چک بعد از اقاله قرارداد به لحاظ مراوده مالی دیگر مورخ 1401/10/09 که در شهر اصفهان برگزار شد.

پرسش

شخص الف خودرو خود را به شخص ب می فروشد و در قبال آن یک فقره چک به مبلغ یک صد میلیون تومان از آقای ب دریافت می نماید پس از گذشت یک هفته طرفین قرارداد را اقاله می نماید، چنانچه شخص الف پس از اقاله قرارداد چک مذکور را به لحاظ مراوده مالی دیگری که با شخص ب دارد واخواست نماید مرتکب جرمی شده است؟ چه جرمی؟

نظر هیات عالی

در صورتی که شرط امانی بودن چک نزد فروشنده نشده باشد، وقوع جرمی متصور نمی باشد و موضوع از شمول بزه خیانت در امانت موضوع ماده 674 قانون تعزیرات خارج است و لذا صرف اقاله معامله برای امانی محسوب نمودن چک نزد فروشنده کافی نیست.

نظر اکثریت

یکی از شرایط بزه خیانت در امانت آن است که زمانی که مال با سند تحصیل مال سپرده می شود، همان زمان شرط استرداد و یا به مصرف معین رسانیدن آن وجود داشته باشد. یعنی درواقع مال به شرط استرداد یا به مصرف معین رسانیدن سپرده می شود، درحالی که در فرض سوال زمانی که شخص ب چک را به شخص الف می سپارد به عنوان ثمن معامله بوده ((و شرط استرداد و یا به مصرف معین رسانیدن)) در آن زمان وجود نداشته است و توافق بعدی طرفین مبنی بر اقاله قرارداد نمی تواند رابطه امانی بین طرفین آن گونه که در بزه خیانت در امانت شرط است (امانت قراردادی) ایجاد نماید. شخص ب در اثر اقاله قرارداد می بایست 100 میلیون تومان به الف بازگرداند و لزومی به استرداد همان چک موضوع قرارداد نمی باشد؛ چراکه مدیون است که در مقام ادای دین تعیین می نماید چه مالی را پرداخت نماید، بنابراین در فرض سوال جرمی اتفاق نیفتاده است.

نظر ابرازی

با توجه به اینکه با اقاله قرارداد عوضین می بایست مسترد شود و یکی از عوضین چک 100 میلیون تومانی پرداخت شده از سوی شخص ب می باشد؛ لذا در صورت امتناع از استرداد چک و واخواست آن توسط الف بزه خیانت در امانت موضوع ماده 674 قانون مجازات اسلامی محرز می باشد؛ چراکه پس از اقاله قرارداد چک نزد الف به حکم قانون امانت بوده است.