رأی شماره ۱۹۲۰ هیأت عمومیدیوان عدالت اداری با موضوع ابطال نامه شماره ۱۴۹۰۰ /۹۲ /۲۲۲ ـ ۲۹ /۸ /۱۳۹۲ رئیس امور حقوق و مزایا و مدیریت مشاغل معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیسجمهور
رأی/نظر مصوب ۱۳۹۳/۱۲/۰۴
شماره ۹۲ / ۱۰۶۰ تاریخ ۱۶ / ۱۲ / ۱۳۹۳ تاریخ دادنامه : ۴ / ۱۲ / ۱۳۹۳ شماره دادنامه : ۱۹۲۰ کلاسه پرونده : ۹۲ / ۱۰۶۰ مرجع رسیدگی : هیأت عمومیدیوان عدالت اداری شاکی : معاون حقوقی، مجلس و تفریغ بودجه دیوان محاسبات کشور موضوع شکایت و خواسته : ابطال نامه شماره ۱۴۹۰۰ / ۹۲ / ۲۲۲ ـ ۲۹ / ۸ / ۱۳۹۲ رئیس امور حقوق و مزایا و مدیریت مشاغل معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور گردش کار : معاون حقوقی، مجلس و تفریغ بودجه دیوان محاسبات کشور به موجب درخواست شماره ۸۸۹ / ۲۰۰۰۰ـ۲۲ / ۱۰ / ۱۳۹۲ ابطال نامه شماره ۱۴۹۰۰ / ۹۲ / ۲۲۲ ـ ۲۹ / ۸ / ۱۳۹۲ رئیس امور حقوق و مزایا و مدیریت مشاغل معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که : « احتراماً، در خصوص نامه شماره ۱۴۹۰۰ / ۹۲ / ۲۲۲ـ۲۹ / ۸ / ۱۳۹۲ رئیس امور حقوق و مزایا و مدیریت مشاغل معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور همانگونه که مستحضرند : ۱ـ مطابق ماده واحده قانون اصلاح قوانین تنظیم جمعیت و خانواده مصوب سال ۱۳۹۲، از تاریخ لازم الاجراءشدن این قانون کلیه محدودیتهای مقرر در قانون تنظیم خانواده و جمعیت مصوب سال ۱۳۷۲ و اصلاحات آن و سایر قوانین که بر اساس تعداد فرزند برای والدین شاغل یا فرزندان آنان ایجاد شده است، لغو میشود . تبصره ۱ـ دولت میتواند هر پنج سال یک بار، با توجه به نتایج سرشماریهای عمومینفوس، ترکیب جمعیتی و شاخصهای سیاسی، امنیتی، اقتصادی واجتماعی در چهارچوب سیاستهای کلی نظام و با رعایت شاخصهای مندرج در قوانین برنامه پنج ساله با ارائه لایحه به مجلس شورای اسلامینسبت به برقراری امتیازات یا ایجاد محدودیتها براساس تعداد فرزندان اقدام کند . تبصره ۲ـ به دولت اجازه داده میشود مرخصی زایمان مادران را به نه ماه افزایش دهد و همسر آنان نیز از دو هفته مرخصی اجباری ( تشویقی ) برخوردار شوند . ۲ـ به موجب بند ( ۱ ) تصویب نامه شماره ۹۲۰۹۴ / ت۴۶۵۲۷هـ ـ ۱۹ / ۴ / ۱۳۹۲ هیأت وزیران، مدت مرخصی زایمان ( یک و دو قلو ) زنان شاغل در بخشهای دولتی و غیردولتی نه ماه تمام با پرداخت حقوق و فوق العادههای مربوط تعیین میشود . همسران افراد یاد شده نیز از دو هفته مرخصی اجباری ( تشویقی ) برخوردار میشوند . بر همین اساس مستند به حکم مندرج در ماده واحده قانون اصلاح قوانین تنظیم جمعیت و خانواده مبنی بر لغو کلیه محدودیتهای مقرر در قانون تنظیم خانواده و جمعیت مصوب سال ۱۳۷۲ برای « والدین شاغل » ، مرجع ضمیر « همسر آنان ». در تبصره ( ۲ ) ذیل ماده واحده مزبور، مادران شاغل بوده و حکم بند ( ۱ ) تصویبنامه شماره ۹۲۰۹۱ / ت۴۶۵۲۷هـ ـ ۱۹ / ۴ / ۱۳۹۲ هیأت وزیران، استحقاق پدران در بهرهمندی از دو هفته مرخصی اجباری تشویقی، منوط به اشتغال مادران است . معالوصف مفاد بند ( ۳ ) نامه شماره ۱۴۹۰۰ / ۹۲ / ۲۲۲ ـ ۲۹ / ۸ / ۱۳۹۲ رئیس امور حقوق و مزایا و مدیریت مشاغل معاونت توسعه مدیریت و سـرمایه انسانی رئیس جمهور مبنی بر تعلق مرخصی دو هفته به کارکنانی که همسران آنان شاغل نبوده و خانه دار میباشند مغایر قانون و تصویب نامه اخیرالذکر ارزیابی میشود . بنا به مراتب در اجرای مواد ( ۱۲ ) و ( ۱۳ ) قانون تشکیلات آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲، ابطال بند ( ۳ ) نامه شماره ۱۴۹۰۰ / ۹۲ / ۲۲۲ ـ ۲۹ / ۸ / ۱۳۹۲ رئیس امور حقوق و مزایا و مدیریت مشاغل معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور از زمان صدور مورد استدعاست .» متن نامه مورد اعتراض به قرار زیر است : « سازمان تبلیغات اسلامی اداره کل امور اداری موضوع : چگونگی اجرای قانون تنظیم خانواده با سلام و احترام، بازگشت به نامه شماره ۸۳۲۳ / ۱۹۲ ـ ۲۱ / ۷ / ۱۳۹۲ در خصوص نحوه اجرای قانون تنظیم خانواده مصوب مجلس شورای اسلامیبه آگاهی میرساند : ۱ـ بر اساس نامه شماره ۱۹۹۶۱ / ۵۵ ـ ۴ / ۴ / ۱۳۹۲ رئیس مجلس شورای اسلامی، کمک هزینه اولاد طبق قوانین و مقررات به بیش از سه فرزند تعلق میگیرد . ۲ـ استفاده از مرخصی زایمان تا نه ( ۹ ) ماه برای زنان کارمند، مشروط به تأمین اعتبار از طرف سازمان مربوطه میباشد . ۳ـ کارکنانی که همسران آنان شاغل نبوده و خانه دار میباشند میتوانند از مرخصی دو هفته تشویقی استفاده نمایند . ۴ـ اعطای چهارمین ماه مرخصی زایمان به زنان کارمند مشروط به رعایت ماده ۳ تصویب نامه شماره ۸۴۰۹ / ت۱۶۹۰۰هـ ـ ۲۷ / ۹ / ۱۳۷۵ هیأت وزیران ( مبنی بر ارائه گواهی نامه شیردهی از سوی پزشک متخصص اطفال و یا پزشک مراکز بهداشتی و درمانی همراه با شناسنامه شیرخوار برای احراز عدم استفاده از شیرخشک ) خواهد بود .» علی رغم ارسال نسخه ثانی دادخواست و ضمایم آن برای طرف شکایت تا زمان رسیدگی به پرونده در هیأت عمومیدیوان عدالت اداری هیچ پاسخی از طرف شکایت واصل نشده است . هیأت عمومیدیوان عدالت اداری در تاریخ یاد شده با حضور رؤسا، مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد . پس از بحث و بررسی، با اکثریت آراء به شرح آینده به صدور رأی مبادرت می کند . رأی هیأت عمومی در تبصره ۲ ماده واحده قانون اصلاح قوانین تنظیم جمعیت خانواده مصوب سال ۱۳۹۲ مقرر شده است « به دولت اجازه داده میشود مرخصی زایمان مادران را به نه ماه افزایش دهد و همسر آنان نیز از دو هفته مرخصی اجباری ( تشویقی ) برخوردار شوند .» نظر به این که مرخصی به افراد شاغل تعلق میگیرد و اشخاصی که شاغل نیستند اعطای مرخصی به آنها معنا ندارد و مرخصی زایمان نیز به زنان شاغل تعلق میگیرد که وضع حمل میکنند، بنابراین حکم مقرر در تبصره ۲ ماده واحده مبنی بر این که همسر آنان نیز از ۲ هفته مرخصی اجباری ( تشویقی ) برخوردار شوند ناظر بر مردان شاغلی است که همسر شاغل آنها وضع حمل کرده است با توجه به مراتب بند ۳ نامه شماره ۱۴۹۰۰ / ۹۲ / ۲۲۲ ـ ۲۹ / ۸ / ۱۳۹۲ رئیس امور حقوق و مزایا و مدیریت مشاغل معاونت وقت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور مبنی بر این که « کارکنانی که همسر آنان شاغل نبوده و خانه دار میباشند میتوانند از مرخصی دو هفته تشویقی استفاده نمایند .» مغایر حکم پیش گفته مقنن است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود . با اعمال ماده ۲۳ قانون اخیرالذکر مبنی بر تسری ابطال مقرره مبحوثٌ عنه به زمان تصویب آن موافقت نشد . رئیس هیأت عمومیدیوان عدالت اداری ـ محمدجعفر منتظری
اگر تجربهای در تفسیر یا اجرای این قانون دارید، دیدگاه حرفهای خود را در گفتمان منتشر کنید.