ضوابط دریافت پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته‌ای

مرکز نظامی ایمنی هسته ای کشور

ضوابط دریافت پروانه اشتغال

حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای

مصوب ۱۴۰۲,۱۱,۰۱

با اصلاحات و الحاقات بعدی

فهرست مطالب

-عنوان

................................................

شماره صفحه

۱- هدف

۱

۲- دامنه کاربرد

۱

۳- تعاریف

۱

۴- مسئولیت اصلی

۵

۵- مقررات کلی

۵

۶- شرایط عمومی حمل بسته/ محموله

۷

۷- وظایف و مسئولیتها

۱۱

۸- اعتبار، اصلاح و تمدید پروانه

۱۵

۹- بازرسی و اعمال مقررات

۱۵

۱۰- مستندات مرتبط

۱۶

۱۱- سوابق

۱۶

۱۲- تاریخچه

۱۷

- پیوست ۱- فرم درخواست پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/ مواد هسته ای

۱۸

- پیوست ۲- فرم حسابرسی بسته ها/ محموله های تحویل شده به مراکز کار با اشعه

۲۲

۱ - هدف

هدف این مدرک، ارائه الزاماتی است که بر اساس قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب ۱۳۶۸ مجلس شورای اسلامی [۱]، آیین نامه اجرایی آن مصوب ۱۳۶۹ و اصلاحیه های مورخ ۱۳۸۶ و ۱۳۹۶ هیئت وزیران [۲]، "مقررات پایه حفاظت در برابر پرتوهای یونساز و ایمنی منابع پرتو" [۳]، "مقررات ترابری ایمن مواد پرتوزا" [۴]، "مقررات حفاظت فیزیکی از مواد و مؤسسات هسته ای" [۷]، "مقررات حفاظت فیزیکی از مواد هسته ای در طول ترابری" [۸]، و "قانون موافقتنامة پادمان هسته‎ای بین ایران و آژانس" مصوب ۲۸/۱۲/۱۳۵۲ [۹]، تدوین شده است و باید برای دریافت پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای اجرا شوند. ۲ - دامنه کاربرد ۲ – ۱ این مدرک در مراکز متقاضی فعالیت/فعال در زمینه حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای با شیوه حمل زمینیِ جاده ای، از زمان دریافت بسته ها/ محموله ها تا تحویل آن ها، کاربرد دارد. ۲ – ۲ حمل بسته ها/محموله های ویژه حمل مواد پرتوزای پر و خالی مشمول الزامات این مدرک می شوند. ۲ – ۳ این مدرک برای حمل مواد هسته ای و مواد شکافا نیز کاربرد دارد. ۳ - تعاریف ۳ – ۱ آهنگ دز:

مقدار معادل دز محیطی و یا معادل دز جهتی در واحد زمان که در نقطه مورد نظر اندازه گیری شده باشد. ۳ – ۲ امنیت هسته ای و پرتوی:

مجموعه اقداماتی است که به منظور جلوگیری از دسترسی، صدمه رساندن، مفقودی، سرقت و یا ترابری غیرمجاز مواد پرتوزا/مواد هسته ای اعمال می گردند. ۳ – ۳ برداشت غیرمجاز:

به سرقت یا برداشت غیرقانونی مواد پرتوزا/مواد هسته ای اطلاق می گردد. ۳ – ۴ برنامه حفاظت در برابر اشعه:

ایجاد ترتیبات منظمی با هدف اینکه معیارهای حفاظت در برابر اشعه مورد ملاحظه کافی قرار گیرد. ۳ – ۵ بسته:

محصول نهایی عملیات بسته بندی، شامل بسته بندی به همراه محتویات داخل آن که برای ترابری آماده شده اند. ۳ – ۶ بسته بندی:

مجموعه ای از یک یا چند محفظه و هرگونه قطعه و مواد دیگری که برای محفظه ها مورد نیاز است تا نگهداری و سایر موارد ایمنی انجام شود. ۳ – ۷ بسته ترکیبی:

محفظه ای حاوی یک یا چند بسته که به منظور تشکیل یک مجموعه واحد برای سهولت در جابه جایی و بارچینی حین ترابری، به وسیله یک فرستنده استفاده می شود. ۳ – ۸ پرتوکار:

به شخص حقیقی اطلاق می شود که حسب وظیفه با منابع مولد پرتو به طور مستمر و فیزیکی در ارتباط باشد که شامل پرتوکاران گروه الف و ب می شود. ۳ – ۹ پرتوگیری شغلی:

پرتوگیری کارکنان که در حین کار آن ها وقوع یافته است. ۳ – ۱۰ پروانه اشتغال:

یک سند رسمی است که توسط واحد قانونی براساس مندرجات فصل دوم قانون در رابطه با مفاد ماده ۳ آن، درصورت رعایت کلیه مقررات قانون و آیین نامه اجرایی آن و استانداردها، ضوابط و دستورالعمل های حفاظت در برابر اشعه غیر از مواردی که به موجب "مقررات پایه حفاظت در برابر پرتوهای یونساز و ایمنی منابع پرتو" مستثنی شده است، برای مدت مشخص براساس ضوابط واحد قانونی صادر می شود. ۳ – ۱۱ چشمه باز:

چشمه پرتوزایی که مواد پرتوزای آن نه به طور دائمی داخل یک محفظه مسدود جای گرفته و نه کاملاً به هم متصل و به شکل جامد باشند. ۳ – ۱۲ چشمه بسته:

چشمه پرتوزایی که مواد پرتوزا در آن به طور دائمی داخل یک محفظه مسدود جای گرفته و کاملاً به هم متصل و به شکل جامد باشند. ۳ – ۱۳ حادثه:

هر اتفاق غیرعمدی شامل خطاهای عملیاتی، نقص تجهیزات یا سایر رخدادها، به طوری که پیامدها و یا پیامدهای احتمالی آن ها، از نقطه نظر حفاظت و ایمنی قابل چشم پوشی نباشد. ۳ – ۱۴ حفاظت و ایمنی:

حفاظت افراد در برابر پرتوگیری از پرتوهای یونساز یا پرتوگیری ناشی از مواد پرتوزا و ایمنی منابع پرتو، و ابزارهای دستیابی به این موارد و ابزارهای پیشگیری از حوادث و کاهش پیامدهای حوادث درصورت وقوع. ۳ – ۱۵ حمل:

جابه جایی خاص یک محموله از مبدأ به مقصد. ۳ – ۱۶ حمل کننده:

هر شخص، سازمان یا دولتی که حمل مواد پرتوزا را به هر شیوه ترابری برعهده دارد. این اصطلاح هم شامل حمل کننده ها در قبال دریافت دستمزد یا جبران خدمت (حمل کننده های عمومی یا پیمانی) و هم حمل کننده های مستقل (حمل کننده های خصوصی در برخی کشور ها) می شود. ۳ – ۱۷ خرابکاری:

به هرگونه عمل عمدی علیه مواد پرتوزا/مواد هسته ای در حال استفاده، نگهداری و یا در حال ترابری که مستقیم یا غیرمستقیم سلامت و ایمنی کارکنان، جامعه و محیط زیست را از طریق پرتوگیری و یا پخش مواد پرتوزا/مواد هسته ای به خطر اندازد، خرابکاری گفته می شود. ۳ – ۱۸ رویداد امنیت هسته ای/پرتوی:

رویدادی که پیامدهای بالقوه یا بالفعل برای امنیت مواد پرتوزا/مواد هسته ای دارد و باید مورد توجه قرار گیرد. ۳ – ۱۹ سانحه:

هر رویداد ناخواسته، شامل خطاهای عملیاتی، نقص تجهیزات، رویدادهای آغازگر، پیش درآمد حادثه، موارد در آستانه وقوع یا سایر رخدادها، یا اقدامات غیرمجاز (از روی بدخواهی یا غیربدخواهانه) که پیامدها و یا پیامدهای احتمالی آن ها، از نقطه نظر حفاظت و ایمنی قابل چشم پوشی نباشد. ۳ – ۲۰ شاخص ایمنی بحرانی شدن (CSI):[پاورقی ۱] پاورقی ۱ - Criticalhity safety index

عدد اختصاص داده شده به یک بسته، بسته ترکیبی یا کانتینر حمل حاوی ماده شکافا که برای کنترل اثر تجمع بسته ها، بسته های ترکیبی یا کانتینرهای حمل حاوی ماده شکافا استفاده می شود. ۳ – ۲۱ شاخص ترابری (TI): [پاورقی ۲] پاورقی ۲ - Transport index

عدد اختصاص داده شده به یک بسته، بسته ترکیبی یا کانتینر حمل، یا مواد LSA-I یا SCO-I یا SCO-III بسته بندی نشده، که برای کنترل پرتوگیری استفاده می شود. ۳ – ۲۲ شخص مسئول:

شخصی حقیقی است که واجد صلاحیت علمی و فنی و شرایط لازم برای تصدی و نظارت بر کلیه امور مربوط به کار با پرتو در محدوده پروانه مربوطه باشد. ۳ – ۲۳ فرستنده:

فرستنده یعنی هر شخص، سازمان یا دولتی که محموله را برای ترابری آماده می کند. ۳ – ۲۴ قانون:

در این مدرک، منظور قانون حفاظت در برابر اشعه است. ۳ – ۲۵ کانتینر حمل:

قسمتی از تجهیزات ترابری که به صورت دائمی بوده و بر این اساس به قدر کافی مقاوم و مناسب برای استفاده های مکرر باشد، و به ویژه برای تسهیل در ترابری کالاها، با یک یا چند شیوه مختلف ترابری (زمینی، دریایی و هوایی)، بدون بارگیری مجدد در میانه راه، طراحی شده و دارای طراحی ایمن و/یا امکان جابه جایی آسان بوده و دارای اتصالاتی بدین منظور است.

کانتینر حمل کوچک یعنی یک کانتینر حمل که حجم داخلی آن بیشتر از ۳ متر مکعب نباشد.

کانتینر حمل بزرگ یعنی یک کانتینر حمل که حجم داخلی آن بیشتر از ۳ متر مکعب باشد. ۳ – ۲۶ گواهی سلامت:

گواهی سلامت پیوست آخرین نسخه مدرک "دستورالعمل معاینه بالینی و آزمایش های پزشکی کارکنان در مراکز کار با پرتوهای یونساز و تأسیسات هسته ای" که براساس نتایج آزمایشات مندرج در دستورالعمل مذکور و معاینات بالینی، به منظور اطمینان از سلامت پرتوکاران برای شرایط تعریف شده در این دستورالعمل توسط پزشک معتمد مرکز، تأیید و مهر و امضا می شود. ۳ – ۲۷ گیرنده:

هر شخص، سازمان یا دولتی که اجازه دریافت محموله ای را دارد. ۳ – ۲۸ ماده پرتوزا:

چشمه های بسته و چشمه های بازی که هم غلظت پرتوزایی آن از حد غلظت پرتوزایی برای ماده پرتوزای معاف و هم میزان پرتوزایی آن از حد پرتوزایی برای یک محموله معاف در جدول ۲ (رادیونوکلئید های اصلی) مدرک "مقررات ترابری ایمن مواد پرتوزا" [۴] مشخص شده اند، بیشتر باشند. ۳ – ۲۹ ماده هسته ای:

به کلیه ایزوتوپ های اورانیوم، پلوتونیوم و توریوم در هر نوع از ترکیب شیمیایی و شکل فیزیکی گفته می شود. سنگ معدن اورانیوم از این موارد مستثنی است. ۳ – ۳۰ متقاضی:

شخصی حقوقی که جهت انجام فعالیت های مندرج در دامنه کاربرد این مدرک، تقاضای دریافت پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای از واحد قانونی را داشته باشد. ۳ – ۳۱ محتوای پرتوزا:

ماده پرتوزا همراه با هرگونه جامدات، مایعات و گازهای آلوده شده یا فعال شده که درون بسته بندی قرار دارد. ۳ – ۳۲ محموله:

هر بسته (یا بسته ها) یا بار حاوی ماده پرتوزا، که جهت حمل توسط فرستنده ارائه شود. ۳ – ۳۳ مسئول حفاظت فیزیکی:

شخصی حقیقی است که واجد صلاحیت لازم برای تصدی مسئولیت کلیه امور امنیت هسته ای و پرتوی و حفاظت فیزیکی بر طبق الزامات و مقررات در محدوده پروانه مربوطه است. ۳ – ۳۴ مسئول فیزیک بهداشت:

شخص حقیقی است که واجد صلاحیت علمی و فنی و شرایط لازم برای تصدی مسئولیت حفاظت در برابر اشعه درمحدوده پروانه مربوطه باشد. ۳ – ۳۵ ناحیه تحت نظارت:

هر ناحیه مشخصی که به عنوان ناحیه کنترل شده تعیین نشده باشد، اما شرایط پرتوگیری شغلی در آن کماکان تحت نظارت باشد. هرچند، در این ناحیه معمولاً نیازی به اجرای اقدامات حفاظتی یا مقررات ایمنی ویژه نیست . ۳ – ۳۶ ناحیه کنترل شده:

هرناحیه مشخصی که در آن اقدامات حفاظتی ویژه و مقررات ایمنی به دلایل زیر انجام گرفته و یا مورد نیاز باشد:

- کنترل پرتوگیری یا جلوگیری از گسترش آلودگی در شرایط عادی کار،

- جلوگیری یا محدود کردن گستره پرتوگیری های بالقوه . ۳ – ۳۷ نظام مدیریت:

مجموعه ای از اجزای مرتبط یا در تعامل با هم، جهت استقرار سیاست ها و اهداف که دستیابی به آن ها را با یک روش مؤثر و کارآمد امکان پذیر کند. ۳ – ۳۸ واحد قانونی:

براساس قانون حفاظت در برابر اشعه ، واحد قانونی موظف به نظارت بر حسن اجرای مقررات ، آیین نامه ها و مقررات مربوطه می باشد. این مسئولیت ها از طرف سازمان انرژی اتمی ایران، به عنوان واحد قانونی، به مرکز نظام ایمنی هسته ای کشور تفویض شده است . ۳ – ۳۹ هسته های شکافا و ماده شکافا:

هسته های شکافا یعنی اورانیم - ۲۳۳، اورانیم - ۲۳۵، پلوتونیم - ۲۳۹، پلوتونیوم - ۲۴۱. ماده شکافا یعنی ماده ای که حاوی هر نوع از هسته های شکافا باشد، به استثنای موارد زیر:

الف) اورانیم طبیعی یا اورانیم تهی شده که تحت تابش قرار نگرفته است؛

ب) اورانیم طبیعی یا اورانیم تهی شده که فقط در راکتورهای حرارتی تحت تابش قرار گرفته است؛

ج) موادی که مجموع جرم هسته های شکافای آن، کمتر از ۲۵/۰ گرم است؛

د) هر ترکیبی از (الف)، (ب) و/یا (ج). ۴ - مسئولیت اصلی

مسئولیت صحت کلیه مدارک ارائه شده برعهده متقاضی دریافت پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای و درصورت اخذ پروانه، مسئولیت اجرای مفاد این مدرک برعهده دارنده پروانه است. ۵ - مقررات کلی ۵ – ۱ متقاضی باید "فرم درخواست پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای" (پیوست ۱) را تکمیل و مهر و امضا نماید و آن را همراه با کلیه مدارک مندرج در فرم به واحد قانونی ارائه نماید. ۵ – ۲ متقاضی باید یک نفر با شرایط زیر را جهت تصدی سمت شخص مسئول به واحد قانونی معرفی کند:

الف) دارای مدرک حداقل کارشناسی در یکی از رشته های علمی و فنی مورد تأیید واحد قانونی؛

ب) دارای گواهی نامه دوره مقدماتی حفاظت در برابر اشعه؛

ج) دارای گواهی سلامت جهت انجام فعالیت پرتوی تبصره - شخص مسئول در یک زمان نمی تواند مسئولیت بیش از یک مرکز را برعهده گیرد. ۵ – ۳ متقاضی باید یک نفر با شرایط زیر را جهت تصدی سمت مسئول فیزیک بهداشت به واحد قانونی معرفی کند.

الف) دارای مدرک حداقل کارشناسی در یکی از رشته های علمی و فنی مورد تأیید واحد قانونی؛

ب) دارای گواهی نامه دوره پیشرفته حفاظت در برابر اشعه؛

ج) دارای گواهی سلامت جهت انجام فعالیت پرتوی. تبصره - مسئول فیزیک بهداشت در یک زمان نمی تواند مسئولیت بیش از یک مرکز را برعهده گیرد. ۵ – ۴ متقاضی حمل مواد هسته ای و چشمه های پرتوزای طبقه ۱ باید یک نفر با شرایط زیر را جهت تصدی سمت مسئول حفاظت فیزیکی به واحد قانونی معرفی کند:

الف) دارای مدرک حداقل کارشناسی در یکی از رشته های علمی و فنی مورد تأیید واحد قانونی؛

ب) دارای آشنایی با الزامات امنیت هسته ای و پرتوی؛

ج) دارای گواهی نامه دوره مقدماتی حفاظت در برابر اشعه؛

د) دارای گواهی سلامت جهت انجام فعالیت پرتوی. تبصره - مسئولیت حفاظت فیزیکی در موارد خاص و احراز شرایط، می تواند به شخص مسئول و یا مسئول فیزیک بهداشت تفویض شود. ۵ – ۵ متقاضی می تواند یک نفر که واجد شرایط تصدی هر دو مسئولیت شخص مسئول و مسئول فیزیک بهداشت است را به عنوان شخص مسئول و مسئول فیزیک بهداشت معرفی کند. ۵ – ۶ شخص مسئول/مسئول فیزیک بهداشت/مسئول حفاظت فیزیکی درصورت تصمیم به کناره گیری از سمت خود، باید مراتب را به طور کتبی به دارنده پروانه و همچنین واحد قانونی اعلام کنند. دارنده پروانه باید در این مدت نسبت به معرفی افراد واجد شرایط جایگزین و اصلاح پروانه اقدام نماید. از زمان اعلام کناره گیری و تا زمان احراز صلاحیت شخص مسئول/مسئول فیزیک بهداشت/مسئول حفاظت فیزیکی جدید توسط واحد قانونی و حداکثر تا دو ماه، مسئولیت های مربوطه کماکان بر عهده ایشان است. ۵ – ۷ متقاضی باید حداقل ۲ نفر راننده را که دارای شرایط زیر هستند، به عنوان پرتوکار به واحد قانونی معرفی کند:

الف) دارای مدرک حداقل دیپلم؛

ب) دارای گواهی نامه دوره مقدماتی حفاظت در برابر اشعه یا معادل آن به تشخیص واحد قانونی؛

ج) دارای گواهی سلامت جهت انجام فعالیت پرتوی؛

د) دارای گواهی نامه رانندگی معتبر و متناسب با وسیله نقلیه. تبصره ۱ - درصورتی که متقاضی درخواست استفاده بیش از یک وسیله نقلیه را جهت حمل مواد پرتوزا داشته باشد، لازم است به ازای هر وسیله نقلیه اضافی، یک راننده واجد شرایط دیگر را نیز معرفی کند. تبصره ۲ - درصورتی که متقاضی، قصد استفاده از وسیله نقلیه جهت حمل مواد هسته ای و چشمه های پرتوزای طبقه ۱ را داشته باشد، لازم است به ازای هر وسیله نقلیه، دو راننده واجد شرایط را معرفی کند. تبصره ۳ - رانندگان حمل مواد هسته ای و چشمه های پرتوزای طبقه ۱ باید دارای آشنایی با الزامات امنیت هسته ای و پرتوی باشد. ۵ – ۸ متقاضی باید حداقل تجهیزات حفاظت و ایمنی زیر را با توجه شرایط مندرج در این مدرک تهیه و فهرست آن را به همراه گواهی کالیبراسیون معتبر دزیمترها و مشخصات فنی به واحد قانونی ارائه دهد:

الف) دزیمتر فردی قرائت مستقیم برای هر یک از پرتوکاران و مسئولین؛

ب) دزیمتر فردی قرائت غیرمستقیم برای هر یک از پرتوکاران و مسئولین؛

ج) تجهیزات شرایط اضطراری و رفع آلودگی مواد پرتوزا مندرج در بند ۶-۱-۱۶؛

د) دزیمترهای هشداردهنده صوتی برای هر یک از پرتوکاران و مسئولین؛

ذ) حداقل دو عدد دزیمتر محیطی متناسب با نوع و انرژی منبع پرتو. تبصره ۱ - درصورتی که دزیمترهای فردی قرائت مستقیم مندرج در بند (الف) توانایی تنظیم هشدار صوتی را داشته باشد، نیاز به هشداردهنده صوتی مستقل نیست. تبصره ۲ - درصورتی که متقاضی درخواست استفاده بیش از یک وسیله نقلیه را برای حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای داشته باشد، باید به ازای هر وسیله نقلیه اضافی، یک دزیمتر محیطی مناسب دیگر را نیز معرفی کند. ۵ – ۹ متقاضی باید وسایل نقلیه مناسب جهت حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای را مطابق با شرایط بند ۶-۱ به همراه مشخصات آن ها بر اساس بند ۸ پیوست ۱ اعلام کند و مستنداتی که نشان دهد وسایل نقلیه در اختیار متقاضی است (سند خودرو، قرارداد اجاره خودرو و ...) را ارائه نماید. ۵ – ۱۰ متقاضی باید محل مناسب برای نگهداری موقت بسته ها/محموله ها را مطابق با شرایط بند ۶-۲، به همراه مشخصات آن ها مطابق با اطلاعات خواسته شده در بند ۸ "مدارک مورد نیاز" (پیوست ۱) را اعلام کند. ۵ – ۱۱ متقاضی باید هرگونه تغییرات حائز اهمیت در شرایط محل نگهداری یا تغییری که منجر به افزایش احتمال پرتوگیری با تغییر نواحی کنترل شده و تحت نظارت شود را به واحد قانونی اعلام کند. ۵ – ۱۲ متقاضی باید براساس مدرک "راهنمای حفاظت در برابر اشعه در ترابری مواد پرتوزا" [۵] دستورالعمل های حفاظت و ایمنی زیر را مطابق با موارد خواسته شده در بند ۶-۳ تهیه و به واحد قانونی ارائه کند:

- دستورالعمل حمل،

- دستورالعمل پایش فردی و محیطی،

- دستورالعمل حسابرسی بسته ها/محموله ها،

- دستورالعمل رفع آلودگی،

- دستورالعمل شرایط اضطراری

- دستورالعمل/طرح امنیت ترابری. ۵ – ۱۳ متقاضی حمل مواد هسته ای باید طرح امنیت ترابری را براساس مدارک "مقررات حفاظت فیزیکی از مواد و مؤسسات هسته ای" [۷] و "مقررات حفاظت فیزیکی از مواد هسته ای در طول ترابری" [۸]، مطابق با موارد خواسته شده در بند ۶-۳-۴ تهیه و به واحد قانونی ارائه کند. ۵ – ۱۴ متقاضی باید یک برنامه نظام مدیریت را براساس راهنمای ایمنی آژانس بین المللی انرژی اتمی شماره TS-G-۱.۴ [۶] [پاورقی ۳] به منظور حصول اطمینان از تطابق فعالیت متقاضی با مفاد مرتبط با "مقررات ترابری ایمن مواد پرتوزا" تهیه و به واحد قانونی ارائه دهد. پاورقی ۳ -The Management system for the safe transport of radioactive Material lAEA safety Guide N۰ TS G ۱۴ Vienna Austria ۲۰۰۸ ۵ – ۱۵ متقاضی باید با آگاهی از قانون، آیین نامه و "مقررات پایه حفاظت در برابر پرتوهای یونساز و ایمنی منابع پرتو" و الزامات این مدرک، مسئولیت محوله را با تکمیل فرم تعهدنامه پیوست ۱ به طور کتبی بپذیرد. ۵ – ۱۶ مراکز دارای پروانه بهره برداری، پروانه اشتغال یا مجوز کار با اشعه، درصورتی که "حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای" در شرایط پروانه/مجوز آنها قید شده باشد و مشروط به رعایت "مقررات ترابری ایمن مواد پرتوزا"، می توانند درچارچوب پروانه/مجوز خود بدون اخذ پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای، فقط بسته های حاوی مواد پرتوزا/مواد هسته ای تحت مسئولیت پروانه/مجوز خود را حمل کنند. تبصره - متقاضیان حمل مواد هسته ای و چشمه های پرتوزای طبقه ۱ ملزم به رعایت "مقررات حفاظت فیزیکی از مواد هسته ای در طول ترابری" نیز هستند. ۵ – ۱۷ پس از بررسی و مطابقت مدارک ارائه شده با الزامات این مدرک و پس از بازرسی های لازم و تأیید واحد قانونی، پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای به نام متقاضی دریافت پروانه و با مسئولیت شخص مسئول و نظارت مسئول فیزیک بهداشت صادر می شود. ۶ - شرایط عمومی حمل بسته/محموله ۶ – ۱ شرایط و مقررات استفاده از وسایل نقلیه ۶ - ۱- ۱ قسمت حمل کالا از قسمت سرنشین کاملا مجزا باشد. ۶ - ۱- ۲ قسمت حمل کالا کاملاً مسقف باشد و درب آن امکان قفل شدن داشته باشد. تبصره ۱ - مراکز دارای پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای مجاز به استفاده از وسایل نقلیه سواری نیستند. تبصره ۲ - برای حمل محموله های LSA-I، SCO-I و SCO-III وسایل نقلیه می توانند بدون سقف باشند. تبصره ۳ - در مواردی که امکان حمل بسته/محموله در وسیله نقلیه مسقف وجود ندارد، باید تمهیدات لازم برای ثابت و امن نگه داشتن محموله ارائه شود. ۶ - ۱- ۳ در تمام طول مسیر حمل محموله، درب قسمت حمل بار قفل باشد. ۶ - ۱- ۴ در تمام طول مسیر حمل محموله، وسیله نقلیه تحت کنترل باشد و از رها کردن آن خودداری شود. ۶ - ۱- ۵ وسایل نقلیه مجهز به سامانه موقعیت یاب باشد و در مرکز قابل مشاهده و ردگیری باشند. ۶ - ۱- ۶ حفاظ کانتینر حمل در شرایطی که مجموع TI بسته ها/محموله های داخل وسیله نقلیه ۵۰ باشد، به گونه ای طراحی شده باشد که حداکثر آهنگ دز در سطح خارجی وسیله نقلیه از mSv/hr۲ و در فاصله دو متری از سطح خارجی وسیله نقلیه از μSv/hr ۱۰۰ افزایش پیدا نکند. ۶ - ۱- ۷ هرگز در هر وسیله نقلیه، مجموع TI بسته ها/محموله هایی که حمل می شوند از ۵۰ افزایش نیابد. ۶ - ۱- ۸ هرگز در هر وسیله نقلیه، مجموع CSI بسته ها/محموله هایی که حمل می شوند از ۵۰ افزایش نیابد. ۶ - ۱- ۹ هیچ گونه کالای خطرناک دیگر (نظیر مواد شیمیایی، مواد سمی، مواد قابل اشتعال و مواد قابل انفجار و ....) به همراه بسته ها/محموله های حاوی مواد پرتوزا/مواد هسته ای در وسیله نقلیه حمل نشود. ۶ - ۱- ۱۰ مشخصات و اطلاعات مربوط به فرستنده و گیرنده و نام و شماره تماس مسئولین مربوطه به صورت مکتوب در وسیله نقلیه موجود باشد. ۶ - ۱- ۱۱ یک نسخه از تمام دستورالعمل های بند ۶-۳ درمحل سرنشین وسیله نقلیه وجود داشته و در دسترس باشد. ۶ - ۱- ۱۲ راننده، در زمان حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای، مجهز به دزیمتر فردی قرائت غیرمستقیم و دزیمتر فردی قرائت مستقیم باشد و دزیمتر محیطی در وسیله نقلیه موجود باشد. ۶ - ۱- ۱۳ هیچ فرد غیرپرتوکاری حین حمل در وسیله نقلیه حاوی بسته ها/محموله های مواد پرتوزا/مواد هسته ای حضور نداشته باشد. ۶ - ۱- ۱۴ بسته ها/محموله ها در داخل وسیله نقلیه به گونه ای محکم و ثابت شوند که در وقایع محتمل (نظیر ترمزهای شدید و تصادف های معمول) امکان جابه جا شدن آن ها میسر نباشد. ۶ - ۱- ۱۵ پلاکارد مناسب مطابق با "مقررات ترابری ایمن مواد پرتوزا" بر روی وسیله نقلیه نصب شده باشد. ۶ - ۱- ۱۶ وسایل و تجهیزات لازم برای شرایط اضطراری نظیر چراغ قوه، طناب، علامت خطر اشعه، چراغ چشمک زن، کپسول آتش نشانی، انبر چشمه گیر، نوار خطر اشعه و ساچمه سربی به مقدار کافی، محفظه نگهداری موقت چشمه و کیت رفع آلودگی داخل وسیله نقلیه موجود باشد. ۶ - ۱- ۱۷ فهرست و اطلاعات بسته ها/محموله های حاوی مواد پرتوزا/مواد هسته ای باید در داخل وسیله نقلیه وجود داشته باشد. ۶ - ۱- ۱۸ مطابق با "مقررات ترابری ایمن مواد پرتوزا"، میزان آلودگی در سطوح داخلی وسایل نقلیه بیش از Bq/cm۲ ۴ نباشد و آهنگ دز بر روی سطوح داخلی بیش از μSv/hr ۵ نباشد. ۶ - ۱- ۱۹ وسایل نقلیه دارای سند مالکیت و یا اجاره نامه رسمی به نام متقاضی باشد. ۶ - ۱- ۲۰ علاوه بر موارد فوق، اقدامات حفاظت فیزیکی به شرح زیر در استفاده از وسایل نقلیه در حمل بسته ها/محموله های حاوی مواد هسته ای و چشمه های پرتوزای طبقه ۱ نیز باید رعایت شود:

- استفاده از تجهیزاتی برای غیرفعال کردن وسیله نقلیه (به عنوان مثال، غیرفعال شدن استارت که مانع از روشن کردن وسیله نقلیه بدون استفاده از کلید مناسب می گردد).

- به کارگیری دو مانع فنی (قفل ها و محفظه های مستحکم) و یک مانع اجرایی (نظارت بر اجرای فرآیندهای کنترلی)؛

- استفاده از بسته های حمل با امکان قفل و مهروموم هم زمان؛

- برقراری ارتباطات بی سیم میان کلیه افراد تیم حمل؛

- وجود ارتباط مناسب بین مسئول تیم حمل و مرکز هماهنگی. ۶ – ۲ شرایط محل نگهداری موقت بسته ها/محموله ها ۶ - ۲- ۱ محل نگهداری موقت بسته ها/محموله ها دارای مدارک دال بر کاربری غیرمسکونی آن ارائه شود. ۶ - ۲- ۲ محل نگهداری موقت صرفا برای نگهداری موقت بسته ها/محموله ها مورد استفاده قرار بگیرد. ۶ - ۲- ۳ محل نگهداری موقت بسته ها/محموله ها از محل هایی که مردم به طور معمول به آن دسترسی دارند، فاصله داشته باشد. فاصله گذاری به نحوی باشد که دز دریافتی مردم حداکثر ۱ میلی سیورت در سال باشد و از سایر کالا های خطرناک جدا شوند. ۶ - ۲- ۴ برای مواد شکافا، مجموع شاخص ایمنی بحرانی شدن هر گروه از بسته ها، بسته های ترکیبی و کانتینرهای حمل حاوی مواد شکافا که در محل نگهداری موقت قرار دارند، از ۵۰ تجاوز نکند. حداقل فاصله بین این گروه ها ۶ متر باشد. ۶ - ۲- ۵ امکانات و شرایط زیر برای محل نگهداری موقت بسته ها/محموله ها فراهم شود:

- دارای قفل و بست مناسب باشند، به گونه ای که امکان دسترسی افراد غیرمجاز به داخل آن وجود نداشته باشد؛

- مجهز به دوربین مدار بسته باشند؛

- مجهز به علامت خطر اشعه باشد؛

- مجهز به سیستم اعلام و اطفاء حریق باشد؛

- اطلاعات مربوط به مسئول فیزیک بهداشت، شخص مسئول و مسئول حفاظت فیزیکی شامل آدرس، شماره تلفن و تلفن اضطراری در ورودی محل نگهداری وجود داشته باشد؛

- لیست و اطلاعات بسته ها/محموله های حاوی مواد پرتوزا/مواد هسته ای موجود در محل نگهداری وجود داشته باشد؛

- یک نسخه از دستورالعمل شرایط اضطراری در محل نگهداری وجود داشته باشد. ۶ - ۲- ۶ علاوه بر موارد فوق، اقدامات حفاظت فیزیکی به شرح زیر مرتبط با محل نگهداری موقت بسته ها/ محموله های حاوی مواد هسته ای و چشمه های پرتوزای طبقه ۱ باید رعایت شود:

- نظاره گری و رصد مداوم محموله پرتوزا از طریق مرکز هماهنگی در زمان توقف در انبار موقت؛

- به کارگیری دو مانع فنی (قفل ها و محفظه های مستحکم) و یک مانع اجرایی (نظارت بر اجرای فرآیندهای کنترلی)؛

- رعایت قاعده دو شخص در ورود به انبار محل نگهداری موقت؛

- استفاده از تعداد مناسبی از نگهبان/محافظ باتوجه به نوع تهدیدات. ۶ – ۳ دستورالعمل ها

دستورالعمل های زیر باید تهیه و به واحد قانونی ارائه شوند. ۶ - ۳- ۱ دستورالعمل حمل

دستورالعمل حمل باید شامل نحوه اندازه گیری آهنگ دز اطراف بسته ها/محموله ها، تعیین شاخص ترابری (TI)، نحوه انتخاب برچسب و شماره سازمان ملل مناسب بسته/محموله و نحوه بررسی گواهی تأییدیه طراحی بسته معتبر باشد و همچنین اقداماتی که متقاضی برای بسته ها/محموله هایی که در زمان تحویل مطابق با استاندارد آماده سازی نشده یا به طور صحیح علامت گذاری نشده اند، انجام می دهد باید در دستورالعمل ارائه شود. ۶ - ۳- ۲ دستورالعمل پایش فردی و محیطی

دستورالعمل پایش فردی شامل روش های مناسب جهت ارزیابی و کنترل پرتوگیری پرتوکاران ناشی از نگهداری و حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای، سوانح احتمالی و نشت مواد پرتوزا/مواد هسته ای است. این دستورالعمل شامل موارد زیر است:

- روش های حصول اطمینان از صحت عملکرد سیستم دزیمتری فردی مورد استفاده؛

- معرفی آستانه های بررسی برای پرتوکاران؛

- دوره های زمانی قرائت، نحوه ثبت و ارائه نمونه فرم پایش فردی؛

- اقدامات پیش بینی شده درصورت مشاهده تجاوز دز یا آهنگ دز از آستانه های بررسی مربوطه و ارائه راهکارهای لازم برای کاهش دز یا آلودگی؛

- نحوه ثبت سوابق و آرشیو اطلاعات پرتوگیری شغلی افراد؛

- نحوه نصب و استفاده از دزیمتر فردی.

دستورالعمل پایش محیطی شامل روش های مناسب جهت ارزیابی و کنترل پرتوگیری محیطی در اطراف و داخل وسایل نقلیه هنگام حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای، محل نگهداری موقت بسته ها/محموله ها، سوانح احتمالی و نشت مواد پرتوزا/مواد هسته ای است. این دستورالعمل شامل موارد زیر است:

- روش های حصول اطمینان از صحت عملکرد سیستم دزیمتری محیطی مورد استفاده؛

- معرفی آستانه های اقدام جهت نقاط حائز اهمیت محیط اطراف و داخل وسایل نقلیه و محل نگهداری موقت بسته ها/محموله ها؛

- دوره های زمانی قرائت، نحوه ثبت و ارائه نمونه فرم پایش محیطی؛

- اقدامات پیش بینی شده در صورت مشاهده تجاوز دز یا آهنگ دز از آستانه های اقدام مربوطه و ارائه راهکارهای لازم جهت کاهش دز یا آلودگی؛

- نحوه ثبت سوابق و آرشیو اطلاعات آهنگ دز محیط اطراف و داخل وسایل نقلیه و محل نگهداری موقت بسته ها/ محموله ها؛

- نحوه صحیح استفاده و قرائت دزیمتر محیطی. ۶ - ۳- ۳ دستورالعمل حسابرسی بسته ها/محموله ها

دستورالعمل حسابرسی باید شامل تمهیدات اندیشیده شده برای آشکار نمودن دسترسی های غیرمجاز، سرقت و مفقود شدن بسته ها/ محموله ها و همچنین جابه جایی غیرمجاز در طی زمان حمل باشد. در این دستورالعمل سیستم و نحوه حسابرسی بسته ها/محموله ها و نحوه ثبت و نگهداری اطلاعات مربوط به مشخصات فرستنده و گیرنده بسته ها/محموله ها، دریافت و تحویل آن ها مشخص می شود. ۶ - ۳- ۴ دستورالعمل/طرح امنیت ترابری

دستورالعمل/طرح امنیت ترابری باید شامل تدابیر و نحوه استفاده از منابع به خدمت گرفته شده توسط متقاضی حمل مواد پرتوزا/هسته ای به منظور فراهم سازی حفاظت فیزیکی و امنیت هسته ای و پرتوی، اطلاعات، تجهیزات و اموال مرتبط با آن در طول عملیات ترابری در برابر برداشت غیرمجاز، خرابکاری و یا سایر اقدامات خصمانه باشد. این دستورالعمل/طرح متناسب با نوع مواد (هسته ای یا پرتوزا) و طبقه بندی آن تهیه و ارائه گردد. ۶ - ۳- ۵ دستورالعمل رفع آلودگی

دستورالعمل رفع آلودگی باید شامل موارد زیر باشد:

- چگونگی رفع آلودگی در شرایط عادی حمل و شرایط اضطراری هنگام وقوع سانحه، با رعایت حدود و معیارهای آلودگی بسته و وسیله نقلیه؛

- چگونگی استفاده از تجهیزات؛ و

- رویه اجرایی اقدامات لازم با توجه به شکل فیزیکی و شیمیایی، پرتوزایی و نیمه عمر ماده پرتوزایی که موجب آلودگی شده است. ۶ - ۳- ۶ دستورالعمل شرایط اضطراری

دستورالعمل آمادگی و پاسخ در شرایط اضطراری باید شامل موارد زیر باشد:

الف) پیش بینی های قبل از وقوع سانحه یا رویداد امنیت هسته ای/پرتوی

- سوانح و رویدادهای پرتوی احتمالی در رابطه با بسته ها/محموله ها؛

- روش ها و تجهیزات مورد نیاز برای مقابله با هر سانحه یا رویداد امنیت هسته ای/پرتوی؛

- شرح وظایف مسئولین و افراد درگیر در شرایط سانحه یا رویداد امنیت هسته ای/پرتوی؛

- روش برآورد دز (پرتوگیری) دریافتی افراد درگیر در سانحه و نحوه ثبت نتایج آن؛

- چگونگی ارتباط با سازمان ها و نهادها درصورت نیاز به مداخله؛

- روش های ارتباطی با مسئولین در شرایط اضطراری؛

- نوع اقدامات با توجه به انواع سوانح یا رویدادهای امنیت هسته ای/پرتوی محتمل.

ب) اقدامات لازم هنگام وقوع سانحه یا رویداد امنیت هسته ای/پرتوی

- انجام اقدامات اضطراری جهت رفع سانحه شامل جلوگیری از گسترش آلودگی، رفع آلودگی و کاهش پرتوگیری مردم و افراد درگیر در سانحه؛

- تعیین حدود دز پرتوکاران درگیر در رفع سانحه؛

- تماس و هماهنگی با مراجع ذی ربط برای مقابله با یا رویداد امنیت هسته ای/پرتوی و کاهش تبعات آن؛

- انجام اقدامات لازم جهت پیگیری و بازیابی مواد پرتوزای سرقت و یا مفقود شده.

ج) اقدامات پس از رفع سانحه

- انجام اقدامات لازم توسط مسئولین برای افراد درگیر در سانحه یا رویداد امنیت هسته ای/پرتوی؛

- روش انجام پیگیری های لازم پزشکی درصورت نیاز؛

- برآورد دز دریافتی افراد درگیر در سانحه؛

- نحوه ثبت و ارائه گزارش به واحد قانونی؛

- روش های بررسی دلایل بروز سانحه یا رویداد امنیت هسته ای/پرتوی و راهکارهای جلوگیری از تکرار موارد مشابه. ۶ – ۴ الزامات حین حمل ۶ - ۴- ۱ فرم حمل همواره قبل از حمل تکمیل شود و همراه وسیله نقلیه باشد. در این فرم مشخصات و تلفن شرکت و افراد مسئول ذکر شده باشد. ۶ - ۴- ۲ برچسب های مربوطه براساس "مقررات ترابری ایمن مواد پرتوزا" و متناسب با نوع بسته ها/محموله ها بر روی بسته ها/ محموله ها نصب گردند. ۶ - ۴- ۳ در حین حمل از هرگونه توقف در اماکن شلوغ پرهیز شود و درصورت لزوم همواره یک نفر بر وسیله نقلیه نظارت داشته باشد. ۶ - ۴- ۴ بسته ها/محموله ها در حین حمل همواره تحت کنترل قرار داشته باشند. ۶ - ۴- ۵ به منظور اطمینان از موقعیت ایمن محتوای پرتوزای درون بسته ها/محموله ها، همواره قبل از خروج و یا هنگام بازگرداندن بسته ها/محموله ها، با دزیمتر محیطی از وجود محتوای پرتوزای درون بسته ها/محموله ها اطمینان حاصل شود. ۶ - ۴- ۶ هنگام حمل کانتینرهای حاوی چشمه (نظیر دوربین های پرتونگاری صنعتی) موارد زیر رعایت شود:

الف) شاتر کانتینر در وضعیت بسته قرار گرفته و پس از قفل، کلید از روی آن برداشته شود؛

ب) درصورت دارا بودن درپوش های محافظ (نظیر درپوش های جلو و عقب دوربین پرتونگاری صنعتی)، نسبت به نصب آنها اقدام گردد؛

ج) برچسب ها و پلاک کانتینر کاملاً سالم و خوانا باشد. ۶ - ۴- ۷ الزامات حین ترابری باید متناسب با سطح گروه امنیتی مواد هسته ای و چشمه های پرتوزای طبقه ۱ در بسته ها/محموله ها و مطابق با "مقررات حفاظت فیزیکی از مواد و مؤسسات هسته ای" و "مقررات حفاظت فیزیکی از مواد هسته ای در طول ترابری" باشد. ۷ - وظایف و مسئولیت ها ۷ – ۱ دارنده پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای

دارنده پروانه باید الزامات زیر را رعایت و اجرا کند. ۷ - ۱- ۱ کلیه مقررات مندرج در این مدرک را رعایت کند. ۷ - ۱- ۲ طبق ماده ۹ فصل دوم قانون و ماده ۱۵ آیین نامه اجرایی آن، ترتیبی اتخاذ کند که کلیه پرتوکاران قبل و بعد از استخدام و به صورت دوره ای در طول مدت استخدام و یا در شرایط اضطراری، تحت معاینات و آزمایشات پزشکی قرارگیرند. ۷ - ۱- ۳ شرح وظایف و اختیارات لازم در رابطه با وظایف قانونی شخص مسئول، مسئول فیزیک بهداشت، مسئول حفاظت فیزیکی و پرتوکاران مندرج در این ضوابط را به طورکتبی به ایشان ابلاغ کند. ۷ - ۱- ۴ کلیه نیازهای فنی و تجهیزاتی شخص مسئول، مسئول فیزیک بهداشت و مسئول حفاظت فیزیکی را در ارتباط با مسئولیت هایشان براساس الزامات این مدرک تهیه و دراختیار ایشان قرار دهد. ۷ - ۱- ۵ حداقل تجهیزات حفاظت و ایمنی فردی و محیطی مندرج در بند ۵-۸ را برای مسئولین و پرتوکاران تهیه و در اختیار ایشان قرار دهد. ۷ - ۱- ۶ خلاصه سوابق پرتوگیری و پزشکی پرتوکاران را قبل از استخدام ایشان از محل کار قبلی آن ها دریافت کند. ۷ - ۱- ۷ درصورت جابه جایی پرتوکاران، یک نسخه از سوابق پرتوگیری و پزشکی آن ها را، حسب درخواست، به محل کار جدید پرتوکاران ارائه کند. ۷ - ۱- ۸ اگر به تشخیص واحد قانونی یا براساس آزمایش های پزشکی ادامه کار با پرتو برای سلامتی پرتوکار زیان آور باشد، ادامه کار با پرتو را برای وی متوقف سازد. ۷ - ۱- ۹ شرایط کار پرتوکار خانم باردار را طوری انتخاب کند که پرتوگیری جنین از حد پرتوگیری مردم تجاوز نکند. اظهار بارداری نباید دلیل برکناری از کار باشد. ۷ - ۱- ۱۰ دارای برنامه حسابرسی بسته ها/محموله ها باشد و بر اساس فرم حسابرسی پیوست ۲، گزارش حمل های انجام شده را هر ۳ ماه یک بار به واحد قانونی ارائه کند. ۷ - ۱- ۱۱ کلیه مراحل حمل مواد پرتوزا/هسته ای را براساس "مقررات ترابری ایمن مواد پرتوزا" [۴] و علاوه بر آن کلیه مراحل حمل مواد هسته ای را مطابق با "مقررات حفاظت فیزیکی از مواد هسته ای در طول ترابری" [۸] انجام دهد. ۷ - ۱- ۱۲ فقط مجاز به حمل بسته/محموله مراکزی است که دارای مجوز یا پروانه معتبر از واحد قانونی باشند. تبصره - در مواردی که نیاز به حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای مراکزی است که فاقد شرایط ذکر شده هستند، لازم است از واحد قانونی مجوزهای لازم اخذ شود. ۷ - ۱- ۱۳ امنیت بسته ها/محموله ها را حین حمل و نگهداری موقت آن ها برقرار کند. ۷ - ۱- ۱۴ کلیه مسئولیت قانونی بسته ها/محموله های حاوی مواد پرتوزا/مواد هسته ای را از زمان دریافت بسته ها/محموله ها تا زمان تحویل آن را بر عهده گیرد. ۷ - ۱- ۱۵ صرفاً مجاز به حمل و درصورت ضرورت، نگهداری موقت بسته ها/محموله ها است و مجاز به بهره برداری، واگذاری، خرید، نگهداری دائم و دستکاری آن ها نیست. ۷ - ۱- ۱۶ مجاز به حمل بسته ها/محموله های خارج از شمول این مدرک نیست، مگر آن که پیش از انجام حمل شرایط لازم را احراز و مجوز موردی از واحد قانونی اخذ کرده باشد. ۷ - ۱- ۱۷ درصورت وقوع هر سانحه یا رویداد امنیت هسته ای/پرتوی، ضمن اطلاع رسانی فوری به واحد قانونی، براساس دستورالعمل های مربوطه اقدامات لازم را به عمل آورد و مراتب را با ذکر نکات زیر، در اسرع وقت به واحد قانونی و فرستنده گزارش کند:

- زمان و مکان وقوع سانحه/رویداد؛

- شرح سانحه/رویداد؛

- اسامی افرادی که تحت تاثیر سانحه/رویداد قرار گرفته اند؛

- مقدار پرتوگیری تقریبی هر یک از افراد در اثر بروز سانحه/رویداد؛

- نتایج آزمایش های پزشکی افراد درگیر در سانحه/رویداد بر اساس آخرین نسخه مدرک "دستورالعمل معاینه بالینی و آزمایش های پزشکی کارکنان در مراکز کار با پرتوهای یونساز و تأسیسات هسته ای"؛

- علت بروز سانحه/رویداد؛

- گزارش اقدامات به عمل آمده و دستورالعمل های اجرایی تهیه شده جهت پیشگیری از تکرار سوانح/رویدادهای مشابه. ۷ - ۱- ۱۸ درصورت ابلاغ توصیه های حفاظت در برابر اشعه توسط واحد قانونی، نسبت به پیگیری و اجرای آن ها اقدام کند. ۷ - ۱- ۱۹ برنامه حفاظت در برابر اشعه را بر اساس مدرک "راهنمای حفاظت در برابر اشعه در ترابری مواد پرتوزا" [۵] جهت حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای برقرار و اجرا کند. ۷ - ۱- ۲۰ نظام مدیریت عنوان شده در بند ۵-۱۲ را به منظور حصول اطمینان از تطابق فعالیت ها با مفاد مرتبط با "مقررات ترابری ایمن مواد پرتوزا" اجرا نماید. ۷ - ۱- ۲۱ قبل از حمل بسته ها/محموله ها، مدارک ارائه شده توسط فرستنده را بررسی کند و از تطابق علائم و اطلاعات روی بسته/محموله با مشخصات عنوان شده در مدارک اطمینان حاصل نماید. ۷ - ۱- ۲۲ دارنده پروانه اشتغال حمل (که مجاز به حمل مواد هسته ای است)، باید قبل از انجام حمل بسته/محموله حاوی ماده هسته ای، مجوز حمل صادر شده توسط واحد قانونی را از فرستنده دریافت کند. ۷ - ۱- ۲۳ قبل از حمل بسته ها/محموله ها، مدارک، دستورالعمل ها و راهنماهای مربوطه را از فرستنده دریافت کند. ۷ - ۱- ۲۴ چیدمان بسته ها/محموله ها را در زمان حمل و نگهداری موقت بر اساس توصیه های فرستنده انجام دهد. ۷ - ۱- ۲۵ مجاز به به کارگیری افراد زیر ۱۸سال به عنوان پرتوکار نیست. ۷ – ۲ شخص مسئول

شخص مسئول باید الزامات زیر را رعایت و اجرا کند. ۷ - ۲- ۱ اطمینان حاصل کند دستورالعمل های حفاظت و ایمنی و امنیت هسته ای و پرتوی و دستورالعمل و رویه های اجرایی توسط مسئول فیزیک بهداشت تهیه شده و در اختیار پرتوکاران قرار گرفته است و درصورت نیاز این دستورالعمل ها بازبینی و اصلاح می شوند. تبصره - در موارد حمل مواد هسته ای و چشمه های پرتوزا طبقه ۱، طرح امنیت هسته ای و پرتوی باید توسط مسئول حفاظت فیزیکی تهیه گردد. ۷ - ۲- ۲ اطمینان حاصل کند دستورالعمل های حفاظت و ایمنی و امنیت هسته ای و پرتوی و رویه های اجرایی با نظارت و هماهنگی مسئول فیزیک بهداشت به طور صحیح توسط پرتوکاران به کار برده می شود. تبصره - در موارد حمل مواد هسته ای و چشمه های پرتوزا طبقه ۱، طرح امنیت هسته ای و پرتوی باید تحت نظارت مسئول حفاظت فیزیکی اجرا گردد. ۷ - ۲- ۳ ساز و کاری برای اجرای دستورالعمل های حفاظت و ایمنی و امنیت بسته ها/محموله هایی که حمل آن ها را انجام می دهد، داشته باشد. ۷ - ۲- ۴ تجهیزات حفاظتی و پایش مورد نیاز شرایط عادی و شرایط اضطراری را پیش بینی و تهیه کند. ۷ - ۲- ۵ به منظور آمادگی کارکنان در مقابله با سوانح/رویدادهای پرتوی و هماهنگی و مشارکت در اجرای برنامه ها به هنگام بروز سانحه/رویداد برنامه ریزی کند. ۷ – ۳ مسئول فیزیک بهداشت

مسئول فیزیک بهداشت باید الزامات زیر را رعایت و اجرا کند. ۷ - ۳- ۱ اطمینان حاصل کند که پرتوگیری شغلی پرتوکاران از حدود مندرج در "مقررات پایه حفاظت در برابر اشعه پرتوهای یونساز و ایمنی منابع پرتو" [۳] تجاوز نمی کند. ۷ - ۳- ۲ انجام آزمایش ها و معاینات پزشکی پرتوکاران را متناسب با گروه شغلی پرتوکاران، برنامه ریزی و بر ثبت نتایج آن ها نظارت کند. ۷ - ۳- ۳ حداکثر پرتوگیری قابل انتظار پرتوکاران و مردم را در شرایط عادی فعالیت حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای پیش بینی کند و اطمینان حاصل کند که پرتوگیری پرتوکاران و مردم از حدود مندرج در "مقررات پایه حفاظت در برابر پرتوهای یونساز و ایمنی منابع پرتو" [۳] تجاوز نمی کند. ۷ - ۳- ۴ بر اجرای دستورالعمل های حفاظت و ایمنی نظارت داشته باشد. ۷ - ۳- ۵ پرتوگیری بیش از آستانه بررسی را ثبت و اقدامات لازم را انجام دهد و به منظور جلوگیری از تکرار آن اقدامات لازم را انجام دهد. ۷ - ۳- ۶ از صحت عملکرد دزیمترهای فردی و محیطی و کالیبراسیون آن ها اطمینان حاصل کند. ۷ - ۳- ۷ دستورالعمل ها و تجهیزات مورد نیاز برای پیشگیری از بروز سوانح و کاهش عواقب آن ها را در اختیار کارکنان قرار دهد. ۷ - ۳- ۸ برای آموزش پرتوکاران و یا بازآموزی آن ها در زمینه حفاظت در برابر اشعه، برنامه ریزی های لازم را انجام دهد. ۷ - ۳- ۹ برای آموزش های تخصصی مرتبط با حمل بسته ها/محموله ها برنامه ریزی نماید. این آموزش ها می تواند شامل موارد زیر باشد:

- آموزش های مقدماتی/ آشنایی در خصوص دسته بندی مواد پرتوزا/مواد هسته ای، الزامات برچسب زدن، علامت گذاری، پلاکارد گذاری و بسته بندی و تفکیک و همچنین هدف و محتوای مدرک "مقررات ترابری ایمن مواد پرتوزا" و مدارک موجود مربوط به پاسخ در شرایط اضطراری؛

- آموزش ویژه عملیاتی درخصوص جزئیات موارد مرتبط با الزامات ویژه حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای در حوزه فعالیت شغلی پرتوکاران؛

- آموزش ایمنی متناسب با ریسک پرتوگیری در رویدادهایی که احتمال رها شدن مواد پرتوزا/مواد هسته ای وجود دارد. ۷ - ۳- ۱۰ سیستم بایگانی مدونی جهت ثبت سوابق پرتوگیری ها، آزمایش ها و معاینات پزشکی (فرم گواهی سلامت پرتوکاران)، شرح وظایف، مدارک تحصیلی، تخصصی و دوره های حفاظت در برابر اشعه پرتوکاران، نتایج پایش محیطی، سوابق حمل بسته ها/ محموله ها و گزارش حوادث و سوانح به وقوع پیوسته را در پرونده هایی مجزا ایجاد کند. ۷ - ۳- ۱۱ مرز ناحیه کنترل شده را با علامت استاندارد خطر اشعه و تابلوهای هشداردهنده مناسب که بر روی آن ها عباراتی نظیر "ناحیه کنترل شده"، "خطر پرتوگیری" و "ورود افراد متفرقه ممنوع" نوشته شده، مشخص کند. ۷ - ۳- ۱۲ نظارت کافی بر حمل و توزیع بسته ها/محموله ها بر اساس "مقررات ترابری ایمن مواد پرتوزا" [۴] داشته باشد. ۷ - ۳- ۱۳ بلافاصله پس از وقوع سانحه، دزیمتر فردی اشخاصی که تحت تأثیر سانحه قرار داشته اند را برای تعیین پرتوگیری به مرکز ارائه دهنده خدمات دزیمتری مربوطه ارسال کند و گزارش نتایج قرائت دزیمترها را به واحد قانونی ارائه دهد. ۷ – ۴ مسئول حفاظت فیزیکی

مسئول حفاظت فیزیکی باید الزامات زیر را رعایت و اجرا کند. ۷ - ۴- ۱ اطمینان حاصل کند که امنیت مواد مواد هسته ای مطابق با الزامات "مقررات حفاظت فیزیکی از مواد هسته ای در طول ترابری" [۸] و سایر الزامات مربوطه تأمین می شوند. ۷ - ۴- ۲ اختیارات لازم جهت تضمین اجرای الزامات و اقدامات حفاظت فیزیکی و امنیتی مواد پرتوزا/هسته ای در مقررات مذکور را داشته باشد. ۷ - ۴- ۳ تعامل لازم با نهادهای رسمی یا مراجع انتظامی محلی در بازیابی مواد پرتوزا/هسته ای مفقودشده یا به سرقت رفته داشته باشد. ۷ - ۴- ۴ اطمینان حاصل نماید کلیه افراد درگیر در مدیریت مواد پرتوزا/مواد هسته ای قابل اطمینان و مجاز هستند و از آموزش مناسب و مطابق با وظایفشان برای کار با مواد پرتوزا/مواد هسته ای برخوردارند. ۷ – ۵ پرتوکاران

پرتوکاران باید الزامات زیر را رعایت و اجرا کند. ۷ - ۵- ۱ مقررات، اطلاعیه ها و توصیه های مسئولین در رابطه با اجرای معیارهای حفاظت و ایمنی و امنیت هسته ای و پرتوی را رعایت کنند. ۷ - ۵- ۲ از تجهیزات پایش فردی و محیطی طبق دستورالعمل های مربوطه به موقع و به طور صحیح استفاده کنند. ۷ - ۵- ۳ با مسئولین جهت انجام آزمایش های دوره ای پزشکی همکاری کنند. ۷ - ۵- ۴ هرگونه اطلاعات مؤثر در بهبود وضعیت حفاظت و ایمنی و وقوع سوانح را به مسئولین مرکز اعلام کنند. ۷ - ۵- ۵ از انجام اعمال خودسرانه که باعث افزایش پرتوگیری یا افزایش احتمال پرتوگیری خود یا دیگران شود، خودداری کنند. ۷ - ۵- ۶ موارد مغایر با ضوابط حفاظتی در رابطه با شرایط محل کار و روش کار را به مسئولین مرکز اعلام کنند. ۷ - ۵- ۷ مسئولیت نگهداری و استفاده صحیح از دزیمتر خود را برعهده گیرند و درصورت بروز هرگونه نقص و عملکرد غیرصحیح و یا نزدیک بودن تاریخ انقضای دوره کالیبراسیون دزیمتر، مراتب را به مسئول فیزیک بهداشت گزارش کنند تا نسبت به تعویض، تعمیر و یا کالیبراسیون آن اقدام شود. ۷ - ۵- ۸ چنانچه محموله/بسته سرقت یا مفقود شود، بلافاصله مسئولین را آگاه نماید و مراتب را بلافاصله به واحد قانونی نیز اعلام نماید. ۷ - ۵- ۹ پرتوکاران زن باید بلافاصله پس از مطلع شدن از بارداری، مراتب را جهت بررسی و درصورت لزوم تغییر شرایط کار، به شخص مسئول گزارش دهند. ۸ - اعتبار، اصلاح و تمدید پروانه ۸ – ۱ مدت اعتبار پروانه اشتغال در پروانه صادره تعیین می گردد. ۸ – ۲ برای تمدید پروانه، دارنده پروانه اشتغال باید فرم درخواست پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای (پیوست ۱) را تکمیل و به همراه مدارک لازم و درخواست کتبی به واحد قانونی ارائه کند. ۸ – ۳ برای اصلاح پروانه، دارنده پروانه اشتغال باید برحسب مورد، تمامی تغییرات مورد نظر خود را در فرم درخواست پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای (پیوست ۱) درج و همراه با کلیه مدارک مربوطه جهت بررسی به واحد قانونی ارائه کند. تبصره دارنده پروانه قبل از اصلاح پروانه مجاز به انجام فعالیت مورد نظر نیست. ۸ – ۴ دارنده پروانه اشتغال باید دو ماه قبل از تعطیلی مرکز، مراتب را به طورکتبی به واحد قانونی اعلام کند و واحد قانونی در این مدت نسبت به انجام اقدامات قانونی برای تعلیق یا لغو پروانه اشتغال مرکز اقدام می کند. ۹ - بازرسی و اعمال مقررات ۹ – ۱ بر اساس ماده ۱۶ قانون، دارنده پروانه، شخص مسئول و مسئول فیزیک بهداشت مکلفند در حوزه فعالیت شغلی خود تسهیلات و همکاری لازم را برای اعمال نظارت و بازرسی واحد قانونی فراهم کنند و اطلاعات و مدارک مورد نیاز را در اختیار بازرسان واحد قانونی قرار دهند. ۹ – ۲ بر اساس ماده ۱۷ قانون، در صورت وقوف بر وجود اشکالات یا تخلفاتی در کار با پرتو و نقض هر یک از الزامات این مدرک و یا شرایط مندرج در پروانه، واحد قانونی پس از ابلاغ کتبی مدت دار به دارنده پروانه و در صورت عدم رعایت توصیه ها، نسبت به توقف و یا تعطیل کردن فعالیت و لغو پروانه اقدام می کند و درصورت لزوم و بر حسب مورد، موضوع به مراجع قانونی ارجاع می شود. ۱۰ - مستندات مرتبط ۱ - قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب، ۱۳۶۸ مجلس شورای اسلامی. ۲ - آیین نامه اجرایی قانون حفاظت در برابر اشعه، مصوب ۱۳۶۹ و اصلاحیه های مورخ ۱۳۸۶/۰۷/۱۵ و ۱۳۹۶/۱۱/۱۷ هیئت وزیران. ۳ - "مقررات پایه حفاظت در برابر پرتو های یونساز و ایمنی منابع پرتو"، مرکز نظام ایمنی هسته ای کشور، اداره کل حفاظت در برابر اشعه. ۴ - "مقررات ترابری ایمن مواد پرتوزا"، مرکز نظام ایمنی هسته ای کشور. ۵ - "راهنمای حفاظت در برابر اشعه در ترابری مواد پرتوزا، نظام ایمنی هسته ای کشور"، مرکز نظام ایمنی هسته ای کشور، اداره کل حفاظت در برابر اشعه. ۶ - The Management System for the Safe Transport of Radioactive Material”, IAEA SafetyGuide, No TS-G-۱.۴, Vienna, Austria, ۲۰۰۸. ۷ - "مقررات حفاظت فیزیکی از مواد و مؤسسات هسته ای"، مرکز نظام ایمنی هسته ای کشور، اداره کل پادمان هسته ای ملی. ۸ - "مقررات حفاظت فیزیکی از مواد هسته ای در طول ترابری"، مرکز نظام ایمنی هسته ای کشور، اداره کل پادمان هسته ای ملی. ۹ - "قانون موافقتنامة پادمان هسته ای بین ایران و آژانس"، مصوب ۱۳۵۲/۱۲/۲۸ . ۱۱ - سوابق

مدرک "ضوابط دریافت پروانه اشتغال واردات و پروانه اشتغال خدمات رادیوداروها" (بازنگری صفر)، با شماره شناسه INRA-RP-RE-۱۲۳-۱۰/۲۶-۰-Esf.۱۳۸۷ از اعتبار ساقط است. ۱۲ - تاریخچه

ردیف

تغییر از ویرایش...به ویرایش

شرح تغییرات صفحه /پاراگراف/تغییر

تاریخ اجرا

پیوست ۱

فرم درخواست پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای

تاریخ درخواست:

۱- متقاضی حمل:

- جدید - تغییر یا اصلاح پروانه شماره - تمدید پروانه شماره

۲- متقاضی حمل:

- مواد هسته ای - چشمه های پرتوزای طبقه ۱ - سایر مواد پرتوزا

۳- مشخصات مرکز یا شرکت:

نام مرکز/شرکت:

نام و نام خانوادگی متقاضی پروانه اشتغال:

آدرس مرکز/شرکت: تلفن و فاکس:

آدرس محل نگهداری بسته ها/محموله ها:

۴- مشخصات شخص مسئول:

نام و نام خانوادگی:

آخرین مدرک تحصیلی:

رشته تخصصی:

کد ملی:

دوره حفاظت در برابر اشعه:

آدرس محل سکونت:

تلفن همراه:

تلفن اضطراری:

آدرس پست الکترونیکی:

۵- مشخصات مسئول فیزیک بهداشت:

نام و نام خانوادگی:

آخرین مدرک تحصیلی:

رشته تخصصی:

کد ملی:

دوره حفاظت در برابر اشعه:

آدرس محل سکونت:

تلفن همراه:

تلفن اضطراری:

آدرس پست الکترونیکی:

۶- مشخصات پرتوکاران (رانندگان)

ردیف

نام و نام خانوادگی

کد ملی

مدرک تحصیلی

رشته تحصیلی

دوره های آموزشی حفاظت در برابر اشعه

۱

۲

۳

۴

امضای مسئول فیزیک بهداشت:

امضای شخص مسئول:

مهر و امضای متقاضی پروانه:

۷- تجهیزات پایش (دزیمتر محیطی)

کارخانه سازنده

شماره سریال

مدل

تاریخ انقضاء کالیبراسیون

محیطی ثابت

محیطی پرتابل

فردی

هشداردهنده

* دزیمتر محیطی باید قابلیت اندازه گیری آهنگ دز و آلودگی را داشته باشد.

۸- مشخصات وسیله حمل

نوع وسیله نقلیه

تیپ و سال ساخت

شماره پلاک

نام رانندگان

* راننده باید در لیست پرتوکاران باشد و دارای دزیمترفردی قرائت مستقیم و غیرمستقیم باشد.

۹- لیست تجهیزات اورژانس و حفاظت و ایمنی

تجهیزات حفاظتی

علائم هشداردهنده نوری

علائم هشداردهنده صوتی

تابلوهای خطر اشعه

موانع فیزیکی

وسائل اعلام و اطفاء حریق

وسائل رفع آلودگی

سایر

نوع

تعداد

امضای مسئول فیزیک بهداشت: تاریخ:

امضای شخص مسئول: تاریخ:

مهر و امضای متقاضی پروانه: تاریخ:

نام، نام خانوادگی، مهر و امضای مسئولین دارای حق امضای اسناد تعهدآور (درصورت متفاوت بودن از متقاضی پروانه)

تعهد نامه پروانه شماره .......................... مورخ ...........................

اینجانبان ............................................... به عنوان دارنده پروانه، ...................................................... به عنوان شخص مسئول و ........................................... به عنوان مسئول فیزیک بهداشت مرکز/شرکت .............................................................. با آگاهی کامل، کلیه مسئولیت های قانونی را در خصوص حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای موضوع پروانه پذیرفته و متعهد می شویم مقررات زیر را کاملا رعایت کنیم و در صورت تخلف و عدم رعایت مقررات، مسئولیت و عواقب آن را بر اساس ماده ۱۷ و ۱۸ قانون حفاظت در برابر اشعه خواهیم پذیرفت:

- قانون حفاظت در برابر اشعه، مصوب ۱۳۶۸ مجلس شورای اسلامی؛

- آیین نامه اجرایی قانون حفاظت در برابر اشعه ، مصوب ۱۳۶۹ هیئت وزیران و اصلاحیه سال های ۱۳۸۶ و ۱۳۹۶؛

- مقررات پایه حفاظت در برابر پرتو های یونساز و ایمنی منابع پرتو؛

- مقررات ترابری ایمن مواد پرتوزا؛

- ضوابط دریافت پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای (مدرک حاضر).

- "مقررات حفاظت فیزیکی از مواد و مؤسسات هسته ای" (مختص متقاضیان حمل مواد هسته ای)

- "مقررات حفاظت فیزیکی از مواد هسته ای در طول ترابری" (مختص متقاضیان حمل مواد هسته ای)

- "قانون موافقتنامة پادمان هسته ای بین ایران و آژانس" (مختص متقاضیان حمل مواد هسته ای)

امضای مسئول فیزیک بهداشت: تاریخ:

امضای شخص مسئول: تاریخ:

مهر و امضای متقاضی پروانه: تاریخ:

نام، نام خانوادگی، مهر و امضای مسئولین دارای حق امضای اسناد تعهدآور (درصورت متفاوت بودن از متقاضی پروانه)

* برای متقاضیان حمل مواد هسته ای و چشمه های پرتوزای طبقه ۱، تعهدنامه باید به امضای مسئول حفاظت فیزیکی نیز برسد.

مدارک مورد نیاز برای دریافت پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای

۱- درخواست کتبی متقاضی پروانه

۲- فرم تکمیل شده درخواست پروانه اشتغال حمل مواد پرتوزا/مواد هسته ای

۳- آگهی ثبت شرکت و/یا اساسنامه

۴- آخرین آگهی های تغییرات حقوقی شرکت شامل اسامی دارندگان حق امضا، تغییر آدرس، تغییر نام و ....

۵- مدارک مسئولین و پرتوکاران:

- تصویر کارت ملی شخص مسئول و مسئول فیزیک بهداشت وکلیه رانندگان (پرتوکاران)

- تصویر شناسنامه شخص مسئول و مسئول فیزیک بهداشت وکلیه رانندگان (پرتوکاران)

- تصویر مدارک تحصیلی و تخصصی شخص مسئول، مسئول فیزیک بهداشت و رانندگان (پرتوکاران)

- تصویر گواهی نامه دوره حفاظت در برابر اشعه برای مسئول فیزیک بهداشت و رانندگان (پرتوکاران)

- تکمیل فرم گواهی سلامت جهت مسئولین و رانندگان (پرتوکاران)

- کلیه مدارک فوق برای مسئول حفاظت فیزیکی، برای متقاضیان حمل مواد هسته ای و چشمه های پرتوزای طبقه ۱

۶- محاسبات حفاظ به کار گرفته شده برای محل سرنشین و اطراف وسیله نقلیه مطابق بند ۶-۱-۶ این مدرک

۷- روش ثابت و امن نگه داشتن بسته ها (ابزار به کار گرفته شده برای ثابت کردن بسته ها/محموله ها در حین حمل)

۸- مشخصات محل نگهداری بسته ها/محموله ها شامل موارد زیر:

- آدرس دقیق محل و ابعاد محل نگهداری، نقشه محل و محوطه اطراف آن با ذکر جزئیات

- محاسبات به کارگرفته شده برای حفاظ سازی

- ضخامت و جنس مصالح به کار گرفته شده برای دیوارها و سطوح کار

- تعیین مرزهای ناحیه کنترل شده و تحت نظارت بر روی نقشه

- حداکثر پرتوگیری قابل انتظار کارکنان و مردم در شرایط عادی نگهداری با حداکثر ظرفیت درنظرگرفته شده

- مشخصات و امکانات ایمنی و امنیتی در نظرگرفته شده جهت پیشگیری از سرقت یا دسترسی افراد غیرمجاز به بسته ها/محموله ها

- تجهیزات اضطراری و رفع آلودگی

- مشخصات سیستم تهویه و نقشه تاسیسات انبار

- مستندات بیانگر این که محل نگهداری بسته ها/محموله ها فاقد کاربری مسکونی است.

۹- دستور العمل های مندرج در بند ۶-۳ این مدرک.

۱۰- نظام مدیریت که به منظور حصول اطمینان از تطابق فعالیت متقاضی با مفاد مرتبط با "مقررات ترابری ایمن مواد پرتوزا" مطابق بند ۱۲-۵ باید تهیه شده باشد.

۱۱- لیست تجهیزات پایش فردی و محیطی و گواهی کالیبراسیون تجهیزات مورد استفاده (شامل دزیمتر محیطی و فردی و دزیمتر سنجش آلودگی و...)

۱۲- لیست تجهیزات شرایط اضطراری و حفاظت و ایمنی و رفع آلودگی

۱۳- قرارداد اشتراک دزیمتر فردی غیرمستقیم جهت کارکنان با پرتو

۱۴- مستندات بیانگر این که متقاضی وسایل نقلیه معرفی شده در بند ۸ فرم پیوست ۱ را در اختیار دارد (سند خودرو، قرارداد اجاره خودرو و ...)

۱۵- تکمیل فرم های تعهد نامه مسئولین و متقاضی

۱۶- هزینه های کارشناسی و صدور پروانه براساس تعرفه های مصوب قانون بودجه پیوست ۲

فرم حسابرسی بسته ها/محموله ها تحویل شده به مراکز کار با پرتو

از تاریخ ........................... الی ................................

ردیف

تاریخ حمل

فرستنده محموله

گیرنده محموله

شماره پلاک وسیله نقلیه

نام راننده

نوع بسته/محموله

ماده پرتوزای داخل بسته/محموله

پرتوزای GBq

TI بسته/محموله

نوع برچسب

شماره UN