قانون اساسی معارف

قانون اساسی معارف

۱۳۲۹ قمری ‌مصوبۀ پنجشنبه دهم شهر ذیقعده

‌مطابق با نهم عقرب ۱۲۹۰

مصوب ۱۲۹۰,۰۸,۰۹

با اصلاحات و الحاقات بعدی

ماده ۱ - مکتب و مدرسه عبارت است از تأسیساتی که برای تربیت اخلاقی و علمی و بدنی ابناء نوع دائر میگردد. ماده ۲ - پروگرام مدارس و مکاتب از طرف وزارت معارف معین میگردد و باید در پروگرام حیثیت علمی و صنعتی و نشو و نمای بدنی ملحوظ‌ باشد.

ماده ۳ - تعلیمات ابتدائیه برای عموم ایرانیان اجباری است. ماده ۴ - طریق تحصیل آزاد است لیکن هر کس باید آن اندازه از معلوماتی را که دولت برای درجة ابتدائی معین نموده تحصیل کند. ماده ۵ - هر کس مکلف است اطفال خود را از سن هفت بتحصیل معلومات ابتدائیه وادارد اعم از اینکه در خانه باشد یا در مدرسه. ماده ۶ - در صورت لزوم طبی یا وجود مانع با اطلاع مأمورین معارف تأخیر شروع در ارسال طفل بمکتب جایز است. ماده ۷ - ملل غیر اسلامی در مدارس دولتی حق تقاضای تحصیل مذهب خودشان را ندارند مجبور بتحصیل شرعیات اسلامی نیز نخواهند بود. ماده ۸ - مکاتب و مدارس بر دو قسمت است رسمی و غیر رسمی:

‌رسمی آنستکه از طرف دولت دایر شده باشد - غیر رسمی آنستکه بانی مخصوص داشته باشد.

ماده ۹ - هر کس مدرسه غیر رسمی افتتاح کند باید به اطلاع دولت برساند. ماده ۱۰ - کسی که میخواهد مدرسه افتتاح کند باید رعایت شرایط ذیل را بنماید: ۱ - مدیر مدرسه کمتر از سی سال نباید داشته باشد. ۲ - بنای مدرسه را موافق ملاحظات حفظ‌الصحه که از طرف وزارت معارف مقرر شده است فراهم نماید. ۳ - در مدارس ابتدائی مدیر باید دارای تصدیقنامة تحصیلات مدارس متوسطه و در مدارس متوسطه دارای تصدیق‌نامة تحصیلات عالیه باشد. ۴ - مدیر مدرسه باید معروف بسوء عقیده و اخلاق و عادات ذمیمه نبوده مرتکب جنحه و جنایتی نشده باشد و معلمینی را هم که انتخاب‌میکند باید علاوه بر شرایط مزبوره هر کدام در فن خود تصدیق رسمی وزارت معارف را دارا باشند. تبصره (منسوخه ۰۹ˏ۰۳ˏ۱۳۳۵) - مادام که داوطلبان حائز تحصیلات متوسطه بقدر کافی برای مدیریت دبستانملی نباشد وزارت میتواند بکسانیکه دارای‌ تقوی بوده و صلاحیت علمی و اخلاقی آنها مورد گواهی شورایعالی فرهنگ در تهران یا شعب آن در شهرستان ها باشد اجازه تاسیس دبستانهای چهار‌کلاسه ابتدائی را بدهد و مدیریت دبستان را بآنان واگذار نماید. ‌ ماده ۱۱ - هر کس در هر جا تحصیل کرده باشد تا در مقام امتحان رسمی بر نیامده است در مدارس رسمی دولتی پذیرفته نخواهد شد. ماده ۱۲ - مفتشین دولتی در کل مدارس و مکاتب رسمی و غیر رسمی حق ورود و تفتیش دارند و هیچ مدیری در هیچ موقعی حق مخالف ندارد. ماده ۱۳ - مدارسی که از اموال اوقاف دایر است نیز از حیث امور اخلاقی و حفظ صحتی و ترتیب تعلیمات و امتحانات و غیرها تا اندازة که با غرض‌واقف موافقت کند در تحت نظارت وزارت معارف است. ماده ۱۴ - وزارت معارف باید تدریس کتبی را که مضر باخلاق و دین محصلین است ممنوع نماید و کتبی که از طرف وزارت معارف ممنوع شده‌باشد در هیچ مدرسة نباید تدریس بشود. ماده ۱۵ - مدارس و مکاتب بر چهار نوع است: ۱ - مکاتب ابتدائی دهکده. ۲ - مکاتب ابتدائی بلدی. ۳ - مدارس متوسطه. ۴ - مدارس عالیه. ماده ۱۶ - هر یک از مکاتب و مدارس چهارگانه پروگرام مخصوص قانونی خواهد داشت و وزارت معارف مسئول اجرای آن پروگرام‌ها است. ماده ۱۷ - پروگرام مکاتب و مدارس ابتدائیه و متوسطه باید تعلیم واجبات دینی را بقدر لزوم شامل باشد. ماده ۱۸ - وزارت معارف ترتیب درجات و مراتب تحصیلیه را معین نموده برای هر کدام امتحانات و تصدیقنامه‌ها برقرار خواهد نمود که دخول در‌خدمات دولتی موقوف بداشتن آن تصدیقنامه‌ها خواهد بود. ماده ۱۹ - در هر ده و در هر محله از قصبات یکی مکتب ابتدائی دهکده دایر میشود. ماده ۲۰ - در شهرها بر حسب عدة نفوس و حاجت اهالی و کفایت مالیه محلیه یک یا چندین مدرسه ابتدائی و متوسطه دایر خواهد شد. ماده ۲۱ - مدارس عالیه در طهران و در مراکز عمده دایر خواهد شد. ماده ۲۲ - مخارج مدارس ابتدائیه در قصبات و بلاد بعهدة دولت و مخارج آنها از محل مالیاتی که در هر محل بموجب قانون برقرار میشود ‌پرداخته خواهد شد. ماده ۲۳ - مخارج مکاتب دهکده نیز بر عهدة دولت و بموجب قانون از مالکین دهکده و اهالی دریافت خواهد شد. ماده ۲۴ - مخارج مدارس غیر مجانی دولتی از محل حق‌التعلیمی است که از شاگردان اخذ میشود و چنانچه کسری داشته باشد بر عهدة دولت ‌است.

ماده ۲۵ - مکاتب و مدارس مجانی که بخرج دولت اداره میشود فقط برای تمتع اطفال فقرا و اشخاصی است که رسماً عدم بضاعت آنها از طرف‌مأمورین رسمی محلی تصدیق شده باشد. ماده ۲۶ - ابنیة متعلقة بمکاتب و مدارس و سایر متعلقات مدارس از منقول و غیر منقول در تحت نظارت وزارت معارف است. ماده ۲۷ - قبول محصلین بیبضاعت در مدارس متوسطه و عالیه بطور مجانی بموجب قانون مخصوص خواهد بود. ماده ۲۸ - مجازات بدنی در مکاتب و مدارس ممنوع است.