نظریه شماره 7/1401/1289 مورخ 1402/03/01 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره عنوان فساد فی الارض مندرج در ماده 286 قانون مجازات اسلامی
رأی/نظر مصوب 1402/03/01
چکیده نظریه شماره 7/1401/1289 مورخ 1402/03/01 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره عنوان فساد فی الارض مندرج در ماده 286 قانون مجازات اسلامی: منظور از کلمه گسترده در ماده 286 قانون مجازات اسلامی، ارتکاب جرم و جنایت متعدد در جامعه در حد وسیع است؛ به نحوی که بتوان به آن، عنوان فساد فی الارض داد. تشخیص گسترده بودن جرم و جنایت همان طور که در تبصره این ماده آمده، با توجه به مجموع ادله و شواهد، قصد اخلال گسترده در نظم عمومی، ایجاد ناامنی، ایراد خسارت عمده و آثار و تبعات جرایم ارتکابی به عهده قاضی رسیدگی کننده است و نمی توان حد و حدودی از قبل برای آن تعیین نمود.
استعلام
دقیقا منظور و ملاک از عبارات به طور گسترده ، اخلال شدید ، خسارت عمده و در حد وسیع در ماده 286 قانون مجازات اسلامی چه می باشد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
اولا، منظور از کلمه گسترده در ماده 286 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، ارتکاب جرم و جنایت متعدد در جامعه در حد وسیع است؛ به نحوی که بتوان به آن، عنوان فساد فی الارض داد. تشخیص گسترده بودن جرم و جنایت همان طور که در تبصره این ماده آمده، با توجه به مجموع ادله و شواهد، قصد اخلال گسترده در نظم عمومی، ایجاد ناامنی، ایراد خسارت عمده و آثار و تبعات جرایم ارتکابی به عهده قاضی رسیدگی کننده است و نمی توان حد و حدودی از قبل برای آن تعیین نمود.
ثانیا، اخلال شدید در نظم عمومی کشور نیز امری عرفی است و تشخیص آن، با توجه به میزان آثار و تبعات جرم به عهده قاضی رسیدگی کننده است. قانونگذار با به کاربردن کلمه شدید در نظر داشته که اخلال جزیی در نظم عمومی کشور را از شمول عنوان افساد فی الارض خارج کند.
ثالثا، مقنن ملاک و معیار مشخصی در خصوص خسارت عمده به تمامیت جسمانی افراد یا اموال عمومی و خصوصی به کار رفته در ماده 286 پیش گفته ارائه نکرده است؛ لذا تشخیص آن امری عرفی است که با توجه به میزان آثار خسارت به تمامیت جسمانی افراد یا اموال خصوصی و عمومی به عهده قاضی رسیدگی کننده است و قانونگذار با به کاربردن کلمه عمده در این عبارت، در نظر داشته است که ورود خسارت جزیی به تمامیت جسمانی افراد یا اموال عمومی و خصوصی را از شمول عنوان مفسد فی الارض خارج کند.
رابعا، دایرکردن مراکز فساد و فحشا موضوع ماده 286 پیش گفته، نیز در صورتی عنوان افساد فی الارض محسوب می شود که ارتکاب جرم در حد وسیع موجب اشاعه فساد یا فحشا در جامعه شود که تشخیص آن نیز در هر مورد با توجه به تحقیق و بررسی همه جانبه و مراجعه به عرف و میزان آثار و تبعات جرم به عهده قاضی رسیدگی کننده است.
اگر تجربهای در تفسیر یا اجرای این قانون دارید، دیدگاه حرفهای خود را در گفتمان منتشر کنید.