نظریه شماره 1514/95/7 مورخ 1395/06/29 اداره کل حقوقی قوه قضاییه

این سند شامل خلاصه‌ای است که توسط مدل‌های زبانی (LLM) تولید شده است.

نظریه شماره 1514/95/7 مورخ 1395/06/29 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره تعیین درجه مجازات تعزیری حفر چاه غیرمجاز و بهره‌برداری غیرمجاز از آب: در خصوص نحوه تشخیص درجه مجازات‌های تعزیری حفر چاه غیرمجاز و بهره‌برداری غیرمجاز از آب، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بر اساس ماده 19 قانون مجازات اسلامی و ماده 340 قانون آیین دادرسی کیفری 1392 صادر شده است. این نظریه تأکید دارد که معیار تعیین درجه جرم، مجازات قانونی جرم می‌باشد که ممکن است در مواد خاصی ذکر شده باشد. برای جرایم مرتبط با ماده 45 قانون توزیع عادلانه آب، مجازات‌های مربوط به حفر چاه غیرمجاز و بهره‌برداری غیرمجاز شامل 10 تا 50 ضربه شلاق و یا 15 روز تا سه ماه حبس می‌باشند. بر اساس این نظریه، هر یک از این مجازات‌ها باید به صورت مستقل درجه‌بندی شوند و سپس بالاترین درجه مجازات به عنوان ملاک تعیین درجه جرم و دادگاه صالح در نظر گرفته شود. این جرایم شامل رأی وحدت رویه شماره 744-28/10/1394 نمی‌شوند، زیرا در این جرایم مجازات قانونی از حبس به جزای نقدی تبدیل شده است.

استعلام

احتراما با توجه به ماده 19 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و درجه بندی مجازاتهای تعزیری درجه هشت و نیز مقررات ماده 340 قانون آیین دادرسی کیفری مبنی بر لزوم رسیدگی مستقیم به جرائم مستوجب مجازات تعزیری درجات هفت و هشت در دادگاه صالح و همچنین با توجه به اختلاف نظر بین دادسرا و دادگاه در تشخیص درجه برخی از جرائم خواهشمند است پس از امعان نظر و بررسی مراتب نظرات ارشادی درخصوص اینکه مجازات مقرر برای بزه موضوع ماده 45 قانون نحوه توزیع عادلانه آب در خصوص حفر چاه غیر مجاز و نیز بهره برداری غیر مجاز آب مشمول کدام درجه از مجازاتهای تعزیری می باشد را به این معاونت امر به ابلاغ فرمائید؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

وفق ماده 340 قانون آیین دادرسی کیفری 1392، "جرایم تعزیری درجه هفت و هشت به طور مستقیم در دادگاه مطرح می شود". معیارهای درجه بندی جرایم نیز در ماده 19 قانون مجازات اسلامی 1392 و تبصره های آن، بیان شده است و ملاک تعیین درجه جرم، مجازات قانونی جرم است؛ البته مجازات قانونی جرم، ممکن است در ماده خاصی مشخص شده باشد یا در مواد دیگری نظیر بندهای 1 و 2 ماده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 1373، مجازات جرایم موضوع ماده 45 قانون توزیع عادلانه آب مصوب 16/12/1361 با اصلاحات بعدی از جمله بند ﻫ ماده مذکور (حفر چاه بدون رعایت مقررات این قانون)، 10 تا 50 ضربه شلاق و یا 15 روز تا سه ماه حبس است که با توجه به مدت حبس مقرر در این ماده، جرایم مندرج در ماده اخیرالذکر از جمله جرایم مشمول بند 1 ماده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین اند و برای تعیین و تشخیص درجه آنها باید هر یک از این مجازات های متعدد قانونی (مجازات شلاق و میزان جزای نقدی حاکم در زمان وقوع جرم) مستقل از هم با توجه به شاخص های ماده 19 قانون مجازات اسلامی 1392 و تبصره های آن، درجه بندی شود و آنگاه بالاترین درجه مجازات، ملاک تعیین درجه جرم و دادگاه صالح جهت رسیدگی به موضوع است. لازم به ذکر است که این جرایم خارج از شمول رأی وحدت رویه شماره 744-28/10/1394 می باشند؛ زیرا در جرایم مشمول بند 1 ماده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین، مجازات قانونی جرم از حبس به جزای نقدی توسط مقنن تبدیل شده است.