آیین نامه اجرایی ورود، ساخت، فرمولاسیون و مصرف کودهای شیمیایی، زیستی، آلی و سموم دفع آفات نباتی

بسمه تعالی «با صلوات بر محمد و آل محمد»

‏وزارت جهادکشاورزی- وزارت صنایع و معادن - وزارت بازرگانی

سازمان حفاظت محیط زیست وزیران عضو کمیسیون امور زیر بنایی، صنعت و محیط زیست بنا به پیشنهاد مشترک شماره ۱۶۰۸۲/۰۲۰ ‏مورخ ۱۳۸۸/۵/۱۰‏وزارتخانه های جهادکشاورزی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان حفاظت محیط زیست و مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران و به استناد بند «ب» ماده (۶۱‏) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۸۳ ‏- و با رعایت تصویبنامه شماره ۱۶۴۰۸۲/ت ۳۷۳هـ مورخ ۱۳۸۶/۱۰/۱۰ «آیین نامه اجرایی ورود، ساخت، فرمولاسیون و مصرف کودهای شیمیایی، زیستی، آلی و سموم دفع آفات نباتی» را به شرح زیر تصویب نمودند: «آیین نامه اجرایی ورود، ساخت، فرمولاسیون و مصرف

کودهای شیمیایی، زیستی، آلی و سموم دفع آفات نباتی»

با اصلاحات و الحاقات بعدی

فصل اول - تعاریف واصطلاحات: ماده ۱ - واژه ها و اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند: الف - مواد آلی: ترکیبات کربنی که بوسیله گیاهان، جانوران و ریز جانداران خاک تولید می شوند.

ب - کود: هر ماده آلی یا معدنی با منشاء طبیعی یا مصنوعی (به جز مواد آهکی) که به خاک یا گیاه اضافه می شود تا یک یا چند عنصر ضروری برای رشد گیاه را تامین کند. ج - کود آلی: فرآورده جنبی به دست آمده از فرآوری ماده های جانوری و گیاهی که دارای مقدار کافی عناصر غذایی است و ارزش کود دارد. د - فرآورده زیستی (بیولوژیک): فرآورده هایی که طی انجام فعالیت های میکروبی بر روی مواد آلی در خاک تولید می شوند. ه ـ- کود زیستی (بیولوژیک): فرآورده ای جامد، مایع یا نیمه جامد حاوی موجودات زنده مفید خاکزی یا متابولیتهای آنها که قادر است به نحوی در تامین عناصر غذایی مورد نیاز گیاه، افزایش عملکرد و یا بهبود خواص فیزیکی و شیمیایی خاک موثر باشد. و - کمپوست: ماده سیاه رنگی که پس از فرایند تغذیه ای توسط ریزجانداران هوازی گرمادوست خاک، کرمهای خاکی و حشرات از مواد آلی گیاهی و حیوانی بر جای می ماند. ز - ورمی کمپوست: فضولات دفع شده حاصل از فعالیت تغذیه ای و هضم انواع مواد آلی توسط گونه های خاصی از کرمهای خاکی. ح - کود شیمیایی: ترکیبات شیمیایی که حاوی عناصر معدنی مورد نیاز گیاهان می باشند. ط - پروانه مسئولیت فنی: مجوزی که پس از صدور پروانه بهره برداری و تائید مشخصات و تجهیزات آزمایشگاه واحد تولیدی و مسئول فنی توسط وزارت جهادکشاورزی صادر می شود. ی - مسئول فنی: فردی که دارای شرایط لازم جهت کنترل و نظارت بر تولید در کارگاه های تولید سم، کود شیمیایی، آلی و زیستی بوده که حداقل دارای درجه تحصیلی مهندسی یا لیسانس در رشته های کشاورزی، شیمی، داروسازی، پزشکی و یا سایر رشته های مرتبط باشد انتخاب می شود. کارگاه های مشمول این مصوبه ملزم به داشتن مسئول فنی تائید شده توسط وزارت جهادکشاورزی می باشند. ک - پروانه ساخت: مجوزی که پس از صدور پروانه مسئولیت فنی و برای ساخت هر محصولی که ترکیب بندی آن توسط وزارت جهادکشاورزی تائید شده پس از اخذ استعلام های لازم و در چارچوب ضوابط صادر می شود. ل - محصول سالم: محصولی که عاری از عناصر و ترکیبات سمی و آلاینده بوده و یا با رعایت حداکثر باقی مانده مجاز آنها تولید شده باشد. م - شبکه مراقبت: سامانه ای که زمان کنترل عوامل خسارتزا را بر اساس اطلاعات فنی حاصل از نمونه برداری و ردیابی های آفات و تجزیه و تحلیل آن به بهره برداران اعلام می دارد و بر اجرای عملیات کنترلی نظارت می نماید. ن - مسمومیت: آلودگی شخص به سم توسط خود و یا شخص دیگر بصورت عالمانه و عامدانه و یا مسمومیت بر اثر عدم اطلاع، بی دقتی و یا ناخواسته را گویند که اعم از عمدی یا اتفاقی است. س - سموم دفع آفات نباتی: کلیه ترکیبات آلی، معدنی و غیره که به منظور کنترل آفات نباتی، انباری و خانگی به صورت جامد، مایع و گاز به کار برده می شود. ع - محصول ارگانیک: محصولاتی که در روند تولید آنها هیچ ماده شیمیایی اعم از کود، سم، هورمون و غیره استفاده نشده و این محصولات عاری از هرگونه آلاینده شیمیایی، فلزات سنگین و ترکیبات مضر می باشند. در فرآیند تولید این محصولات صرفا از مواد و عوامل با منشا طبیعی استفاده می شود. ف - مدیریت کنترل انبوهی آفات (IPM): فرآیند طراحی و تصمیم گیری و اجرای روش های کنترل آفات مبتنی بر اکو سیستم با بکارگیری تمام روش ها و فنون متناسب و قابل انطباق و ممکن، در راستای نگهداری جمعیت آفات زیر سطح ضرر و زیان اقتصادی.

ص - محصولات تازه خوری: محصولاتی که بدون هرگونه تغییر ظاهری و به صورت خام، مورد مصرف انسان قرار می گیرند از قبیل میوه های تازه، سبزیجات، صیفی جات و مانند آنها. ق - آفتکش: هر ماده یا مخلوق و یا هر موجود زنده که برای پیشگیری، نابودسازی و یا کنترل ناقلین بیماری انسانی یا حیوانی، گونه های ناخواسته نباتات یا حیوانات ایجاد کننده خسارت در عرصه های طبیعی، تولید، فرآوری، انبارداری، حمل و نقل، محصولات کشاورزی، چوب و فرآورده های چوبی یا خوراک دام و یا جهت مبارزه با حشرات و آفات داخل و یا روی پوست بدن حیوانات مورد استفاده قرار می گیرد و مصادیق آن عبارتند از عوامل و فرآورده های بیولوژیکی، مواد شیمیایی، دور کننده ها، جذب کننده ها، هورمون ها و مواد مشابه. تبصره - مفاهیمی که در این ضوابط تعریف نشده است تابع مقررات و تعاریف کنوانسیون های بین المللی الحاقی و قوانین مربوط می باشد. ر - روش کنترل زیستی (بیولوژیک) آفات: به استفاده عملی و کاربردی از عوامل کنترل زیستی و یا فرآورده های آنها برای کنترل آفات اطلاق می شود. ش - روش کنترل غیرشیمیایی آفات: به کلیه روش ها و ادواتی از قبیل تله ها، کارت ها، نوارهای رنگی، مواد، جلب کننده ها، دورکننده ها و غیره اطلاق می شود که غیر سمی بوده در کنترل آفات بکار می روند. فصل دوم - هیئت نظارت: ماده ۲ - هیئت نظارت بر تولید، توزیع، مصرف و واردات کود با ترکیب زیر تشکیل می شود و از این پس هیئت نظارت نامیده می شود:

‏الف- معاون آب و خاک و صنایع وزارت جهادکشاورزی (رئیس).

ب- معاون وزیر نفت در امور پتروشیمی.

ج- معاون امور تولیدات گیاهی وزارت جهادکشاورزی.

د- معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست.

هـ- معاون ذیربط سازمان انرژی اتمی ایران.

‏و- معاون سلامت وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.

ز- معاون ذیربط وزیر بازرگانی.

‏ی- معاون ذیربط وزیر کشور.

‏ط- معاون ذیربط وزیر صنایع و معادن.

‏ظ- رئیس مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران.

‏ح- دو نفر از اعضای هیئت علمی صاحب نظر با انتخاب وزیر جهادکشاورزی.

‏خ- نماینده تشکل یا تشکل های صنفی ذیربط در زمینه تولید، ورود و مصرف کود (بدون حق رأی). تبصره ۱ - احکام اعضاء این هیئت پس از معرفی توسط دستگاه های ذیربط، از طرف وزیر جهادکشاورزی و برای مدت چهار سال صادر می شود. تبصره ۲ - هیئت نظارت حداقل هر ماه یکبار جلسه تشکیل خواهد داد و جلسات با حضور دو سوم اعضاء رسمیت پیدا می کنند و مصوبات آن با اکثریت آراء اعضای حاضر لازم الاجرا خواهد بود. تبصره ۳ - مصوبات هیئت نظارت توسط وزیر جهادکشاورزی ابلاغ خواهد شد. تبصره ۴ - دبیرخانه هیئت نظارت در معاونت آب و خاک و صنایع وزارت جهادکشاورزی تشکیل خواهد شد. تبصره ۵ - هیئت نظارت می تواند در صورت نیاز از افراد ذیصلاح حسب مورد برای شرکت در جلسات بدون حق رای دعوت نماید و یا اینکه امور مربوط را به کمیته های تخصصی ارجاع دهد. ماده ۳ - وظایف هیئت نظارت عبارتند از:

‏الف- تدوین سیاستهای لازم در زمینه تولید، ورود و مصرف انواع کود و پیشنهاد به مراجع ذیربط جهت تصویب.

‏ب- برنامه ریزی، هماهنگی و نظارت در زمینه تولید، ورود و مصرف انواع کود.

‏ج- برنامه ریزی به منظور بهبود و توسعه صنعت تولید و ترویج مصرف کودهای آلی و زیستی، کمپوست و ورمی کمپوست.

‏د- بررسی، بازنگری و تصویب ضوابط و دستورالعمل های تولید، ورود و مصرف در چارچوب موارد مندرج در این آیین نامه و نظارت بر حسن اجرای آنها.

هـ- تائید صلاحیت مسئول فنی.

‏و- ثبت و احراز مشخصات فنی کودهای تولیدی قبل از عرضه و کودهای وارداتی قبل از ثبت سفارش.

ز- تصویب فهرست کودهای مجاز و مورد نیاز کشور.

ح- تصویب مشخصات برچسب الصاقی بر انواع کودها.

‏ط- بررسی و تصمیم گیری در مورد مسائل و مشکلات و پیشنهادهای فنی ارجاعی از دستگاه های ذیربط و در صورت لزوم ارجاع به مراجع ذیصلاح برای تصمیم گیری. ماده ۴ - هیئت نظارت بر سموم از نمایندگان ذیصلاح سازمان حفظ نباتات، موسسه گیاه پزشکی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، سازمان دامپزشکی کشور، سازمان پزشکی قانونی و سازمان حفاظت محیط زیست و دو نفر کارشناس آگاه در زمینه سموم دفع آفات بنا به پیشنهاد سازمان حفظ نباتات و تصویب وزیر جهادکشاورزی تشکیل می شود و اداره جلسات بر عهده نماینده سازمان حفظ نباتات است. ماده ۵ - وظایف هیئت نظارت بر سموم عبارتند از:

الف- تصویب فهرست سموم مجاز و تجدید نظر در آن متضمن فرمول شیمیایی، نوع فرمولاسیون، حداکثر غلظت ماده موثر سم، حداکثر وزن و حجم بسته بندی، نوع ظروف و سایر مشخصات ضروری.

‏ب- تصویب مشخصات لازم برای برچسب سموم. تبصره - پیشنهاد فهرست و مشخصات اولیه موضوع بندهای (الف) و (ب) این ماده و نیز سایر پیشنهادات دستگاه های عضو هیئت نظارت بر سموم درباره مسایل فنی مربوط به سموم توسط سازمان حفظ نباتات جمعبندی و برای بررسی و اتخاذ تصمیم در دستور طرح در هیئت یاد شده قرار می گیرد.

ماده ۶ - هیئت نظارت بر سموم می تواند نسبت به تشکیل کمیته های فنی، تخصصی و زیست محیطی سموم اقدام نماید، نحوه تشکیل کمیته ها و اعضا، آن با تصویب هیئت نظارت خواهد بود. ماده ۷ - هیات نظارت بر سموم موظف است در مورد سمومی که علی رغم ثبت و رعایت موارد احتیاطی، برای انسان، حیوان و سلامت محیط زیست مخاطره آمیز می باشند تجدید نظر نماید. فصل سوم - تولید و ترکیب بندی کود و سم: ماده ۸ - وزارت جهادکشاورزی (سازمان حفظ نباتات) موظف است اقدامات لازم برای حمایت و پشتیبانی از بخش غیر دولتی به منظور تولید عوامل کنترل بیولوژیک و بهره برداری از آنها بعمل آورده، ساز وکارها و دستورالعمل های لازم را تهیه و ابلاغ نماید. ماده ۹ - در راستای توسعه تولید و مصرف کودهای آلی و زیستی و بهینه سازی مصرف کودهای شیمیائی، تمامی وزارتخانه ها و سازمانهای مرتبط مکلفند با مسئولیت وزارت جهادکشاورزی سیاست گذاری لازم را به منظور توسعه مشارکت بخش غیر دولتی در این خصوص بعمل آورند. ماده ۱۰ - احداث و بهره برداری از هر واحد صنعتی برای تولید انواع سموم و کودهای شیمیائی، آلی و زیستی منوط به اخذ جواز تأسیس، پروانه بهره برداری و طرح توسعه از وزارت جهادکشاورزی یا وزارت صنایع و معادن حسب مورد در چارچوب وظایف قانونی و با رعایت مقررات مربوط می باشد. تبصره - صدور مجوز تأسیس، پروانه بهره برداری و طرح توسعه باید در چارچوب مقررات حفاظت محیط زیست و استعلام از سازمان حفاظت محیط زیست صورت گیرد.

ماده ۱۱ - تولید و ترکیب بندی هر نوع کود در داخل کشور منوط به اخذ پروانه ساخت محصول از وزارت جهادکشاورزی می باشد. تبصره - وزارت جهادکشاورزی به منظور صدور پروانه ساخت حسب ضرورت، استعلام های لازم در زمینه عدم بیماریزایی برای انسان و رعایت حد مجاز عناصر سنگین و مواد پرتوزا رعایت استانداردهای زیست محیطی را حسب مورد از وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی، سازمان انرژی اتمی، سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان حفظ نباتات به عمل می آورد.

ماده ۱۲ - شماره پروانه بهره برداری و پروانه ساخت محصول، تاریخ تولید و انقضاء، قیمت مصرف کننده، کدگذاری کالا، شماره پارت و آدرس واحد تولیدی بر روی برچسب کود ساخت داخل به منظور عرضه آن الزامی است. تبصره - موارد فوق نافی شرایط و ضوابط آئین نامه برچسب گذاری کالاهای شیمیایی (GHS) نمی باشد.

ماده ۱۳ - پروانه ساخت هر کود به مدت دو سال اعتبار خواهد داشت و قابل تمدید خواهد بود. تبصره - تداوم اعتبار پروانه در طول مدت دو سال منوط به استمرار وجود شرایطی است که در پروانه درج می شود. در صورت عدم رعایت ضوابط ساخت، پروانه ساخت ابطال خواهد شد. وزارت جهادکشاورزی موظف است این موضوع را در پروانه های ساخت درج نماید.

ماده ۱۴ - به منظور تامین ماده آلی قابل مصرف در اراضی کشاورزی، وزارت کشور به استناد مواد (۷‏) و (۱۰) قانون مدیریت پسماندها – مصوب ۱۳۸۳ - موظف است با همکاری وزارت جهادکشاورزی و وزارت صنایع و معادن نسبت به توسعه صنعت تولید کمپوست و ورمی کمپوست استاندارد از پسماندهای فساد پذیر عادی و کشاورزی اقدام نماید. تبصره - وزارت کشور موظف است ظرف شش ماه از ابلاغ این آیین نامه با همکاری وزارت جهادکشاورزی شیوه نامه تهیه و تولید کمپوست و ورمی کمپوست از پسماندهای فساد پذیر عادی و کشاورزی را تدوین نماید.

ماده ۱۵ - سازمان حفظ نباتات موظف است ظرف سه ماه از ابلاغ این آئین نامه نسبت به تدوین و اعلام ضوابط فنی فرآیند تولید اقدام و واحدهای تولیدی و ترکیب کننده سموم را پیش از اخذ پروانه ساخت ملزم به رعایت ضوابط مذکور نماید. ماده ۱۶ - وزارتخانه های جهادکشاورزی، صنایع و معادن، موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران و سازمان حفاظت محیط زیست موظفند برنامه های کوتاه مدت و بلند مدت میزان تولید و نوع سموم و کودهای شیمیایی تولیدی را با رویکرد تولید بر اساس فناوری های نوین با رعایت قوانین و مقررات و کنوانسیون های بین المللی تنظیم، اعلام و به مرحله اجرا درآورند. ماده ۱۷ - تمامی واحدهای تولیدکننده و ترکیب کننده سموم موظفند اقدامات لازم را به منظور جلوگیری از آلودگی محیط زیست و منابع آب و خاک بر اساس دستورالعمل های سازمان حفاظت محیط زیست به عمل آورند. تبصره ۱ - هرگونه احداث واحد جدید یا هرگونه تغییر در واحدهای تولیدی موجود با رعایت ضوابط زیست محیطی و لحاظ ماده (۱۶) این آیین نامه، منوط به بکارگیری فناوری های جدید رفع آلایندگی است. تبصره ۲ - ضمن تشکیل پرونده بهداشتی برای شاغلان در واحدهای تولید کننده و ترکیب کننده سموم، هر شش ماه حداقل یکبار معاینات دوره ای شاغلان و ارزیابی بهداشتی محیط کار انجام پذیرد. فصل چهارم – واردات کود و سم: ماده ۱۸ - در راستای حفظ کیفیت منابع پایه خاک و آب کشور، وزارت جهادکشاورزی موظف است سالانه فهرست و میزان کودهای مجاز مورد نیاز وارداتی را اعلام و با همکاری دستگاه های ذیربط مجموعه مشخصات و روش های فنی و نحوه اقدام هر یک از دستگاه ها حسب مورد و استانداردهای زیست محیطی ورود کود را پس از تصویب هیأت نظارت منتشر و اعمال و ترتیبات لازم برای اعمال و اجرای استانداردهای مربوط را فراهم نماید. ماده ۱۹ - کودهای وارداتی باید در کشور مبدأ ثبت شده باشند و دارای برگه بازرسی آنالیز کالا از یک شرکت بازرسی کننده داخلی و یا بین المللی معتبر و برچسب اطلاعات فنی- تجاری (موضوع ماده (۱۲‏) این آئین نامه) و بسته بندی (در صورت عرضه مستقیم) باشد. ماده ۲۰ - واردکنندگان کود ضمن رعایت ماده (۱۷‏) این آئین نامه مکلف به ارائه گواهی های لازم از مراجع ذیربط به شرح ذیل در زمان ترخیص می باشند:

‏الف - گواهی رعایت حد مجاز ترکیبات آلاینده سمی و عناصر سنگین بر اساس ضوابط و استانداردهای داخلی و بین المللی از وزارت جهادکشاورزی.

‏ب- گواهی عاری بودن ا‏ز عوامل بیماری زا برای گیاه و دام از وزارت جهادکشاورزی و عاری بودن از عوامل بیماری زا برای انسان از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.

‏ج- گواهی عدم پرتوزایی بیش از حد از سازمان انرژی اتمی کشور.

‏د- گواهی رعایت استانداردهای زیست محیطی از سازمان حفاظت محیط زیست. تبصره ۱ - دستگاه های فوق موظفند نتیجه بررسی های خود را از حیث صدور یا عدم صدور ظرف حداکثر پانزده روز به مبادی ورودی اعلام نمایند. تبصره ۲ - وزارت جهادکشاورزی موظف است با همکاری دستگاه های ذیربط تسهیلات لازم به منظور ایجاد آزمایشگاه های مربوط توسط بخش خصوصی را در چارچوب قوانین و مقررات مربوط در مبادی ورودی اصلی فراهم نماید. ماده ۲۱ - هنگام ورود کود به کشور لازم است حداقل هفتاد درصد (۷%) از مدت اعتبار مصرف آن باقی مانده باشد، واردکننده کود باید تمامی سوابق و هرگونه اطلاعات دیگر کود وارداتی را برای مدت چهار سال نزد خود نگهداری نموده و بنا به درخواست مراجع ذیصلاح در اختیار آنها قرار دهد.

ماده ۲۲ - سموم آماده وارداتی، تکنیکال ها و مواد همراه و آن دسته از سمومی که در داخل کشور تولید و ترکیب می شوند باید از کیفیت لازم براساس ضوابط اعلامی سازمان حفظ نباتات برخوردار باشند. ماده ۲۳ - واردات کودهای آلی و زیستی که از منشأ پسماندهای پزشکی و ویژه، موضوع ماده (۲‏) قانون مدیریت پسماندها – مصوب ۱۳۸۳ - تهیه شده باشند به داخل کشور ممنوع است. فصل پنجم - توزیع کود و سم ماده ۲۴ - تغییر بسته بندی، توزیع و عرضه انواع کودها منوط به اخذ مجوزهای مربوط از وزارت جهادکشاورزی می باشد. تبصره ا - شرایط و ضوابط اخذ مجوزهای فوق طی دستورالعملی توسط وزارت جهادکشاورزی تعیین و اعلام خواهد شد. تبصره ۲ - اخذ استعلام های لازم از سازمان حفاظت محیط زیست و حسب مورد از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای صدور مجوزهای فوق ضروری می باشد. تبصره ۳ - مدت اعتبار مجوز سه سال است که قابل تمدید می باشد. ماده ۲۵ - در صورتیکه کود مورد نظر جزو مواد محترقه، اشتعال زا و سمی گروه بندی شود، باید به نحو مناسب با علایم مربوط روی برچسب درج شود. حمل و نقل، انبارداری و مصرف این کودها مشمول قوانین و مقررات خاص خواهد بود که برای حامل آنها لازم الاجرا می باشد. ماده ۲۶ - تمامی کودهای تولیدی و وارداتی در طول مدت اعتبار مجوزها باید مشخصات ثبت شده را دارا باشند و به منظور نظارت بر نحوه عملکرد و چگونگی مطابقت نمونه کود با مشخصات ثبت شده، وزارت جهادکشاورزی مجاز است در هر مرحله اعم از پیش تولید، تولید، بسته بندی، انباری برچسب زنی، حمل و نقل، فروش و مصرف نسبت به بازدیده نمونه برداری، ارسال به مراجع ذیصلاح موضوع ماده (۲۰‏) این آئین نامه و تطبیق نتایج با مشخصات ثبت شده اقدام نماید. ماده ۲۷ - هرگونه تغییر بدون مجوز در بسته بندی کود، دخل و تصرف در محتوای برچسب و شماره مجوزهای صادره ممنوع می باشد و مرجع صادر کننده مجوز موظف است نسبت به پیگیری موضوع در مراجع ذیصلاح اقدام نماید. ماده ۲۸ - واردکنندگان، تولیدکنندگان و توزیع کنندگان (شامل ترکیب و بسته بندی) انواع کودها باید مطابق ضوابط و دستورالعمل های فنی نسبت به نمونه برداری و انجام آزمایش از هر محموله کود تولیدی، وارداتی و ترکیب یا بسته بندی شده جهت تطبیق با مشخصات اعلام شده توسط مراکز آزمایشگاهی مورد تائید وزارت جهادکشاورزی و موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران (در مورد کودهای دارای استاندارد مصوب) اقدام و نتیجه را به وزارت مذکور اعلام نمایند. تبصره - مسئولیت فنی و حقوقی هرگونه عواقب ناشی از غفلت یا بی احتیاطی و عدم تطابق ویژگی های نمونه کود با مشخصات اعلام شده و نیز عدم رعایت ضوابط و معیارها بر عهده تولید کننده، واردکننده، فرموله و بسته بندی کننده مربوطه است.

ماده ۲۹ - در صورت تخطی دارندگان مجوزها و عدول از شرایط اخذ هر یک از مجوزهای صادره و یا ضوابط این آئین نامه و دستورالعمل های آن، مرجع صادر کننده مجاز خواهد بود نسبت به اخطار کتبی و یا لغو مجوزهای صادره اقدام نماید. تبصره - مفاد موضوع این ماده و اختیار دستگاه ها باید در مجوزهای صادره درج شود.

ماده ۳۰ - فروش انواع سم منوط به اخذ پروانه فنی و تایید صلاحیت از سازمان حفظ نباتات بوده و فروشندگان موظفند بر اساس ضوابط و مقررات سازمان حفظ نباتات عمل نمایند. تبصره ۱ - فروش سموم تاریخ مصرف گذشته و فاسد مجاز نیست و شرکتهای واردکننده و تولیدکننده یا فرموله کننده موظفند مطابق ضوابط و مقررات سازمان حفاظت محیط زیست نسبت به مرجع یا امحاء آنها اقدام نمایند. تبصره ۲ - تولیدکنندگان و واردکنندگان موظفند میزان سموم تاریخ مصرف گذشته خود و محل نگهداری آنها را به سازمان حفظ نباتات اعلام نمایند. ماده ۳۱ - فروش سموم باید صرفاً بر اساس نسخ گیاه پزشکی که توسط آزمایشگاه های گیاه پزشکی و ادارات حفظ نباتات صادر می گردد انجام پذیرد. ماده ۳۲ - وزارت جهادکشاورزی موظف است با همکاری وزارتخانه های راه و ترابری، کشور و بازرگانی، تولید، توزیع و حمل و نقل سموم شیمیایی را ظرف شش ماه پس از ابلاغ این آئین نامه ساماندهی نماید. تبصره - تمامی وسایل حمل و نقل سموم شیمیایی بایستی دارای آرم و مشخصات لازم بوده و همچنین مجهز به سامانه موقعیت یاب جغرافیایی (GPS) باشند و حمل و نقل سموم باید پس از اخذ مجوز از سازمان حفظ نباتات انجام شود.

ماده ۳۳ - وزارت جهادکشاورزی مکلف است ظرف یکسال شبکه پایش سموم شیمیایی را از مرحله تولید و واردات تا مصرف این سموم فراخی و اجرا کند. فصل ششم - مصرف کود و سم ماده ۳۴ - وزارت جهادکشاورزی موظف است راسأ یا در صورت لزوم با همکاری دستگاه های ذیربط و در صورت نیاز پس از تصویب مراجع ذیصلاح سیاست های تشویقی، ترجیحی و برنامه های عملیاتی زمان بندی شده را به ترتیبی تدوین و به مرحله اجرا در آورد که مصرف کودهای آلی و زیستی در هر سال حداقل به میزان یک درصد افزایش یابد. ماده ۳۵ - وزارت جهادکشاورزی موظف است از طریق فعالیت های آموزشی و ترویجی زمینه بهبود مشارکت کشاورزان برای جلوگیری از مصرف بی رویه کودهای شیمیایی و توسعه مصرف کودهای آلی و زیستی، کمپوست و ورمی کمپوست را فراهم نماید. ماده ۳۶ - در راستای بهینه سازی مصرف انواع سموم و کودهای شیمیایی و توسعه تولید محصولات سالم، وزارت جهادکشاورزی موظف است سیاست های حمایتی و تشویقی خود را به نحوی تنظیم نماید که تولید محصولات سالم در اولویت قرار گیرند. ماده ۳۷ - وزارت جهادکشاورزی موظف است به منظور بالابردن سطح آگاهی تولیدکنندگان محصولات کشاورزی در جهت بهینه سازی مصرف سموم کشاورزی و توسعه راهکارهای مبارزه غیر شیمیایی و زیستی (بیولوژیک) با اولویت بخش خصوصی برنامه های ترویجی و آموزشی لازم را تدوین و اجرا نماید. ماده ۳۸ - وزارت جهادکشاورزی موظف است ظرف یکسال از طریق سازمان حفظ نباتات نسبت به ایجاد و توسعه شبکه های مراقبت از محصولات کشاورزی و اجرای برنامه های مدیریت کنترل انبوهی آفات (IPM) با ‏محوریت مبارزه زیستی (بیولوژیک) و با اولویت محصولات تازه خوری، پایش مصرف و حمل و نقل سموم و اعمال استانداردهای بهداشتی و زیست محیطی اقدام نماید. ماده ۳۹ - وزارت جهادکشاورزی موظف است ظرف شش ماه پس از ابلاغ این آئین نامه برنامه ای تدوین نماید تا جایگاه آزمایشگاه های خاک شناسی در برنامه مصرف کودها به نحوی ارتقاء یابد که مصرف کود بر اساس نتایج آزمایشگاه های خاک شناسی باشد. ماده ۴۰ - وزارت بازرگانی موظف است با توجه به ضوابط و مقررات اعلام شده از سوی وزارتخانه های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و جهادکشاورزی و سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان انرژی اتمی و موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران نسبت به ثبت سفارش محصولات کشاورزی براساس ضوابط مذکور اقدام نماید، پایش محصولات کشاورزی وارداتی با تاکید بر باقیمانده سموم دفع آفات نباتی، فلزات سنگین و ترکیبات مضر ناشی از مصرف سموم بر عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می باشد. ماده ۴۱ - وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظف است در راستای ارتقای آگاهی بهداشت حرفه ای کشاورزی با همکاری وزارت جهادکشاورزی نسبت به تدوین و اجرای برنامه بهداشت کشاورزی با اولویت کاهش و بهینه سازی مصرف سموم و ارتقای سلامت کشاورزان اقدام نماید. ماده ۴۲ - وزارت جهادکشاورزی موظف است بمنظور معرفی، اصلاح و جایگزینی فناوری های مکانیزاسیون کشاورزی و در راستای بهینه سازی و افزایش کارایی مصرف سموم و انواع کودها، نسبت به توسعه فناوری های نوین سمپاش ها و کودکارها بصورت کمی و کیفی سالیانه در سطح ده درصد (۱۰%) از اراضی کشاورزی اقدام نماید. تبصره - وزارت صنایع و معادن موظف است نسبت به تأمین نیازهای ماشینی در راستای برنامه های وزارت جهادکشاورزی همکاری نماید.

فصل هفتم - سایر مقررات: ماده ۴۳ - سازمان حفظ نباتات موظف است تمهیداتی ایجاد کند که متناسب با کنوانسیون های بین المللی، تولید، فرموله، واردات و مصرف سموم پرخطر در کشور ممنوع شود. ماده ۴۴ - سموم و مواد مخلوط شده با سموم و یا ظروف مصرف شده سموم و همچنین حمل و نقل آنها باید در مکان های جداگانه و ایزوله بوده و جدا از مواد خوراکی و آشامیدنی مصرفی انسان، حیوان و گیاهان زنده نگهداری شود. در صورت تخلف پروانه متخلفین لغو می شود. ماده ۴۵ - فعالان در زمینه تولید، واردات، فرموله کردن، بسته بندی، توزیع و فروش سموم باید مطابق ضوابط و دستورالعمل های سازمان حفظ نباتات فعالیت نمایند. ماده ۴۶ - وزارت جهادکشاورزی (سازمان حفظ نباتات) موظف است با نظارت دقیق و مداوم، در صورت احراز تخلف، از قبیل واردات، تولید و توزیع سموم و کودهای تقلبی، استفاده از برچسبهای تقلبی، مصرف کودها و سموم ثبت نشده و تاریخ مصرف گذشته مراتب را به طریق مقتضی پیگیری و به اطلاع عموم برساند. تبصره - سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و رسانه های عمومی موظفند حسب اعلام وزارت جهادکشاورزی نسبت به اعلام اساس سموم و کودهای تقلبی و غیر قابل مصرف اقدام نماید.

ماده ۴۷ - فعالان در زمینه تولید، واردات، فرموله کردن، بسته بندی، توزیع و فروشی سموم موظفند برچسب مشتمل بر مشخصات فنی کود، شرایط نگهداری، مدیریت مصرف و مدیریت پسماند و ملاحظات بهداشتی را بر اساس دستورالعمل های مصوب هیئت نظارت بر روی بسته کود الصاق نمایند. تبصره ا - عرضه کننده محصولات وارداتی موظف است ترجمه فارسی برچسب کود را بر روی بسته بندی کود الصاق نماید. در هر حال ذکر تاریخ تولید، قیمت و زمان انقضای مصرف در برچسب فارسی الزامی است. تبصره ۲ ‏ - در هنگام حمل و نقل کود به صورت فله علاوه بر رعایت ملاحظات بهداشتی و زیست محیطی باید مشخصات فوق الذکر در برگه ای درج و ممهور به مهر اشخاص حقیقی یا حقوقی ارسال کننده، ضمیمه بارنامه شود. ماده ۴۸ - تولید، فرموله کردن، نگهداری، حمل و نقل، توزیع و مصرف انواع سموم خارج از چارچوب ضوابط قانون حفظ نباتات و قانون مدیریت پسماندها وآئین نامه ها و دستورالعملهای مربوطه و این ضوابط ممنوع بوده و در هر مرحله ای که توسط سازمان حفظ نباتات تشخیص داده شوند تولیدکننده، فرموله کننده، نگهدارنده و توزیع کننده موظف است مطابق قانون و ‏آئین نامه های مدیریت پسماندها نسبت به مسترد نمودن به تولیدکننده و امحاء آنها اقدام نمایند. تبصره ا - فروش سموم قاچاق و غیر مجاز وارداتی توسط سازمان جمع آوری و فروش اموال تملیکی منوط به اخذ تاییدیه وزارت جهادکشاورزی (سازمان حفظ نباتات) می باشد و در صورت عدم تایید، به هزینه واردکننده مرجع و یا امحاء خواهند گردید. تبصره ۲ - سازمان حفظ نباتات می تواند نسبت به طرح شکایت در مراجع قانونی علیه قاچاقچیان و یا واردکنندگان بدون مجوز اقدام نماید. ماده ۴۹ - سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و سایر رسانه ها و همچنین دستگاه های آموزشی و فرهنگی موظفند به منظور پیشگیری از مصرف بی رویه سموم و کودهای شیمیایی، نسبت به ترویج و تبلیغ تولید، عرضه و مصرف محصولات سالم کشاورزی در سطح جامعه اقدام نمایند. ماده ۵۰ - موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران موظف است با همکاری وزارتخانه های جهادکشاورزی و صنایع و معادن و سایر دستگاه های ذیربط در راستای بهینه سازی مصرف انواع کودهای شیمیائی و توسعه مصرف کودهای آلی و زیستی، استانداردهای انواع کودها (که مشتمل بر روشهای نمونه برداری و اندازه گیری های کیفی در نمونه های کود باشد)، ساخت سمپاشها، کودکارها و بذرکار-کودکارها را طی سه سال تدوین، و پس از تصویب اجباری شدن آنها توسط شورای عالی استاندارد به معرض اجرا گذارد. تا زمان تدوین استانداردهای مذکور، روشهای مورد تأیید وزارت جهادکشاورزی ملاک عمل خواهند بود.

ماده ۵۱ - دستگاه های متولی و شرکتهای واردکننده، تولیدکننده و مونتاژکننده سمپاش موظفند دستورالعمل های فنی وزارت جهادکشاورزی را که ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه تهیه و ابلاغ خواهد شد در مرا حل مذکور اجرا کنند. ماده ۵۲ - واردکنندگان و تولیدکنندگان انواع کود و سموم موظفند گزارش سالانه عملیات خود را از نظر نوع، میزان ورود، تولید و توزیع کود تا پایان خرداد ماه سال بعد به وزارت جهادکشاورزی اعلام نمایند. تبصره - ارائه گزارش سالیانه عملیات مذکور توسط واردکنندگان و تولیدکنندگان جهت تمدید مجوزهای صادره الزامی است.

ماده ۵۳ - تمامی هزینه های انجام آزمایشات و تفسیر نتایج آنها برای صدور انواع مجوزها و یا برای تطبیق مشخصات کود به عهده متقاضی است. ماده ۵۴ - تولیدکنندگان، واردکنندگان و یا فرموله کنندگان کود در صورت لغو مجوز باید تمامی محصولات تولیدی و وارداتی لغو مجوز شده خود را جمع آوری نموده و از تولید، توزیع و عرضه آنها خودداری نمایند، در غیر این صورت موضوع از طریق سازمان حفظ نباتات و سازمان حفاظت محیط زیست پیگیری خواهد شد. ماده ۵۵ - صاحب کالا باید بازسازی یا امحاء محموله های غیر مجاز و یا غیر بهداشتی کود را بر اساس قوانین و دستورالعمل های مربوط با رعایت ضوابط بهداشتی و زیست محیطی انجام دهد.

ماده ۵۶ - تولید، ترکیب، واردات، خرید، فروش، توزیع و مصرف کودهای غیر مجاز و سموم ثبت نشده در کشور ممنوع می باشد. ماده ۵۷ - مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران موظف است با همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ضوابط صدور پروانه ایجاد و تاسیس آزمایشگاه های اندازه گیری باقیمانده سموم را ظرف مدت سه ماه پس از ابلاغ این آئین نامه تهیه و ابلاغ نماید. ماده ۵۸ - به منظور توسعه تولید محصولات ارگانیک و سالم، وزارت بازرگانی موظف است با همکاری وزارتخانه های جهادکشاورزی و کشور نسبت به عرضه و قیمت گذاری محصولات کشاورزی ارگانیک و سالم از طریق میادین میوه و تره بار و سایر مراکز عرضه محصولات اقدام نماید. ماده ۵۹ - به منظور حفظ سلامت انسانی و محیط زیست و کاهش مخاطرات ناشی از سمپاشی هوایی، وزارت جهادکشاورزی سازمان حفظ نباتات) موظف است در صورت نیاز به مبارزه شیمیایی برای کنترل آفات از سایر روشها غیر از مبارزه هوایی استفاده نماید. تبصره - استفاده از روشهای سمپاشی هوایی بنا به ضرورت در موارد استثنایی و با تشخیص سازمان حفظ نباتات انجام می پذیرد.

ماده ۶۰ - وزارت جهادکشاورزی موظف است برای کنترل آفات در عرصه های منابع طبیعی با اولویت روشهای غیرشیمیایی و زیستی (بیولوژیک) اقدام نماید. تبصره - هرگونه عملیات مبارزه با آفات در عرصه های مناطق چهارگانه حفاظت شده صرفأ پس از هماهنگی و کسب مجوزهای لازم از سازمان حفاظت محیط زیست انجام خواهد شد.

ماده ۶۱ - تمامی فعالان در زمینه تولید، واردات، فرموله کردن، بسته بندی، توزیع و فروش کود و سموم موظفند ضوابط و دستورالعمل های طرح خوداظهاری سازمان حفاظت محیط زیست را رعایت نمایند تمامی صادرکنندگان پروانه های بهره برداری و مجوزها مکلفند این حکم را به عنوان شرط در پروانه های بهره برداری و مجوزها درج نمایند. ماده ۶۲ - وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظف است در خصوص فوریت های مسمومیت با سموم دفع آفات نباتی اطلاع رسانی لازم را برای تولیدکنندگان، واردکنندگان، فرموله کنندگان توزیع کنندگان، فروشندگان و مصرف کنندگان به انجام رساند. ماده ۶۳ - وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظف است پرسنل و امکانات لازم را برای آموزش کادر پزشکی جهت تشخیص مسمومیت با سموم دفع آفات نباتی و اقدامات درمانی را فراهم آورد. ماده ۶۴ - وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمانهای پزشکی قانونی کشور و حفاظت محیط زیست موظفند حسب مورد اطلاعات مسمومیت های اتفاقی و عمدی و یا آلودگیهای زیست محیطی با سموم دفع آفات نباتی را ثبت و جهت اعمال مقررات و اقدامات لازم در اختیار سازمان حفظ نباتات قرار دهند. ماده ۶۵ - وزارت بهداشت، درمان و آموزش پرشکی موظف است تمهیدات لازم را به منظور پالایش سلامت منابع تامین آب آشامیدنی از جنبه آلودگی به سموم آفت کش و کودهای شیمیایی پیش بینی نموده و با همکاری وزارت جهادکشاورزی (سازمان حفظ نباتات) و وزارت نیرو نسبت به رفع تهدیدات مذکور اقدام نمایند. ماده ۶۶ - وزارت جهادکشاورزی مکلف است طی یک برنامه مدون پنجساله مصرف سموم در عرصه های حساس زیست محیطی را ممنوع یا محدود و حتی الامکان روشهای مبارزه غیرشیمیایی و بیولوژیک را جایگزین کند. تبصره - سازمان حفاظت محیط زیست موظف است عرصه های حساس زیست محیطی را سالانه شناسایی و به وزارت جهادکشاورزی اعلام کند.

ماده ۶۷ - وزارت جهادکشاورزی موظف است تمهیدات لازم را برای ارزیابی سالانه اثرات سوء سموم مجاز بر گونه های غیر هدف آفات را از طریق روش های استاندارد فراهم نموده و نتایج آن را به منظور استفاده نهادهای ذیربط (سازمان حفظ نباتات، سازمان حفاظت محیط زیست و هیأت نظارت بر سموم) اعلام نماید.

ماده ۶۸ - وزارت جهادکشاورزی موظف است با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست ظرف شش ماه از ابلاغ این آیین نامه، نسبت به تهیه مقررات مورد نیاز به منظور برخورد با تولیدکنندکان، واردکنندگان، فرموله کنندگان، توزیع کنندگان، فروشندگان و مصرف کنندگان متخلف انواع کودها و آفت کشها و ارائه آن به مراجع ذی ربط اقدام نماید.

ماده ۶۹ - وزارت جهادکشاورزی موظف است با استفاده از امکانات، اعتبارات و پستهای سازمانی موجود ساختار لازم را جهت پژوهش های هماهنگ در زمینه بهینه سازی مصرف سموم و کودهای شیمیایی و جایگزینی نهاده های غیر شیمیایی، توسعه پایدار ارگانیک (بیو) و کنترل بیولوژیک فراهم آورد و ساختار تشکیلاتی مربوط به مبارزه بیولوژیک و مبارزات غیرشیمیایی در سازمان حفظ نباتات و اداره کل جهادکشاورزی استانها را متناسب با نیاز، بازنگری و تقویت نماید. ماده ۷۰ - وزارت جهادکشاورزی موظف است در جهت نیل به امنیت غذایی و تولید محصول سالم و ارگانیک اعتبارات تحقیقات بیولوژیک را به نحوی تأمین نماید که نیازهای بخش اجراء و تولیدکنندگان مرتفع شود. ماده ۷۱ - اعطای هرگونه تسهیلات و برقراری هرگونه امتیازات در زمینه تولید، واردات و توزیع کود و سم از سوی دستگاه های اجرایی منوط به رعایت مقررات این تصویب نامه می باشد. این تصویب نامه در تاریخ ۷/۱۲/۱۳۸۹ به تأیید مقام محترم ریاست جمهوری رسیده است. محمدرضا رحیمی -‏ معاون اول رییس جمهور