آئین نامۀ انضباطی دانشجویان جمهوری اسلامی ایران
قانون مصوب ۱۳۷۴/۰۴/۲۰ رئیس جمهور و رئیس شورایعالی انقلاب فرهنگی
آئین نامۀ انضباطی دانشجویان جمهوری اسلامی ایران
(مصوب سیصد و پنجاه و چهارمین جلسۀ مورخ ۲۰ /۴ /۷۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی)
مصوب ۱۳۷۴,۰۴,۲۰
با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده ۱ ـ تعاریف:
الف - منظور از دانشگاه یا مؤسسه آموزش عالی، دانشگاهها و مؤسسات و مجتمع های آموزش عالی و پژوهشی دولتی یا غیردولتی است که طبق مقررات وزارتین فرهنگ و آموزش عالی و بهداشت و درمان و آموزش پزشکی مدرک رسمی بالاتر از دیپلم (ولو به عنوان معادل) صادر می کنند که در این آئین نامه به آنها «دانشگاه» اطلاق می شود.
ب - دانشجوی داخل: هر فردی است که در یکی از دانشگاهها به صورت حضوری یا غیرحضوری به تحصیل اشتغال داشته باشد که در این آئین نامه به آن «دانشجو» اطلاق می شود.
ج - دانشجوی وابسته : به فردی که به عنوان دانشجوی بورسیه یا ارز بگیر در یکی از دانشگاههای خارج از کشور تحصیل می کند، گفته می شود.
د - دانشجوی خارجی: به دانشجوی تبعه کشورهای خارجی گفته میشود که در دانشگاه جمهوری اسلامی ایران تحصیل می کند.
هـ - زمان تحصیل: با زمان ثبت نام اولیه در دانشگاه آغاز و با اخذ مدرک یا گواهی موقت یا انصراف یا اخراج خاتمه یافته تلقی می شود. ماده ۲ - کلیات:
با توجه به قداست علم و اخلاق و محیطهای آموزشی و پژوهشی در شرع مبین و حکومت اسلامی و ضرورت دفاع و حراست از حقوق عمومی دانشجویان، دانشجو مکلف و موظف است در طول زمان تحصیل و در هر محیط اعم از دانشگاه و خارج از دانشگاه از ارتکاب هر عمل که خلاف شئون و حیثیات دانشجو اعم از دانشجوی داخل یا وابسته یا خارجی باشد، خودداری کند.
در غیر این صورت براساس مفاد این آئین نامه با وی برخورد می شود. ماده ۳ - ترکیب اعضاء کمیتة انضباطی بدوی دانشگاه و چگونگی انتخاب آنها:
۱- معاون دانشجوئی دانشگاه به عنوان رئیس کمیتة انضباطی بدوی.
۲- مسئول دفتر نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه یا نماینده تام الاختیار ایشان در صورت وجود دفتر نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه.
۳- یک نفر عضو هیئت علمی دانشگاه به انتخاب رئیس دانشگاه.
۴- دو نفر دانشجوی دانشگاه به انتخاب رئیس دانشگاه.
۵- دبیر کمیته انضباطی بدوی با انتخاب رئیس کمیته بدوی بدون داشتن حق رأی. تبصره ۱ ـ دو دانشجوی عضو کمیتة انضباطی دانشگاه باید واجد این شرایط باشند:
۱- حداقل نیمة اول دورة کارشناسی را به پایان رسانده باشند (مؤسساتی که فقط دورة کاردانی را دارند دانشجویان عضو کمیتة انضباطی آنها باید وارد نیمة دوم دورة کاردانی شده باشند) و ضمناً دانشجویان دورة کارشناسی ارشد و دکتری، مشروط بر آنکه تحصیلات دورة کارشناسی خود را در داخل کشور به پایان رسانده باشند از این ماده مستثنی هستند.
۲ - از حیث درسی و اخلاقی جزو دانشجویان خوب دانشگاه باشند. تبصره ۲ ـ کلیه اعضاء کمیتة انضباطی دانشگاه باید به تقوی و تعهد و استقلال نظر شهرت داشته و متأهل و فاقد سوء سابقه باشند. تبصره ۳ ـ اعضاء بندهای ۳ و ۴ به مدت دو سال انتخاب می شوند و انتخاب مجدد آنها بلامانع است و ضمناً چنانچه اعضاء فوق در طول سه سال، سه جلسه متوالی یا ۶ جلسه متناوب غیبت غیر موجه داشته یا به هر دلیل امکان حضور در جلسات کمیته انضباطی دانشگاه را بمدت بیش از ۳ ماه نداشته باشند یا در صورت احراز عدم صلاحیت، رئیس دانشگاه می تواند به عزل آنها و انتخاب فرد جدید اقدام کند. تشخیص موجه یا غیر موجه بودن غیبت اعضاء به عهدة رئیس کمیته است. تبصره ۴ ـ رئیس کمیته می تواند بنا به صلاحدید از افراد مطلع برای شرکت در جلسات کمیته بدون داشتن حق رأی دعوت کند. تبصره ۵ ـ جلسات کمیته با حضور رئیس کمیته و حداقل دو عضو صاحب رأی تشکیل می شود و مصوبات آن با سه رأی موافق قابل اجراء است. تبصره ۶ ـ احکام کمیته انضباطی بدوی دانشگاه با امضاء رئیس کمیته بدوی و احکام کمیته انضباطی تجدید نظر با امضاء دبیر کمیته انضباطی تجدید نظر دانشگاه ابلاغ می شود. ماده ۴ ـ ترکیب اعضاء کمیته انضباطی تجدید نظر دانشگاه:
۱-رئیس دانشگاه به عنوان رئیس کمیته تجدید نظر.
۲-مسئول دفتر نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه.
۳-معاون دانشجوئی دانشگاه به عنوان دبیر کمیته تجدید نظر. ماده ۵ ـ ترکیب اعضاء کمیته مرکزی انضباطی دانشجویان:
۱- معاون دانشجوئی وزارت فرهنگ و آموزش عالی به عنوان رئیس کمیته.
۲- مسئول دفتر نمایندگی مقام معظم رهبری در یکی از دانشگاهها به انتخاب شورای مرکزی نمایندگان مقام معظم رهبری در دانشگاهها و با حکم رئیس شورای مرکزی نمایندگان مقام معظم رهبری در دانشگاهها.
۳- یک نفر حقوقدان به انتخاب وزیر فرهنگ و آموزش عالی.
۴- سرپرست کمیتة مرکزی انضباطی دانشجویان بدون حق رأی به عنوان دبیر کمیته.
۵- یک نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاهها به انتخاب وزیر فرهنگ و آموزش عالی.
۶- یک نفر دانشجو از میان اعضاء کمیته انضباطی دانشگاهها با انتخاب و صدور حکم از سوی وزیر فرهنگ و آموزش عالی.
۷- معاون دانشجوئی یکی از دانشگاهها بنا به دعوت دبیر کمیتة مرکزی. تبصره ۱ ـ مدت عضویت اعضاء منتخب ۳سال و انتخاب مجدد آنها بلامانع است. تبصره ۲ ـ جلسات کمیته مرکزی انضباطی با حضور ۴ نفر رسمیت می یابد و تصمیمات جلسه با ۳رأی موافق لازم الاجراء است. تبصره ۳ ـ کمیته مرکزی انضباطی دانشجویان از نظر تشکیلاتی به وزارت فرهنگ و آموزش عالی وابسته است و تحت نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی فعالیت می کند. تبصره ۴ ـ رئیس کمیته می تواند بنا به تشخیص و ضرورت امر از افراد مطلع برای شرکت در جلسة کمیته بدون داشتن حق رأی دعوت کند. تبصره ۵ ـ احکام کمیتة مرکزی انضباطی دانشجویان با امضاء دبیر کمیتة مرکزی ابلاغ می شود. ماده ۶ ـ حدود اختیارات و وظایف کمیته های انضباطی دانشگاه و کمیتة مرکزی انضباطی:
الف - رسیدگی به جرایم عمومی دانشجویان (از قبیل تهدید، تطمیع، توهین، ضرب و جرح، جعل، سرقت، رشوه، اختلاس یا قتل).
ب - رسیدگی به تخلفات آموزشی و اداری مانند:
۱ /ب - تقلب در امتحان.
۲ /ب - فرستادن شخص دیگری به جای خود در امتحان یا شرکت به جای دیگری در امتحان
۳ /ب - ارتکاب هر عملی از سوی اشخاص حقیقی یا حقوقی که موجب اخلال یا وقفه یا مزاحمت در اجرای برنامه های دانشگاه یا خوابگاه شود.
۴ /ب - ایراد خسارت به اموال دانشگاه یا بیت المال.
ج - تخلفات سیاسی :
۱ /ج - دادن اطلاعات خلاف واقع یا کتمان واقعیات از روی عمد نسبت به خود یا گروهکهای محارب یا مفسد یا افراد وابسته به آنها.
۲ /ج - عضویت در گروهکهای محارب یا مفسد یا ملحد یا هواداری و انجام دادن هر عملی به نفع آنها.
۳ /ج - فعالیت و تبلیغ به نفع گروهکها و مکاتب الحادی.
۴ /ج - توهین به شعائر اسلامی یا ملی و ارتکاب اعمالی بر ضد نظام جمهوری اسلامی (مانند شعارنویسی، پخش اعلامیه و …)
۵ /ج - ایجاد بلوا و آشوب در محیط دانشگاه.
د - تخلفات اخلاقی:
۱ /د- استعمال مواد مخدر یا شرب خمر یا قمار یا مداخله در خرید و فروش و توزیع این گونه مواد.
۲ /د - استفاده از نوارهای ویدئویی یا صوتی یا لوحه های رایانه ای مستهجن یا مداخله در خرید و فروش، تکثیر، توزیع این گونه وسایل.
۳ /د - عدم رعایت پوشش اسلامی یا استفاده از پوشش یا آرایش مبتذل.
۴ /د - استفاده یا توزیع یا تکثیر کتب، مجلات، عکسهای مستهجن و یا آلات لهو ولعب.
۵ /د - عدم رعایت شئون دانشجوئی.
۶ /د - داشتن رابطة نامشروع.
۷ /د - تشکیل یا شرکت در جلسات نامشروع.
۸ /د - انجام عمل منافی عفت. ماده ۷ ـ تنبیهات: الف - تنبیهاتی که با حکم کمیته های انضباطی دانشگاه یا کمیتة مرکزی انضباطی نسبت به دانشجویان میتواند اعمال شود.
۱/الف - احضار و اخطار شفاهی.
۲/الف - اخطار کتبی بدون درج در پرونده دانشجو.
۳/الف - تذکر کتبی و درج در پروندة دانشجو.
۴/الف - توبیخ کتبی و درج در پروندة دانشجو.
۵/الف - دادن نمره ۲۵ /۰
۶/ الف - محرومیت از تسهیلات رفاهی دانشگاه (از قبیل وام، خوابگاه و …)
۷/الف - دریافت خسارت از دانشجو در مواردی که تخلف، منجر به ایجاد ضرر و زیان به دانشگاه یا بیت المال شده باشد.
۸/الف - منع موقت از تحصیل تا مدت دو نیمسال تحصیلی (با احتساب یا بدون احتساب سنوات).
تبصره ۱ ـ در مواردی که کمیتة انضباطی بدوی دانشگاه حکم صادر کرده و به آن حکم در موعد مشخص شده در این آئین نامه دانشجو اعتراض کند، تجدیدنظر در حکم صادره به عهده کمیتة انضباطی تجدید نظر دانشگاه خواهد بود. تبصره ۲ ـ اعمال مجدد مجازات موضوع بند ۸/الف مادة ۷منوط به تأیید کمیتة مرکزی انضباطی خواهد بود. ب - تنبیهاتی که فقط با حکم کمیتة مرکزی انضباطی نسبت به دانشجویان می تواند اعمال شود: ۱ /ب - منع موقت از تحصیل تا چهارنیم سال تحصیلی (با احتساب یا بدون احتساب سنوات). تبصره - چنانچه پس از اجرای حکم کمیته و در طول مدت تحصیل دانشجو، احتساب سنوات محرومیت از تحصیل مانع از فارغ التحصیل شدن دانشجو شود و دانشجو متعذر به عذر موجه شود، کمیته مرکزی پس از ارائه دلایل و مدارک تعذر از سوی دانشجو و بررسی، بنا به تشخیص می تواند اقدام به تبدیل حکم به عدم احتساب سنوات کند. ۲/ب - تغییر محل تحصیل دانشجو. ۳/ب - تبدیل دورة تحصیلی دانشجو از روزانه به شبانه. ۴/ب - اخراج دانشجو از دانشگاه با حفظ حق شرکت مجدد در آزمون ورودی. ۵/ب - محرومیت از تحصیل در کلیه دانشگاهها تا ۵سال.
تبصره ۱ ـ در موارد ضروری بنا به تشخیص، کمیتة انضباطی دانشگاه یا کمیتة مرکزی انضباطی می تواند حکم به صورت ترکیبی صادر کند. (ترکیبی از ۲ یا چند بند ماده ۷). تبصره ۲ ـ رئیس دانشگاه مجاز است تا زمان رسیدگی به پروندة دانشجوی متخلف در کمیتة انضباطی دانشگاه از ورود وی به دانشگاه جلوگیری کند مشروط بر اینکه مدت رسیدگی به پروندة دانشجو از یکماه تجاوز نکند و در مورد پرونده هائی که به کمیتة مرکزی انضباطی برای رسیدگی و اعلام رأی ارجاع می شود، رئیس دانشگاه مجاز است از ورود دانشجو به دانشگاه تا مدت دو ماه جلوگیری کند. (در صورت تلاقی ایام ممانعت از ورود دانشجو به دانشگاه با امتحانات پایان نیم سال، دانشجو می تواند با تشخیص رئیس دانشگاه در امتحانات پایان نیم سال شرکت کند). تبصره ۳ ـ به منظور ممانعت از اعمال سلیقه های متفاوت در دانشگاه ها و در موارد تخلف مشابه، کمیته های انضباطی دانشگاه ها موظفند در خصوص تخلفات مشمول بندهای ۵ /ج ،۱ /د ، ۲ /د، ۴ /د ، ۶ /د ، ۷ /د ،۸ /د مادة ۶ آئین نامه، ضمن رسیدگی و صدور حکم در محدودة اختیارات،مراتب را برای اطلاع و احیاناً اعلام نظر به کمیتة مرکزی انضباطی ارسال کنند. تبصره ۴ ـ هرگاه دانشجوئی در مکانهائی به عنوان دانشجو فعالیت داشته باشد (از قبیل سفرهای علمی، محلهای کارآموزی، خوابگاه و …) مرتکب عملی شود که بر حسب قوانین کشوری مستوجب کیفر باشد، کمیتة انضباطی می تواند ضمن رسیدگی به تخلف در حیطة این آئین نامه، موارد را برای برخورد در حیطة کاری مراجع ذی صلاحیت به آنها نیز ارجاع دهد. به هر حال تنها مرجع مجاز دانشگاه به انعکاس تخلف و معرفی دانشجوی خاطی به مراجع قضائی و انتظامی، کمیتة انضباطی آن دانشگاه است. تبصره ۵ ـ هرگاه دانشجوئی در خارج از محوطة دانشگاه مرتکب عمل خلافی شود که بنابر قوانین کشوری مستوجب کیفر باشد، رسیدگی به جرم ارتکابی در چارچوب ضوابط و قوانین کیفری و جزائی در صلاحیت مراجع قضائی است اما کمیتة انضباطی می تواند به موازات آن حسب مادة ۷ این آئین نامه تصمیم گیری کند. تبصره ۶ ـ تمرد دانشجو از اجرای احکام و دستوراتی که کمیتة انضباطی صادر می کند یا تکرار تخلف موجب تشدید تنبیه خواهد شد. تبصره ۷ ـ بنا به تشخیص کمیتة انضباطی، موارد تخلف می تواند به ولی یا سرپرست یا همسر دانشجو اطلاع داده شود. تبصره ۸ ـ در صورت احتمال تصحیح رفتار و عدم تکرار تخلف، کمیته های انضباطی دانشگاه و کمیتة مرکزی انضباطی بنا به تشخیص می تواند اجرای تمام یا بخشی از حکم را پس از اخذ تعهد به حالت تعلیق درآورند و در صورت تکرار هر نوع تخلف، علاوه بر اعمال مجازات جرم جدید، حکم تعلیقی هم به اجراء درخواهد آمد و استفاده از موضوع این تبصره در طول مدت تحصیل دانشجو فقط یکبار مجاز می باشد و اعتبار اجرای احکام تعلیقی به شرط عدم تکرار تخلف تا پایان تحصیل دانشجو است و در صورت عدم تکرار تخلف در طول مدت تحصیل، سوابق محکومیت از پروندة او خارج خواهد شد. ضمناً این تبصره بر کلیه موارد تخلف موضوع ماده (۶) این آئین نامه شمول دارد الا در این موارد:
اعمال شنیع (زنا و لواط)- سرقت مکرر - استفاده از سلاح - عضویت یا فعالیت در گروهکهای ملحد، مفسد یا محارب - توزیع مواد مخدر و مشروبات الکلی. تبصره ۹ - به تخلفات دانشجویان مهمان و انتقالی، کمیتة انضباطی دانشگاهی که تخلف در زمان تحصیل دانشجو در آنجا صورت گرفته است رسیدگی خواهد کرد و چنانچه در موقع اجرای حکم، دانشجو در آن دانشگاه نباشد، کمیتة انضباطی دانشگاهی که محل تحصیل دانشجو است مکلف به اجرای حکم صادره خواهد شد. ماده ۸ ـ نحوة اعتراض کردن دانشجو به آراء صادر شده: الف - در مورد احـــکامی که کمیتة انضباطی بدوی دانشگاه صادر می کند (بندهای ۱ /الف و ۲ /الف - ماده ۷) دانشجو می تواند ظرف مدت ۱۰ روز اداری از تاریخ رؤیت حکم اولیه، اعتراض خود را به کمیتة انضباطی تجدیدنظر دانشگاه ذیربط تسلیم کند تا در آن کمیته تجدیدنظر شود. تبصره - در مورد احکام بندهای ۱ /الف و ۲ /الف مرجع تجدیدنظر همان کمیتة انضباطی بدوی است و دانشجو باید ظرف مدت ۱۰ روز اداری از تاریخ رؤیت حکم اولیه، اعتراض خود را به آن کمیته تسلیم کند تا حکم قطعی صادر شود. ب - در مورد تصمیماتی که کمیتة مرکزی انضباطی اتخاذ می کند (بندهای الف و ب ماده ۷) نحوه و مراحل صدور حکم و اعتراض دانشجو بدین ترتیب خواهد بود:
۱ /ب - کمیتة مرکزی ابتدا نظر خود را در مورد تنبیه مورد نظر که باید دربارة دانشجو اعمال شود از طریق دانشگاه و یا رأسا توسط حکم کتبی (حکم اولیه) به اطلاع وی می رساند.
۲ /ب - دانشجو می تواند ظرف مدت دو هفته پس از ابلاغ حکم، دفاعیه خود را به کمیتة مرکزی تسلیم کند. (از طریق کمیتة انضباطی دانشگاه یا مستقیماً به کمیتة مرکزی انضباطی با ارسال رونوشت به کمیتة انضباطی دانشگاه).
۳ /ب - کمیتة مرکزی پس از ملاحظة دفاعیة دانشجو، حداکثر ظرف مدت یکماه حکم قطعی را صادر می کند. تبصره ۱ ـ احکام اولیه صادره از سوی کمیتة انضباطی دانشگاه یا کمیتة مرکزی انضباطی به هر شکل ممکن باید تا یکماه پس از صدور به دانشجوی متخلف ابلاغ شود. تبصره ۲ ـ احکام اولیه با رعایت موضوع تبصرة ۱ ماده ۸ تا زمان صدور حکم قطعی، لازم الاجراء نیست. تبصره ۳ ـ در صورتی که دانشجو به دلایل غیر موجه از اعلام رؤیت حکم اولیه استنکاف کند حق اعتراض از وی سلب خواهد شد. (مرجع تشخیص غیرموجه بودن، کمیتة انضباطی است). ماده ۹ - کلیة کمیته های انضباطی دانشگاهها موظفند با کمیتة مرکزی انضباطی در ارسال پرونده و یا موارد درخواستی دیگر همکاری کنند و احکام صادره از سوی کمیتة مرکزی انضباطی را اجراء کنند. ماده ۱۰ ـ رئیس دانشگاه مسئول نظارت بر حسن اجرای کلیة مسائل به این آئیننامه در دانشگاه است. ماده ۱۱ ـ مرجع رسیدگی بدوی و نهائی به تخلفات دانشجویان وابسته، کمیتة مرکزی انضباطی دانشجویان است. ماده ۱۲ ـ در صورتی که مراجع امنیتی یا قضائی تشخیص به صلاحیت یا عدم صلاحیت تحصیل دانشجوئی بدهند، باید مراتب را کتباً با ذکر نوع و میزان تخلف به کمیتة مرکزی انضباطی ارسال کنند تا کمیتة مرکزی انضباطی براساس موارد ارائه شده، در خصوص ادامه یا عدم ادامه یا چگونگی تحصیل دانشجو تصمیم گیری کند. به هر حال مرجع تشخیص صلاحیت یا عدم صلاحیت تحصیل دانشجویان کمیتة مرکزی انضباطی است. تبصره ۱ ـ دانشکده های وابسته به دانشگاههای جامع و دانشکده های اقماری سایر دانشگاهها، مجاز به تشکیل کمیتة انضباطی اند و وابستگی آنها به کمیتة مرکزی انضباطی از طریق کمیتة انضباطی دانشگاه است. مرجع تشخیص ضرورت تشکیل کمیتة انضباطی در این گونه دانشکده ها کمیتة انضباطی تجدیدنظر دانشگاه است و صدور مجوز به عهدة کمیتة مرکزی انضباطی است و ترکیب اعضاء کمیته های انضباطی این گونه دانشکده ها حسب مورد با پیشنهاد رئیس دانشگاه و تأیید کمیتة مرکزی انضباطی انتخاب می شوند. تبصره ۲ ـ دانشگاههای وابسته به نیروهای مسلح کلیة تخلفات دانشجویان عضو نیروهای مسلح خود را وفق آئین نامه انضباطی نیروهای مسلح مصوب مقام معظم رهبری و فرماندهی معظم کل قوا رسیدگی خواهند کرد و در صورت محرومیت دائم دانشجو از ادامة تحصیل، مراتب را به کمیتة مرکزی انضباطی احاله می کند. ادامة تحصیل این دانشجو در دانشگاههای غیروابسته به نیروهای مسلح پس از تأیید صلاحیت ادامة تحصیل در کمیتة مرکزی انضباطی، بر اساس ضوابط سازمان سنجش خواهد بود. تبصره ۳ ـ در صورت وصول گزارش، کمیتة مرکزی انضباطی ابتدائاً بنا به تشخیص می تواند به تخلفات دانشجویان رسیدگی کند. ماده ۱۳ ـ شیوه نامة اجرائی این آئین نامه در ظرف مدت یکماه پس از تصویب در شورای عالی انقلاب فرهنگی توسط وزارتین فرهنگ و آموزش عالی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تهیه و برای اجراء به کلیه دانشگاهها ابلاغ خواهد شد. ماده ۱۴ ـ این آئین نامه در ۱۴ ماده و ۵۴ بند و ۳۰ تبصره در جلسة مورخ ۲۰ /۴ /۷۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شد و از تاریخ تصویب لازم الاجراء است و کلیة آئین نامه ها و بخشنامه های مغایر با این آئین نامه فاقد اعتبار است.
اگر تجربهای در تفسیر یا اجرای این قانون دارید، دیدگاه حرفهای خود را در گفتمان منتشر کنید.