نظر مشورتی ۷/۲۳۰۰ مورخ ۱۳۸۴/۰۴/۰۴ اداره کل حقوقی قوه قضائیه

درخواست رفع مهروموم ترکه الزاما نباید توسط کسی که تقاضای مهروموم را نموده است به عمل آید، زیرا به صراحت ماده ۱۹۴ قانون امور حسبی، کلیه کسانی که حسب مقررات ماده ۱۶۷ همان قانون حق درخواست مهر و موم ترکه را دارند، حق دارند از دادگاه رفع مهروموم ترکه را نیز تقاضا نمایند. النهایه اگر متقاضی مهروموم تقاضای رفع آن را بدون تنظیم صورت ریز ترکه نماید، دادگاه با توجه به بند ۱ ماده ۲۰۴ همان قانون نسبت به رفع مهروموم بدون تنظیم صورت ریز ترکه اقدام خواهد نمود و چنانچه از طرف اشخاص دیگری غیر از متقاضی مهروموم، تقاضای رفع آن گردد، دادگاه مکلف است به مقررات ماده ۲۰۲ ق.ا.ح. عمل نموده و در موقع برداشتن مهروموم ترکه، صورت ریز آنچه از ترکه مهروموم شده به همان ترتیبی که در تحریر ترکه مقرر است تنظیم نماید یعنی با توجه به ماده ۲۱۳ همان قانون ضمن درج مشخصات اموال غیرمنقول و با توصیف و تعیین مشخصات اموال منقول و تعیین بهای آن اقدام نماید و در خصوص ازرشیابی اموال منقول با توجه به ماده ۲۱۴ همان قانون مکلف به جلب نظر کارشناس خواهد بود و به علاوه پس از رفع مهروموم در خصوص اداره کردن اموال، با توجه به ماده ۲۲۳ قانون امور حسبی، شخصی را از ورثه یا غیر از آنها برای حفظ ترکه موقتا تعیین می نماید بدین ترتیب با عمل به ترتیبات فوق، امکان حیف و میل ماترک و تضییع حقوق سایر ورثه عملاً منتفی خواهد بود. مهروموم غیرمنقول در صورتی که اموال مهروموم در داخل آن باشد با توجه به ماده ۱۷۱ و بند ۶ ماده ۱۷۶ ق.ا.ح. اشکالی ندارد ولی مهروموم غیرمنقول که دارای متصرف باشد مجوز قانونی ندارد. ضمنا در مهروموم غیرمنقول فقط ذکر پلاک ثبتی آن کافی است.

با توجه به مواد ۱۶۸ و ۱۷۴ قانون امور حسبی، در مواردی که باید اقدام به مهروموم شود پس از اطلاع دادگاه فورا باید در این خصوص اقدام شود. اما تأخیر در اطلاع دادگاه و ایجاد فاصله بین فوت متوفی و اعلام به دادگاه مانع از انجام تکلیف قانونی دادگاه نیست. النهایه در صورت اخیر بر اساس ذیل ماده ۱۷۴ قانون مذکور باید علت آن در صورتمجلس قید شود.