قانون تقسیمات کشور و وظایف فرمانداران و بخشداران
قانون مصوب ۱۳۱۶/۰۸/۱۶ نخست وزیر
قانون تقسیمات کشور و وظایف فرمانداران و بخشداران
مصوب ۱۳۱۶,۰۸,۱۶
با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده اول (اصلاحی ۱۹ˏ۱۰ˏ۱۳۱۶) - کشور ایران مطابق نقشه و صورت ضمیمه بده استان و چهل و نه شهرستان تقسیم میشود هر استان مرکب از چند شهرستان و هرشهرستان مرکب از چند بخش و هر بخش مرکب از چند دهستان و هر دهستان مرکب از چند قصبه و ده خواهد بود. ماده دوم (اصلاحی ۱۹ˏ۱۰ˏ۱۳۱۶) - استانهای کشور و شهرستان های تابعه آنها عبارتند از: ۱ (اصلاحی ۱۹ˏ۱۰ˏ۱۳۱۶) - استان یکم که تشکیل میشود از شهرستانهای .
۱ - زنجان ۲ - قزوین ۳ - ساوه ۴ - سلطانآباد ۵ - رشت ۶ – شهسوار . ۲ (اصلاحی ۱۹ˏ۱۰ˏ۱۳۱۶) - استان دوم که تشکیل میشود از شهرستانهای .
۱ - قم ۲ - کاشان ۳ - تهران ۴ - سمنان ۵ - ساری ۶ – گرگان . ۳ (اصلاحی ۱۹ˏ۱۰ˏ۱۳۱۶) - استان سوم که تشکیل میشود از شهرستانهای .
۱ - تبریز ۲ - اردبیل. ۴ (اصلاحی ۱۹ˏ۱۰ˏ۱۳۱۶) - استان چهارم که تشکیل میشود از شهرستانهای
۱ - خوی ۲ - رضائیه ۳ - مهاباد ۴ - مراغه ۵ – بیجار. ۵ (اصلاحی ۱۹ˏ۱۰ˏ۱۳۱۶) - استان پنجم که تشکیل میشود از شهرستانهای .
۱ - ایلام ۲ - شاهآباد ۳ - کرمانشاهان ۴ - سنندج ۵ - ملایر ۶ – همدان . ۶ (اصلاحی ۱۹ˏ۱۰ˏ۱۳۱۶) - استان ششم که تشکیل میشود از شهرستانهای .
۱ - خرمآباد ۲ - گلپایگان ۳ - اهواز ۴ - خرمشهر. ۷ (الحاقی ۱۹ˏ۱۰ˏ۱۳۱۶) - استان هفتم که تشکیل میشود از شهرستانهای
۱ - بهبهان ۲ - شیراز ۳ - بوشهر ۴ - فسا ۵ - آباده ۶ - لار ۸ (الحاقی ۱۹ˏ۱۰ˏ۱۳۱۶) - استان هشتم که تشکیل میشود از شهرستانهای
۱ کرمان ۲ - بم ۳ - بندرعباس ۴ - خاش ۵ - زابل. ۹ (الحاقی ۱۹ˏ۱۰ˏ۱۳۱۶) - استان نهم که تشکیل میشود از شهرستانهای .
۱ - بیرجند ۲ - تربت حیدریه ۳ - مشهد ۴ - قوچان ۵ بجنورد ۶ - گناباد ۷ - سبزوار. ۱۰ (الحاقی ۱۹ˏ۱۰ˏ۱۳۱۶) - استان دهم که تشکیل میشود از شهرستانهای
۱ - اصفهان ۲ - یزد. تبصره ۱ - وزارت داخله شهرستانها را با رعایت عده سکنه مساحت و وضعیات طبیعی به بخشهائی تقسیم و بعدا عده قطعی بخش ها را برای تصویب به مجلس شورای ملی پیشنهاد میکند.
تبصره ۲ - وزارت داخله میتواند با تصویب هیئت وزراء تقسیمات داخلی کشور یا مرکز آنها یا حدود شهرستانها را تغییر دهد و پس از آزمایش و رفع نواقص تقسیمات قطعی را برای تصویب تقدیم مجلس شورای ملی مینماید.
قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری اصلاح تصویبنامه ۳۰۵۱۰ مورخ ۱۳۶۱/۴/۱۴ در مورد الحاق منطقه قهدریجان به شهرستان فلاورجان انتزاع چندین روستا از بخش ازنا شهرستان الیگودرز و الحاق آن به خمین تغییر نام روستای میرعلمشاه تابع بخش ایوان شهرستان ایلام به علمدار تغییر نام روستا شاهآباد چولک تابع شهرستان نهاوند استان همدان به صادقآباد انتزاع دهستان سرمشگ از بخش سارودئیه جیرفت و الحاق آن به بخش رابر اصلاح تصویبنامه ۱۹۸۸۸ مورخ ۱۳۶۱/۵/۶ موضوع تابعیت روستای همتآباد از شهرستان اقلید به شیراز تغییر نام بندر خمینی به بندر امام خمینی انتزاع بخش الوار گرمسیری از خرمآباد استان لرستان و الحاق به شهرستان اندیمشک تغییر نام روستاهای دشت شاه و اسرائیل از توابع بخش میامی شاهرود بر دشت شاد و قدس تغییر نام یک شهرستان و پنج روستا انتزاع منطقه قهدریجان از شهرستان فلاورجان و انضمام آن به بخش مرکزی نجفآباد- تشکیل شهرستان ابوموسی- تبدیلشدن بشاگرد غربی به بخش انتزاع مناطقی از شهرستان شهرضا و الحاق آنها به شهرستان بروجن تبدیل بخشهای سرپل ذهاب و گیلانغرب و اندیمشک به شهرستان انتزاع بخش کنگاور از کرمانشاه و تبدیل آن به شهرستان انتزاع قراء جعفرآباد از قم و انضمام آنها به ساوه انتزاع قراء فلاحآباد و کلاشم پایین از فومن و انضمام آن به شهرستان صومعهسرا تغییر نام دریاچه آریامهر به زریوار تغییر نام روستای خراب به بهارستان تغییر نام چند بخش در شهرستان سقز تغییر نام بخش و روستای پهلویدژ تغییر نام روستای بادشاه به باغ شاد تغییر نامآذران به هشترود تغییر نام شش روستا از توابع شهرستان سنقر تغییر نام شهر سعادتآباد به سعادتشهر تأسیس بخشداری به مرکزیت شهر گلباف تغییر نام روستاهای فراشاه، شاهآباد، باغ شاه و شاهآباد یخ تغییر نام روستای سگگشته تابع کازرون به عدلآباد تغییر نام شهرک بوربور و روستای شاهقلندر و کرهشاه نخجیر انتزاع تعدادی از قراء قزوین انتزاع تعدادی از قراء گلپایگان و الیگودرز تغییر نام روستای شاهآباد بر آفتاب به برآفتاب تغییر نام شهر و بخش زرگان به زرقان انتزاع بخش سربند از شهرستان اراک و تبدیل آن به شهرستان انتزاع بخش سواد کوه از شهرستان قائم شهر و تبدیل آن به شهرستان انتزاع بخشهای کرد کوی و بندرگز از شهرستان گرگان و تاسیس فرمانداری انتزاع دهستانهای هرات و مروست از شهر بابک انتزاع بخش شیروان و چرداول از شهرستان ایلام تغییر نام روستای خلف حیدر تابع بخش شوش به حر ریاحی تغییر نام روستای قره قوش تابع بخش مقداد شهرستان خدابنده زنجان به سهرورد انتزاع بخش لردگان از شهرستان بروجن و بخشهای میزوج و شورآب از شهرکرد انتزاع چند دهستان از بخش رزن و بخش شراء و پیشخور همدان و چند دهستان از بخش مرکزی ملایر و اراک انتزاع دهستان سنگان از بخش میرجاوه زاهدان و بخش مرکزی شهرستان خاش انتزاع دهستان شیب آب و پشت آب شهرستان زابل و تاسیس بخشداری تاسیس بخشداری در محدوده دهستانهای کمین مشهد مرغاب-سرپنیران بمرکزیت سعادت آباد در استان فارس تبدیل دو بخش کیش و لاوان به یک بخش بنام کیش تغییر نام بخش اشتاد از توابع شهرستان بروجرد استان لرستان به اشترینان تغییر نام روستای داورپناه از توابع شهرستان سراوان به قلعه دزک تغییر نام روستای قلعه شاهنظر تابع بخش شراء شهرستان همدان به قلعه نظرآباد تغییر نام روستای گاوخانه تابع بخش شرا همدان به مسلم آباد تغییر نام شهرستان باخزر تابع استان خراسان به تایباد تغییر نام روستای عشق آباد شهرستان گچساران به سعادت آباد انتزاع بخش جعفرآباد از شهرستان ساوه انتزاع بخش ضیاءآباد از قزوین و تبدیل آن به شهرستان انتزاع دهستان رباط کریم از بخش شهریار و تبدیل آن به بخش انتزاع قریه فولاد محله از بخش ۴دانگه شهرستان ساری انتزاع نقاط جغرافیایی کهن برانی- کهن بلوچایی- بریندوک- مجلی از قصر قند تأسیس بخشداری به مرکزیت شهر رابر در محدوده سه دهستان بافت تبدیل بخش فلاورجان از توابع شهرستان لنجان استان اصفهان به شهرستان تغییرات در ۵ بخش و دهستان و شهرستان در استان بوشهر تغییرنام بندر فرحنازاز شهرستان لاهیجان استان گیلان به کیاشهر تغییرنام همایونشهر و بخش ماربین انتزاع دهستان وفس عاشقلو از بخش شراء و پیشخور همدان تغییر نام روستای بیدحل تابع بخش چغلوندی خرم آباد به اسلام آباد بیدحل تأسیس شهرستانی به مرکزیت شهر آستانه اشرفیه در محدوده بخش های آستانه و حسن کیاده انتزاع منطقه راویز از بخش مرکزی شهر بابک و تابع شدن به بخش مرکزی شهرستان رفسنجان تغییر نام شهرستان آبان تابع استان هرمزگان به قشم الحاق نقاطی از دهستان پشتکوه بخش فیروزکوه شهرستان دماوند به بخش مرکزی شهرستان گرمسار و الحاق نقاط دیگری از دهستان پشتکوه به بخش مرکزی شهرستان سمنان انتزاع بخش مشیز از شهرستان سیرجان و تبدیل آن به شهرستان انتزاع فریدون شهر از شهرستان فریدن و تبدیل آن به شهرستان تأسیس فرمانداری در محدوده بخش علی آباد تغییرنام شهر صنعتی آریا شهر تابع بخش مرکزی شهرستان لنجان استان اصفهان به پولاد شهر تاسیس فرمانداری در محدوده بخش قائنات شهرستان بیرجند تغییر نام پاسگاه مرزبانی ژاندارمری آریاشهر ماکو به مرزبانی سد ارس تغییر نام روستای ده شیخ تابع بخش رودهان شهرستان بویر احمد تابع بویر احمد و کهکیلویه به اسلام آباد تغییر نام شهر و شهرستان شاهی به قائم شهر انتزاع بخش شادگان از شهرستان خرمشهر و تبدیل ان به شهرستان انتزاع بخشهای بندر ترکمن (بندر شاه سابق) و بخش گمیشان از شهرستان گرگان و ایجاد یک شهرستان به نام شهرستان ترکمن به مرکزیت بندر ترکمن تصویب نامه در مورد انتزاع بخش کاغذ کتان از شهرستان خلخال به شهرستان میانه الحاق شهرستان دماوند به استان تهران تصویب نامه درباره انتزاع شهرستان دماوند از استان سمنان و الحاق آن به استان تهران تصویب تأسیس استان تهران و الحاق کاشان به استان اصفهان تصویبنامه هیئت وزیران درباره تأسیس یک استان با مرکزیت تهران و الحاق شهرستان کاشان به استان اصفهان نام گذاری محل مسکونی خارج از محدوده ایستگاه راه آهن گرمسار به نام "آشیان" تصویبنامه راجع به تغییر نام روستای تابعه بخش الوار گرمسیری خرم آباد لرستان تصویبنامه راجع به تغییر نام روستاهای «کافر قلعه» و «مزدوران» به «گردان دژ» و «مزداوند» تصویبنامه هیئت وزیران راجع به تغییر نام روستای «فاز» به «باژ» تصویبنامه راجع به تغییر نام روستای «عرب آباد» به «پارسگان» اجازه تغییر نام بیست و یک روستا از توابع بخش اروند کنار شهرستان آبادان تصویب نامه درباره انتزاع منطقه قزل حصار از بخش مرکزی شهرستان کرج و الحاق به بخش ساوجبلاغ شهرستان مزبور تصویب نامه درباره انتزاع و الحاق برخی روستاهای حومه تهران ـ ورامین و ری تغییر نام بیست و یک روستا از توابع بخش اروند کنار شهرستان آبادان تصویب نامه راجع به انتقال استان مرکزی به شهر اراک تصویب نامه راجع به ایجاد سه بخش در محدوده شهرستان لنجان تغییر نام و نامگذاری شش جزیره دریاچه رضائیه تغییر نام شهر اشترینان به اشتاد تصویب نامه راجع به تغییر نام روستای قریه العرب به گلزار تصویب نامه در مورد تشکیل بخش جدیدی به نام بخش کربال الحاق دهستان صیدون واقع در بخش بهمئی شهرستان کهکیلویه با دهات و مزارع به بخش جانکی شهرستان ایذه تبدیل فرمانداری کل ایلام به استان انتزاع بخش خاش از شهرستان زاهدان و تبدیل آن به شهرستان استخدام سیزده نفر از متخصصین فنی خارجی توسط دانشگاه تبریز تاسیس بخشداری و فرمانداری در مناطق ترکمان،خزل و آذربایجان غربی انحلال فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج فارس و فرماندار کل بنادر و جزایر دریای عمان و تشکیل سازمان استانداری بنادر و جزایر و سواحل خلیج فارس و دریای عمان الحاق دهستان کیار بهشهرستان شهرکرد انتزاع چند قریه از شهرستان نوشهر انتزاع چند قریه از قزوین و الحاق آن به همدان انتزاع قریه عیسی آباد پشتکدار از شهرستان اراک و ضمیمه شدن آن به شهرستان محلات انتزاع دهستان سمیرم سفلی از شهرستان سمیرم و تبدیل به یک بخش که مرکز آن در دهاقان خواهد بود و تابع شهرستان شهرضا تبدیل نام بخش آخوره از توابع شهرستان فریدون استان دهم بفریدون شهر انتزاع بخشهای تکاب و شاهیندژ از شهرستان مراغه و الحاق به شهرستان جدید التأسیس میاندوآب مجزا شدن بخش جغتای از شهرستان اسفراین و الحاق آن به سبزوار تصویب نامه در مورد تغییر نام دهکده ویرانه از توابع دماوند به شاه پسند تصویب نامه راجع به انتزاع ایوانکی از گرمسار و الحاق به تهران تصویب نامه در مورد تقسیمات کشوری در مورد بخشهای شهرستان اسفراین تقسیمات کشوری در مورد دهستان شفت با کلیه دهات انتقال مرکز بخش قهاب صرصر (صیدآباد) از بخشهای تابعه شهرستان دامغان از صیدآباد به امیرآباد انتزاع دهستان جرقویه از شهرضا و الحاق آن باصفهان تصویبنامه هیئتوزیران راجع به مرکز بخشداری سربند تابع شهرستان اراک تصویبنامه هیئت وزیران راجع به مرکز بخش خشت کمارج تصویبنامه هیئتوزیران راجع به انتزاع جلگه بهادران از رفسنجان
تأسیس بخشداری های جدید در توابع شهرستان درگز تبدیل شدن بخش مرند به شهرستان و تبدیل جلفا و دهستان علمدار گرگر به یک بخش به مرکزیت جلفا تصویبنامه هیئت وزیران راجع به تقسیم بخش مرزی رضائیه به دو بخش (بخش سیلوانه و صومای و برادوست) تصویبنامه هیئت وزیران راجع به تبدیل بخش درجز (درگز) به شهرستان تصویبنامه هیئت وزیران راجع به تبدیل بخش سراب به شهرستان مصوبه هیأت وزیران راجع به مجزا شدن اصطهبانات از شهرستان فسا و تبدیل شدن به شهرستانی نام اصطهبانات
تبصره ۳ (الحاقی ۱۹ˏ۱۰ˏ۱۳۱۶) - جزائر مجاور هر یک از شهرستانها تابع آن شهرستان خواهند بود.
ماده سوم - هر استان در تحت اداره یکنفر استاندار قرار داده میشود که در حدود مقررات این قانون بفرمانداران حوزه ماموریت خود دستور و تعلیمات میدهد و با وزارت داخلة رابطه مستقیم دارد تبصره - استانداران دارای مرکز ثابت نبوده در کلیه امور شهرستانهای تابعه بازرسی کرده و مسئول حسن جریان امور آنها هستند. ماده چهارم - هر شهرستان را یکنفر فرماندار و هر بخش را یکنفر بخشدار و هر دهستان را یک دهدارو یک یا چند ده را یک کدخدا اداره خواهد نمود . ماده پنجم (اصلاحی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۶۰) - استاندار از بین مستخدمین رسمی دولت بموجب پیشنهاد وزارت داخله و تصویب هیئت دولت منصوب میشود.
ماده ششم (اصلاحی ۱۴ˏ۰۳ˏ۱۳۶۰) - فرماندار از بین مستخدمین رسمی دولت با پیشنهاد استاندار بوزارت داخله و تصویب هیئت دولت منصوب میشود.
تبصره (اصلاحی ۲۰ˏ۰۴ˏ۱۳۵۸) ـ وزیر کشور در صورت لزوم ممکنست اشخاصی را که دارای سابقه خدمت دولتی نیستند بسمت استاندار یا معاون استاندار و یا فرماندار منصوب نماید.
مجاز بودن وزیر کشور نسبت به انتخاب استانداران و فرمانداران و بخشداران انتصاب سرکار سرهنگ بازنشسته ارتش محمد دانشفر به فرمانداری شهرستان فیروزآباد انتصاب آقای محمدحسین غضنفری به سمت فرماندار شهرستان میانه
ماده ۷ (اصلاحی ۲۰ˏ۰۴ˏ۱۳۵۸) ـ بخشدار از بین مستخدمین رسمی دولت یا اشخاصی که دارای سابقه خدمت دولتی نیستند به پیشنهاد استاندار و حکم وزارت کشور منصوب میشود. ماده هشتم - ده دار از بین ساکنین بخش به پیشنهاد بخش دار و حکم فرماندار تعیین میشود. تبصره - وزارت داخله نیز میتواند ده دار را از بین مستخدمین کشور به پیشنهاد فرماندار انتخاب نماید. ماده نهم (منسوخه ۲۵ˏ۱۲ˏ۱۳۵۳) - کدخدا از بین ساکنین دائمی ده یا دهات بمعرفی مالک و به پیشنهاد بخش دار و حکم فرماندار تعیین میگردد. تبصره - هر گاه کدخدا از انتظامات امور زراعتی فروگذار نماید بتقاضای مالک یا مالکین منعزل میشود. ماده دهم - فرمانداران در حدود قوانین دارای وظایف ذیل هستند که در تحت نظر و مطابق دستور استاندار وظایف محوله را انجام مینمایند . ۱ - حفظ سیاست عمومی دولت در حوزه ماموریت خود و مراقبت در بهبودی اوضاع اجتماعی محل. ۲ - جدیت در پیشرفت امور فلاحت و عمران و وادار کردن اهالی و ملاکین باجرای برنامه فلاحتی که از طرف اداره کل فلاحت داده میشود.
۳ - مراقبت در پیشرفت امور اقتصادی و صناعت محل. ۴ - مراقبت و جدیت در اجرای مقررات بازرسی بهداشت نباتات و حیوانات و سایر مسائل مربوطه
به پیشرفت فلاحت.
۵ - مراقبت در توسعه تربیت بدنی و پیشرفت امور معارفی و تربیت اکابر. ۶ - مراقبت و نظارت در امور بهداری و بهداشت ۷ - نظارت در امور شهرداریها. ۸ - انجام انتخابات نمایندگان مجلس شورای ملی. ۹ - انجام امر انتخابات شهرداریها و اطاق های تجارت. ۱۰ - ریاست شورای اداری شهرستانی. ۱۱ - ریاست مجلس سربازگیری. ۱۲ - ریاست کمیسیون مالیات بر درآمد. ۱۳ - کلیه امور دیگر که مطابق قوانین بعهده فرماندار واگذار میشود. ماده یازدهم - فرماندار نماینده دولت و ریاست عالیه بکلیه ادارات کشوری شهرستان دارد و برای انجام وظایف قانونی آنها کمک های لازمه خواهد نمود و روساء ادارات و شهرستان نیز مکلف هستند در حدود قوانین تذکرات قانونی فرماندار را رعایت نمایند و در مسائلی که با سیاست عمومی دولت و امنیت محل و کارهای سرحدی تماس دارد فرماندار را در جریان بگذارند فرماندار هر نوع اصلاحی را که از لحاظ حسن اداره لازم بداند باستاندار پیشنهاد خواهد کرد و می تواند نسبت برؤسای ادارات قلمرو ماموریت خود اظهار نظر نماید فرماندار در تمام این موارد گزارش اقداماتی که نموده است برای استاندار خواهد فرستاد. ماده دوازدهم - فرماندار قوانین و مقررات عمومی را در هر شهرستان باطلاع اهالی خواهد رسانید وزارت خانه ها و ادارات مستقل دولتی نیز یک نسخه از دستورها و بخش نامه هائی را که در موضوعات کلی و اساسی بدوایر تابعه خود در شهرستان صادر می نمایند برای استاندار خواهند فرستاد که توسط مشارالیه بفرماندار ابلاغ شود. ماده سیزدهم - فرماندار قوانین و مقررات را در قسمت مربوط بدوایر تابعه خود مستقلا اجراء میکند و مسئول اجرای آنها است در دوایر و ادارات دیگر شهرستان نیز بدون اینکه مستقیما مداخله نماید که موجب اختلال در امور ادارات بشود نظارت دارد که قوانین و مقررات کاملا مجرا شده مامورین دولت از حدود وظائف و اختیارات خود تجاوز ننمایند. ماده چهاردهم - فرماندار میتواند در قلمرو ماموریت خود بشکایت مردم وارسی کند و اگر ملاحظه نماید که قوانین و مقررات در یک مورد بموقع اجرا کذارده[گذارده] نشده یا یکی از مامورین کشوری قلمرو ماموریت او از حدود اختیارات خود تجاوز نموده است در آن باب وارسی نماید ، فرماندار نتیجه وارسی را باستاندار گزارش خواهد داد.
ماده پانزدهم - مامورین شهربانی و امنیه مکلف هستند حوادث و اتفاقات محلی را بفرماندار اطلاع داده و دستورات قانونی او را بموقع اجراء گذارند. ماده شانزدهم - فرماندار مکلف است اقلا سالی دو نوبت به قلمرو ماموریت خود سرکشی نموده و اگر سوء جریانی در کار باشد رفع و گزارش اقدامات خود را بوزارت داخله بفرستد بعلاوه در هر موقع که در قسمتی از شهرستان کار عام المنفعه مهمی در جریان باشد از قبیل ساختن راهها و تاسیس کارخانه و ساختن سد و امور فلاحتی مهم فرماندار باید مرتبا سرکشی نموده مراقبت نماید که در حدود مقررات امور پیشرفت نماید و اگر بی ترتیبی هائی ملاحظه نماید مکلف است باستاندار و ادارات مربوطه گزارش نماید
ماده هفدهم - فرماندار میتواند در امور فلاحتی با مشورت اداره مربوطه و اوضاع اجتماعی شهرستان و همچنین برای حفظ اموال عمومی و آثار ملی در صورت اقتضاء در حدود قوانین مقررات انتظامی وضع نماید و ادارات شهرستان مکلف هستند از نظامات فرماندار که در حدود قوانین وضع شده باشد تبعیت نمایند فرماندار درهر مورد فورا باید استاندار را مستحضر بدارد ماده هجدهم - شورای اداری شهرستانی تحت ریاست فرماندار تشکیل و مرکب خواهد بود از معاون فرماندار و رؤسای ادارات شهرستان - وظیفه شورای مزبور تهیه وسائل بهبودی امور فلاحتی و آبادی و عمران شهرستان و بهداشت آن و بطور کلی مساعدت با فرماندار است در انجام وظائفی که قانون بعهده او محول داشته شوری هر ماه لاقل [لااقل] یکمرتبه اجلاس مرتب خواهد داشت و بعلاوه هر وقت سوانح و اتفاقاتی در شهرستان بطور فوق العاده اتفاق افتد فرماندار در صورتی که لازم بداند شورا را دعوت خواهد کرد و در هر مورد رای شورا را باستاندار بلافاصله گزارش خواهد داد جزئیات وظائف شورا را وزارت داخله بموجب نظامنامه معین خواهد نمود.
ماده نوزدهم - استاندار مؤظف است در کلیه موارد از گذارشات[گزارشات] فرمانداران وزارت داخله و وزارتخانهها و ادارات مستقله را در قسمتی که مربوط بان ها است مستحضر نماید.
وزارت داخله در امورات کلی و موارد مهمه و فوری بفرمانداران دستور داده استاندار را هم مطلع خواهد نمود فرمان داران نیز در موارد فوق هم گزارش اقدامات خود را مستقیما برای وزارت داخله خواهند فرستاد و استاندار را از آن مستحضر خواهند داشت.
ماده بیستم - کلیه وظائفی که بر عهده فرمانداران محول است بخش داران همان وظائف را در بخش ماموریت خود دارا هستند - بعلاوه مرجع مستقیم رسیدگی بکارهای دهداران و کدخدایان بوده و در اعمال آنها نظارت خواهد داشت و گذارش[گزارش] اقدامات آنها را برای فرمان دار خواهند فرستاد.
ماده بیست و یکم - در هر بخش شورای بخش تشکیل میشود از بخش دار و رؤسای امور کشوری بخش به علاوه بقدر لزوم از بین مالکین و زارعین محل بعضویت انتخاب میشوند. مدعوین مالکین و زارعین کمتر از سه نفر نخواهند بود.
وظایف شورای بخش بقرار ذیل است
الف - بررسی در وضع هر یک از قراء محل و علل خرابی و وسائل عمران آنها و پیشنهاد وسائل مقتضی برای توسعه و پیشرفت عمران.
ب - مراقبت در رفع احتیاجات بهداشت و سایر احتیاجات عمومی قراء واقعه در بخش.
ج - اهتمام در تاسیس شرکت های فلاحتی و بهره برداری.
د - راهنمایی و دادن تعلیمات فلاحتی بمالکین و رعایای محل.
هـ - سایر وظائف شورای بخش در نظامنامه که وزارت داخله تنظیم و بتصویب هیئت وزراء خواهد رسید معین میشود.
بخش دار رای شورا را در هر مورد باطلاع فرماندار و اداره کل فلاحت خواهد رسانید.
ماده بیست و دوم - فرمانداران و بخش داران یکنفر از بین ساکنین حوزه ماموریت خود بسمت ده دار معین و برای یک یا چند ده یکنفر از ساکنین دائمی ده را بسمت کدخدائی ( مطابق ماده ۹) تعیین خواهند نمود. تبصره - ده دار نماینده دولت و کدخدا نماینده دولت و مالکین میباشد. ماده بیست و سوم – سایر شرائط انتخاب دهدار و کدخدایان و وظائف آنها را وزارت داخله بموجب نظامنامة که بتصویب هیئت وزراء خواهد رسید تعیین خواهد نمود. ماده بیست و چهارم - وزارت داخله مجاز است از تاریخ تصویب این قانون تا آخر سال ۱۳۱۶ هر یک از مستخدمین وزارت داخله و ادارات تابعه آن را که مقتضی بداند متقاعد نماید حقوق تقاعد این اشخاص مطابق اصول و حساب معمولی به نسبت ایام خدمت ( تصدی یا غیر تصدی) پرداخته میشود برای تامین حقوق آنها اعتبار لازم هر سال در بودجه وزارت داخله و ادارات تابعه آن منظور و بوسیله اداره تقاعد پرداخته خواهد شد. دخول ثانوی این اشخاص به خدمت دولت مطابق مقرراتی خواهد بود که در قانون استخدام کشوری برای ورود بخدمت دولت مقرر است. ماده بیست و پنجم - وزارت داخله برای اصلاحاتی که در تشکیلات فعلی خود لازم میداند مجاز است مبلغ دو میلیون ریال از وزارت مالیه برسم وام علاوه بر میزان بودجه مصوبه سال ۱۳۱۶ دریافت و از محل اعتباریکه در بودجه سال ۱۳۱۷ آن وزارت خانه به تصویب خواهد رسید مسترد دارد. تبصره - وزارت داخله مکلف است اعتبار اضافی مذکور را با اطلاع وزارت مالیه بمصرف برساند. ماده بیست و ششم - قانون تشکیلات ایالات و ولایات و دستورالعمل حکام مصوب چهاردهم ذیقعده ۱۳۲۵ قمری و کلیه قوانین دیگر در آن قسمتی که مخالف با این قانون است نسخ میشود. این قانون که مشتمل بر بیست و شش ماده و صورت ضمیمه است در جلسه شانزدهم آبانماه یکهزار و سیصد و شانزده بتصویب مجلس شورای ملی رسید. رئیس مجلس شورای ملی - حسن اسفندیاری صورت ضمیمه قانون تقسیمات کشور
استان
شماره
شهرستان
شماره
بخش
مرکز
استان شمالغرب
۱
خوی
خوی
۱
خوی قطور
خوی
۲
ماکو – بیجیک قرقویونلو – چای پاره ماکو
۳
چالدران اواجیق سکمن آباد قراعینی
۴
چای یاسار .
عرب لر
۲
رضائیه
رضائیه
۱
اطراف شهر – نازلوچای بکشلوچای ترگورمرگور
رضائیه
۲
شاپور چهریق صومای برادوست شاپور
۳
اشنویه
اشنویه
۳
مهاآباد
مهاباد
۱
اطراف شهر – شهرویران . قراصو
۲
سلدوز کهنه لاهیجان
نقده
۳
ایل تیمور تورجان اخته چی
بوکان
۴
سردشت و توابع
سردشت
۵
سقز و بانه
سقز
۴
تبریز
تبریز
۱
مواضع خان اوجان عباسی مهرانرود حاجی آقا
۲
اسکو ویدهر دهخوارقان سردصحرا آذرشهر
۳
رودقات ارونق انزاب شهاب شبستر
۴
مرند . کرکر - یکانات
مرند
۵
بدوستان خانمرود الان براغوش هریس
۶
اهر دکلمهیافت ازدندل . ورکهان
اهر
۷
گرمادوز میخوان آنکوت میشه پاره خداآفرین
۸
دیرتار . دودانگه کیوان کلیبر
کلیبر
۹
سراب
سراب
۱۰
گرمرود یروانان کله بور کندوان میانج
۱۱
هشترود قوری چای گرمخوران قوچکانلو
آتش بیک
۵
اردبیل
اردبیل
۱
توابع اردبیل
۲
اوجارود - مغان
پیله سوار
۳
مشکین . ارشق
مشکین شهر
۴
نمین دلکیچ - آستارا
نمین یا آستارا
۵
خلخال و توابع
هراب
۶
مراغه
مراغه
۱
بناجو دیزج ساتلمش براجو کاودول
۲
میاندوآب آجرلو چهاردولی مرحمت آباد
۳
شاهین دژ تیکان تپه صفا خانه
شاهین دژ
استان غرب
۱
کردستان
سنندج
۱
اسفندآباد ییلاق
قروه
۲
اورامان مریوان خورخوره
مریوان
۳
حسین آباد تیله کوه
۲
گروس
گروس
۳
کرمانشاهان
کرمانشاهان
۱
سرفیروزآباد ماهی دشت چمچال
۲
کنگاور صحنه
کنکاور
۳
کلیائی پیلدور روانسر جوانرو
سنقر
۴
هرسین کاکاوند
هرسین
۴
باوند پور
شاه آباد
۱
باوند پور گیلان
گیلان
۲
قصرشیرین ذهاب سنجابی سرپل
قصرشیرین
۳
کرند ییلاق گوران گهواره
کرند
۵
پشت کوه
عیلام
۱
عیلام و توابع
۲
مهران و توابع
مهران
۳
دهلران موسیان ابدانان
ده لران
۶
لرستان
۱
پیشکوه . کره کاه
کره گاه
۲
بالا گریوه پائین گریوه
بالا گریوه
۳
سلسله دلفان الشتر
دلفان
۷
بروجرد
بروجرد
۱
سیلاخور علیا و سفلی
سیلاخور
۲
جاپلق بربرود
علی گودرز
۳
چهارلنک
اخوره
۸
همدان
همدان
۱
دروب و توابع
۲
اسد آباد
۳
درجزین پیشخور عاشقلو
رزن
۴
سردرود مهربان حاجیلو
کبوترآهنک
۹
ملایر
دولت آباد
۱
ملایر
۲
نهاوند
نهاوند
۳
تویسرکان
تویسرکان
۱۰
خرمشهر
خرمشهر
۱
خرمشهر و توابع
۲
آبادان قصبه
۱۱
خوزستان
اهواز
۱
اهواز رامهرمز هفت کل
۲
دشت میشان هویزه
خفاجیه
۳
دزفول شوشتر مسجد سلیمان
دزفول
۴
ایزه - قشلاق - بختیاری
ایزه یا قلعه زراسی
۵
گشادکان فلاحیه
شادکان
۱۲
کوه کیلویه
بهبهان
۱
یلاد شاپور زیدون دیلم
دهدشت
۲
بابوئی بویراحمدی دشمن زیاری طبیعی بهمة هندیجان
هندیجان
استان شمال
۱
گیلان
رشت
۱
حومه فومنات صومعه سرا لشت نشاء کوچصفهان
کوچصفهان
۲
لاهیجان – رانگو - دهشال
لاهیجان
۳
پهلوی چهار فریضه – خمام – کسکر
پهلوی
۴
مرحمت آباد رودبار سیاه گل دیلمان چهارلو
رودبار
۵
گرکانرود اسالم طوالش
گرکانرود
۲
تنکابن
۱
شهسوار رامسر رودسر
۲
نوشهر کجور و کلارستاق
نوشهر
۳
لنگرود
ساری
۳
مازندران
۱
ساری اشرف هزار جریب
۲
بابل سر – بابل
بابل
۳
آمل نور
آمل
۴
شاهی سواد کوه بابل کثار
شاهی
۵
فیروز کوه
فیروز کوه
۴
گرگان
۱
گرگان – رستاق – شاکر – ساور
۲
انزان – سدن – رستاق
بندر گز
۳
کتل – فندرسک
رامیان
۴
دشت گرگان – جعفربای - آتابای
گنبد قابوس
۵
طهران
طهران
۱
شمیران – کن
کن
۲
لواسانات
افجه
۳
غار – فشافویه
حضرت عبدالعظیم
۴
ساوجبلاغ – طالقان
ینگی امام
۵
شهریار
علی شاه عوض
۶
ورامین
شهر ورامین
۷
خوار – ایوانکی
قشلاق
۸
دماوند
دماوند
۶
قزوین
۱
دشتابی . رامند . افشاریه . اقبال . بشاریات
۲
دودانگه
نهاوند
۳
زهرا
صدرآباد
۴
رودبار . الموت
گازرخان
۵
خرقان
آوج
۶
قاقازان . قهابه . فشگل دره
کوئین
۷
قم و ساوه
قم
۱
قنوات . اراضی . اردهان . قهستان
قهستان
۲
خلجستان
دستجرد
۳
ساوه زرند
ساوه
۸
کاشان
۱
کاشان . پشت مشهد . کویرات
۲
جوشقان
میمه
۳
نطنز
نطنز
۹
اصفهان
اصفهان
۱
ماربین . لنجان . براآن . برخوارجی
لنجان
۲
نجف آباد . کرون . عربستان دهق
طهران
۳
چهارمحال . ییلاق . بختیاری
شهرگرد
۴
اردستان . مهاباد . کوهپایه . رودشتین
اردستان
۵
شهرضا . سمیرم . جرقویه
شهرضا
۶
فریدون . مکوئی
داران
۱۰
عراق
سلطان آباد
۱
فراهان . شراه . مشک آباد . قره کهریز
فراهان
۲
کزاز . سرابند
سربند
۳
آشتیان . تفرش . رودبار
طرخوران
۴
وفس - بزچلو
وفس
۱۱
گلپایگان
گلپایگان
۱
گلپایگان . خونسار
۲
کمره
خمین
۳
محلات
دلیجان
۱۲
خمسه
زنجان
۱
زنجانرود . سلطانیه
۲
ابهررود - خررود
ابهر
۳
ایجرود . سجاسرود . بزینه رود . خدابنده لو
کرسف
۴
انگوران . اوریاد . غنی . بیگلو
ماه نشان
۵
طارم علیا و سفلی
طارم
۱۳
سمنان و دامغان
سمنان
۱
سمنان و توابع – طرود . جام . دوزهیر
۲
سنگسر و شهمیرزاد
سنگسر
۳
دامغان و توابع
دامغان
استان جنوب
۱
یزد
یزد
۱
یزد – رباطات – پیشکوه – بافق – بهاباد –
بافق
۲
نائین
نائین
۳
اردکان – میبد
اردکان
۴
ندوشن – میانکوه – مهریز – پشت کوه
ندوشن
۵
تفت – کذابات
تفت
۶
جندق
جندق
۲
آباده
۱
آباده – چهار دانگه – ابرقو
۲
سمیرم
سمیرم
۳
کام فیروز – اردکان
اردکان
۴
بوانات - قنقری
بوانات
۳
شیراز
شیراز
۱
خلار – سروستان – بیضا – سیاح
۲
کریال – کوه مره – مرودشت – ارسنجان
ارسنجان
۳
فیروز آباد – فراش بند – جره – خواجه
فیروز آباد
۴
کازرون – خشت
کازرون
۵
ممسنی – ماهور - میلاتی
ممسنی
۴
اصطهبانات
نیریز
۱
اصطهبانات – نیریز – آباده - طشک
اصطهبانات
۲
فسا
فسا
۳
داراب
داراب
۵
جهرم
جهرم
۱
خفر صمکان - جهرم
۲
جریم – سیدشهر - صخ
جریم
۳
قیر – کازرون – افزر – دریعه – زیر کوه
قیر
۶
لنگه و لارستان
لار
۱
لارستان - مزایجان
۲
لنگه – جهانگیریه – شیب کوه – گهورستان
جزایر لنگه
۳
بیخه فال – بیخه احتشام – فومستان - گاوبندی
گاوبندی
۷
بوشهر
بوشهر
۱
شبانکار. دشستان . حیات داود
بندریک
۲
دشتی . تنگستان
شنبه
۳
علامرو . دشت . سیراف . سیرود .
علامرو دشت
۸
عباسی
بندرعباس
۱
میناب – شمیل – تازیان – جزایر
میناب
۲
محال سبعه – رودان احمدی
طارم
۳
موغستان – بیابان - بشاکرد
جاسک
۹
کرمان
کرمان(گواشیر)
۱
حومه – ماهان - شهداد
ماهان
۲
راور – کوه – نیان – زرند
کوه تیان
۳
بم – نرماشیر – راین تهرود – یگان
بم
۴
رفسنجان – بهرام آباد – نوقات – داوران – انار-
بهرام آباد
۵
شهربابک – هرات – مردست
شهربابک
۶
سیرجان – پاریز – بردسیر - اقطاع
شهید آباد
۱۰
جیرفت
۱
جیرفت – جبال بارز
سبزدراران
۲
اسفندقه – ساردویه – ارزویه
اسفندقه
۳
رودبار – مشوجان – کلاشکرد - فلات
گنج خانوک
استان شمال شرق
۱
مشهد
مشهد
۱
تبادکان – ماروسک
۲
ارامه – بیوژن – پائین ولایت – سرجام -
جاغرق
۳
چناران – درزاب – بقمچ – کل مکان - رادکان
چناران
۴
سرخس – زور آباد
سرخس
۵
جام و فریمان
جام
۶
باخرز
قایباد یا یوسف آباد
۷
نیشابور
۲
قوچان
قوچان
۱
سرولایت – میانولایت – بام صفی آباد
۲
پائین ولایت – قوشخانه
سیروان
۳
دره جز
محمد آباد
۴
کلات
کلات
۳
سبزوار
سبزوار
۱
سبزوار – براکوه – طبس جوین
کلم آباد
۲
مزینان – فرومد – کاه باشتن - خوار توران
داورزن
۳
کوه میش – شامگان – تکاب – ربع شامات
همائی
۴
تربت حیدریه
تربت حیدریه
۱
بالا ولایت ازغند برس و کدکن محولات
فیض آباد
۲
سنگان زاده رشتخوار
سنگان
۳
کاشمر رستاق کوهپایه
کاشمر
۴
خواف زوزن نصرآباد
روی
۵
قائنات
بیرجند
۱
شهاباد القورتهاجان مؤمن آباد
۲
قائن زهان پس کوه دشت بیاض
قاین
۳
طبس مینا زیرکوه
اپژ
۴
قیس آباد خف
مختاران
۶
فردوس
فردوس
۱
فردوس بشرویه ارسک دیهوک
۲
گناباد پس کاوت براکوه
جویمند
۳
بجستان دستجردان
۴
طبس اسعاک حلوان
طبس
۷
بجنورد
بجنورد
۱
چارده چناران – کندبار – گرمخان – سملقان شقان
۲
اسفراین جاجرم چهارده سنخاص
اسفراین
۳
کوکلان
مراوه تپه
۸
شاهرود
شاهرود
۱
زیر رستاق کوه پایه کلاته خیج دمعلا
بسطام
۲
میامی عباس آباد بی ارجمند
میامی
۶
مکران
زاهدان
۱
زاهدان میرجاوه و توابع
۲
زابل و نهبندان
زابل
۳
ایرانشهر
ایرانشهر
۴
قصر قند - یاهوکلات چاه بهار
قصر قند
این جدول ضمیمه قانون تقسیمات کشور بوده و صحیح است
رئیس مجلس شورای ملی – حسن اسفندیاری
اگر تجربهای در تفسیر یا اجرای این قانون دارید، دیدگاه حرفهای خود را در گفتمان منتشر کنید.