رأی شماره ۸۵۷ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع:بند ۶جزء(ب) شیوه نامه اجرایی پرداخت فوق العاده محرومیت از مطب مصوب هیأت رئیسه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بیرجند در سال ۱۳۹۶ ابطال شد

شماره۹۹۰۱۹۹۲ -  - ۲۵ /۵ /۱۴۰۱  بسمه تعالی  جناب آقای اکبرپور  رئیس هیأت‌ مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران  یک نسخه از رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۸۵۷ مورخ ۴ /۵ /۱۴۰۱ با موضوع: «بند ۶ جزء ) ب ( شیوه ‌نامه اجرایی پرداخت فوق‌العاده محرومیت از مطب مصوب هیأت رئیسه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بیرجند در سال ۱۳۹۶ ابطال شد . » جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می‌گردد .  مدیرکل هیأت عمومی و هیأت‌های تخصصی دیوان عدالت اداری ـ یدالله اسمعیلی‌فرد   تاریخ دادنامه : ۴ /۵ /۱۴۰۱ شماره دادنامه : ۸۵۷ شماره پرونده : ۹۹۰۱۹۹۲  مرجع رسیدگی : هیأت عمومی دیوان عدالت اداری  شاکی : سازمان بازرسی کل کشور   موضوع شکایت و خواسته : ابطال بند ۶ جزء ) ب ( شیوه‌نامه اجرایی پرداخت فوق‌العاده محرومیت از مطب مصوب هیأت رئیسه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی بیرجند سال ۱۳۹۶  گردش کار : معاون حقوقی، امور مجلس و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت ‎ نامه شماره ۳۰۰ / ۱۹۳۹۵۴ ـ ۱۶ /۷ /۱۳۹۹ اعلام کرده است که :   " احتراماً شیوه‌نامه اجرایی پرداخت حق محرومیت از مطب مصوب هیأت رئیسه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی بیرجند از جهت انطباق با قانون در این سازمان مورد بررسی قرار گرفته که نتیجه آن به شرح ذیل جهت استحضار و صدور دستور شایسته اعلام می‌شود : بر اساس ماده یک قانون اجازه پرداخت حق محرومیت از مطب، برقراری حق محرومیت از مطب مشروط به ۶۰ ساعت اضافه کاری (در ساعات غیراداری) شده است . از طرفی نیز مطابق تبصره ۱ ماده ۱ قانون اجازه پرداخت حق محرومیت از مطب، منحصراً به کار اضافی مازاد بر ۶۰ ساعت، اضافه کار تعلق می‌گیرد . این در حالی است که در بند ۶ قسمت ) ب ( شیوه‌نامه اجرایی پرداخت فوق‌العاده محرومیت از مطب ) مصوب هیأت رئیسه دانشگاه ( علاوه بر پرداخت حق محرومیت از مطب که در ازای ۶۰ ساعت اضافه کار تعلق می‌گیرد، مجوز لحاظ نمودن و پرداخت این ۶۰ ساعت به عنوان اضافه کاری نیز داده شده است که مغایر تبصره ۱ ماده ۱ قانون اجازه پرداخت حق محرومیت از مطب بوده و خارج از اختیارات هیأت رئیسه دانشگاه می‌باشد . بنا به مراتب بند ۶ قسمت ) ب ( شیوه‌نامه اجرایی پرداخت فوق‌العاده محرومیت از مطب مغایر با قوانین یاد شده و خارج از حدود اختیارات واضع تشخیص و ابطال آن در هیأت عمومی دیوان ) به صورت فوق ‎ العاده و خارج از نوبت ( مورد تقاضا می‌باشد ."  متن مصوبه مورد شکایت به شرح زیر است :   " شیوه‌ نامه اجرایی پرداخت فوق‌العاده محرومیت از مطب  این شیوه‌نامه در اجرای مفاد دستورالعمل بند ۱۴ ماده ۵۲ آیین‌نامه اداری، استخدامی کارمندان غیرهیأت علمی دانشگاه ) مصوب ۱۲ /۲ /۱۳۹۶ دستور کار مشترک هیأت امناء ( به منظور پرداخت فوق‌العاده محرومیت از مطب به شرح زیر در جلسه هیأت رئیسه دانشگاه به تصویب رسید .  ب ( شرایط برقراری فوق‌العاده محرومیت از مطب  ۶ ـ تعهد انجام ۶۰ ساعت اضافه کاری در ساعات غیرموظف که وجه آن به عنوان اضافه کار نیز به ایشان قابل پرداخت خواهد بود ."  در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر امور حقوقی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بیرجند به موجب لایحه شماره ۹۹ / ۱۱ / ۲ / ۹۷۳۰۲ ـ ۲۰ /۱۰ /۱۳۹۹ توضیح داده است که :   " ۱ـ مطابق مـاده ۱ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه‌ای کشور، دانشگاه‌ها بدون الزام به اجـرای قوانین و مقررات عمومی اداری، استخدامی و صرفاً بر اساس آیین‌نامه‌های مصوب هیأت امنا اداره می‌گردند و مطابق بند ۱۴ ماده ۵۴ آیین‌نامه اداری استخدامی کارکنان غیرهیأت علمی مصوب سال ۱۳۹۰، هیأت امنا مؤسسه مجاز است به دارندگان مدرک دکتری در رشته‌های گروه پزشکی، دندانپزشکی، دامپزشکی، داروی سازی، علوم آزمایشگاهی که تمام وقت برابر مقررات در واحدهای مختلف مؤسسه شاغل می‌باشند،  مشروط به اینکه در مراکز تشخیص آموزشی، درمانی، مطب، داروخانه، آزمایشگاه، بیمارستان، درمانگاه و سایر واحدهای بخش خصوصی و خیریه و ... به فعالیت انتفاعی تخصصی اشتغال نداشته باشند، فوق‌العاده محرومیت از مطب پرداخت نماید، تا تصویب دستورالعمل مربوط در هیأت امنا مبلغ فوق‌العاده محرومیت از مطب برابر ضوابط قبلی همچنان قابل پرداخت می‌باشد . مطابق بند ۹ از مصوبات مورخ ۱۲ /۲ /۱۳۹۶، دستورالعمل موضوع بند ۱۴ ماده ۵۴ آیین‌نامه اداری، استخدامی کارکنان غیرهیأت علمی به تصویب هیأت امنا دانشگاه رسیده است و مطابق تبصره ۳ ماده واحده دستورالعمل برقراری فوق‌العاده حق محرومیت از مطب کارکنان غیر هیأت علمی مصوب ۱۲ /۲ /۱۳۹۶ هیأت امنا که از تاریخ ۱ /۱ /۱۳۹۶ قابلیت اجرا دارد، بهره‌مندی از این مزایا نافی برخورداری از مزایای کارانه و اضافه کار تا سقف بند ۱۰ ماده ۵۴ آیین‌نامه اداری استخدامی کارکنان غیر هیأت علمی یعنی حداکثر ۱۷۵ ساعت اضافه کار در ماه نمی‌باشد و حکم مزبور دلالت بر این دارد که فرد مشمول دریافت فوق‌العاده محرومیت از مطب در صورت اضافه کار به میزان ۱۷۵ ساعت در ماه به علت دریافت فوق‌العاده مذکور از فوق‌العاده موضوع بند ۱۰ ماده ۵۴ آیین ‌نامه که نحوه محاسبه آن در تبصره بند مذکور تصریح گردیده است، محروم نگردیده و مستحق دریافت توأمان فوق‌العاده اضافه کار نیز می‌باشد .  ۲ـ هرچند به استناد ماده ۷۸ قانون مدیریت خدمات کشوری، در دستگاه‌های مشمول این قانون کلیه مبانی پرداخت خـارج از ضوابط و مقررات این فصل به استثناء پرداخت‌های قانونی که در زمان بازنشسته شدن یا از کارافتادگی و یا فوت پرداخت می‌گردد و همچنین برنامه کمک‌های رفاهی که به عنوان یارانه مستقیم در ازاء خدماتی نظیر سرویس رفت و آمد، سلف سرویس، مهد کودک و یا سایر موارد پرداخت می‌گردد، با اجرای این قانون لغو گردیده است و مطابق ماده ۱۲۷ همان قانون، کلیه قوانین و مقررات عام و خاص به جز قانون بازنشستگی پیش از موعد کارکنان دولت مصوب ۵ /۶ /۱۳۸۶ مجلس شورای اسلامی مغایر با این قانون از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این قانون لغو گردیده است، لیکن چون در خصوص حکم مقرر در تبصره ۱ قانون اجازه پرداخت حق محرومیت از مطب مصوب سال ۱۳۶۶ مجلس شورای اسلامی حکمی مغایر در قانون مدیریت خدمات کشوری و آیین‌نامه اداری استخدامی کارکنان غیرهیأت علمی دانشگاه وضع نگردیده است، نتیجتاً مطابق قانون برای برخورداری مشمولین از مزایای قانون یاد شده و بند ۱۴ ماده ۵۴ آیین‌نامه اداری استخدامی کارکنان غیرهیأت علمی دو شرط تعیین گردیده است :  شرط اول ـ خدمت تمام وقت در دانشگاه و عدم اشتغال به کار انتفاعی تخصصی در بخش خصوصی  شرط دوم ـ انجام بیش از ۶۰ ساعت کار در خارج از ساعات موظف اداری و بهره‌مندی از مزایای اضافه کار مربوط به کار اضافی مازاد بر ۶۰ ساعت  ۳ـ در حکم مقرر در تبصره ۳ ماده واحده دستورالعمل برقراری فوق‌العاده محرومیت از مطب کارکنان غیرهیأت علمی، هیأت امنای دانشگاه برخوردار شدن مستخدمین مشمول را از مزایای کارانه و اضافه کار تا سقف بند ۱۰ ماده ۵۴ آیین‌نامه اداری استخدامی کارکنان غیرهیأت علمی نفی ننموده است . به عبارت دیگر اجازه پرداخت اضافه کار بابت کل ۱۷۵ ساعت کار اضافی قابل انجام را به دانشگاه داده است، از این رو هیأت رئیسه دانشگاه به موجب بند ۶ قسمت ) ب ( شیوه‌نامه اجرایی پرداخت فوق‌العاده محرومیت از مطب به پرداخت وجه اضافه کار ۶۰ ساعت اضافه کاری در سـاعات غیرموظف تصریح نموده است، هرچند این حکم با حکم مقرر در تبصره ۱ قانون اجازه پرداخت حق محرومیت از مطب  مصوب سال ۱۳۶۶ مجلس شـورای اسلامی در تعارض است، لیکن متأثر ازحکم مقرر در ماده ۱ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه‌ای کشور مصوب سال ۱۳۹۵ به علت مؤخرالتصویب بودن برای دانشگاه لازم‌الاجرا بوده و از این رو هیأت رئیسه دانشگاه پرداخت توأمان فوق‌العاده محرومیت از مطب و فوق‌العاده اضافه کار به میزان ۱۷۵ ساعت در ماه به شرط انجام کار اضافی را تصویب نموده است ."  هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۴ /۵ /۱۴۰۱ به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیأت عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است .  رأی هیأت عمومی  ا ولاً : حکم مقرر در ماده ۱ قانون احکام دائمی برنامه ‌های توسعه کشور مصوب سال ۱۳۹۵ ناظر بر عدم الزام دانشگاه‌ها، مراکز و مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی و فرهنگستان‌ها و  پارک‌های علم و فناوری به رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه‌های دولتی به ‌ویژه قانون محاسبات عمومی کشور، قانون مدیریت خدمات کشوری و قانون برگزاری مناقصات است و این حکم متضمن جواز دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی به عدم رعایت قوانین خاص حاکم بر دستگاه‌های دولتی نیست و با توجه به اینکه قانون اجازه پرداخت حق محرومیت از مطب یک قانون خاص است، در نتیجه وضع مصوبه مغایر با این قانون خاص توسط هیأت‌های امنای دانشگاه‌ها و در قالب اعمال صلاحیت مقرر در ماده ۱ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور امکانپذیر نیست . ثانیاً : ماده ۱ قانون اجازه پرداخت حق محرومیت از مطب مصوب سال ۱۳۶۶ و ماده واحده موضوع دستورالعمل برقراری فوق‌العاده حق محرومیت از مطب کارکنان غیر هیأت علمی مصوب جلسه مشترک هیأت‌های امنای دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی سراسر کشـور در  سـال ۱۳۹۶، شرط بهره‌مندی از فـوق‌العاده حـق محرومیت از مطب را ۶۰ ساعت اضافه کاری در ماه ) در ساعات غیراداری ( قرار داده و از طرفی برمبنای تبصره ۱ ماده صدرالاشاره: «مشمولین این ماده منحصراً در صورتی که بیش از ۶۰ ساعت در خارج از ساعات اداری به انجام وظایف محوله مشغول شوند، معادل کار اضافی مازاد بر ۶۰ ساعت مذکور، طبق مقررات مربوط از فوق‌العاده اضافه کار ساعتی استفاده خواهند نمود . » ثالثاً : وظایف هیأت رئیسه دانشگاه‌ها در بند «ج» ماده ) ۱۰ ( آیین‌ نامه جامع مدیریت دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی مصوب جلسه ۶۸۴ ـ ۱۰ /۱۲ /۱۳۸۹ شورای عالی انقلاب فرهنگی در ۱۲ مورد  احصاء شده و در هیچ یک، اختیاری دائر بر تجویز پرداخت وجه ۶۰ ساعت انجام کار در ماه، غیر از ساعات اداری ) مقرر در ماده ۱ قانون اجازه پرداخت حق محرومیت از مطب که لازمه برخورداری از فوق‌العاده موصوف است)، به عنوان اضافه کاری ملاحظه نمی‌شود و آنچه که از وظایف هیأت رئیسه مندرج در آیین ‌نامه پیش ‌گفته قابل استنتاج است، صرفاً فراهم کردن بستر مناسب به منظور اجرایی شدن مصوبات هیأت امنا است . بنا به مراتب فوق، بند ) ۶ ( جزء «ب» شیوه‌نامه اجرایی پرداخت فوق‌العاده محرومیت از مطب که علاوه بر پرداخت فوق‌العاده حق محرومیت از مطب که در ازای ۶۰ ساعت اضافه کاری تعلّق می‌گیرد، مجوز لحاظ کردن و پرداخت وجه این ۶۰ ساعت را نیز به عنوان اضافه کاری صادر کرده و این در حالی است که هیأت رئیسه دانشگاه فاقد صلاحیت در این خصوص بوده و چنین تجویزی صرفاً در صلاحیت هیأت‌های امنای دانشگاه‌ها است، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال می‌شود .  هیأت عمومی دیوان عدالت اداری  معاون قضایی دیوان عدالت اداری ـ مهدی دربین