قانون اساسنامه بنیاد شهید انقلاب اسلامی[بنیاد شهید و امور ایثارگران]
قانون مصوب ۱۳۷۷/۰۲/۲۷ رئیس جمهور
قانون اساسنامه بنیاد شهید انقلاب اسلامی
مصوب ۱۳۷۷,۰۲,۲۷
با اصلاحات و الحاقات بعدی
فصل اول - کلیات ماده ۱ (اصلاحی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) - بنیاد شهید و امور ایثارگران - که از این پس دراین اساسنامه به اختصار بنیاد نامیده می شود - نهادی است انقلابی که در اجرای فرمانرهبر کبیر و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران حضرت امام خمینی رضوان ا... تعالی علیه در تاریخ ۲۲ /۱۲ /۱۳۵۸ و در پی موافقت مقام معظم رهبری مبنی بر ادغام سه نهاد انقلابی بنیاد شهید انقلاب اسلامی، سازمان جانبازان انقلاب اسلامی و ستاد رسیدگی به امور آزادگان تأسیس شده و دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی و اداری است و امور آن طبق مقررات و قوانین مربوط به نهادهای عمومی غیردولتی و در چهارچوب این اساسنامه و آئین نامه های مربوطه زیر نظر رئیس جمهور و نظارت عالیه مقام معظم رهبری اداره می شود. ماده ۲ - مدت فعالیت بنیاد از تاریخ تأسیس نامحدود است. انحلال یا خاتمه آن با نظر مقام معظم رهبری میباشد. فصل دوم - اهداف و وظایف ماده ۳ - اهداف بنیاد عبارتند از: ۱ (اصلاحی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) - احیاء، حفظ و ترویج فرهنگ شهادت و ایثار در جامعه
۲ (اصلاحی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) - زنده نگهداشتن یاد و نام شهیدان انقلاب اسلامی و ایثارگران و حفظ آثار آنها
۳ ـ اعتلاء معرفت و تعهد جامعه در قبال ارزشهای فرهنگ ایثار و شهادت و بالا بردن تعهد آنان نسبت به رعایت شأن، حق، حرمت، منزلت جامعه هدف و خانواده آنان
۴ (اصلاحی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) - تلاش برای استفاده از امکانات عمومی جامعه و نظام و نیز بهرهگیری از سرمایه و دارایی بنیاد برای رشد و اعتلای مادی و معنوی جامعه هدف
ماده ۴ (اصلاحی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) ـ در این اساسنامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می رود:
الف – جامعه هدف: خانوادههای شاهد، جانبازان، آزادگان و خانوادههای آنان.
ب ـ خانواده های شاهد: پدر، مادر، همسر و فرزند شهید، مفقودالاثر و اسیر.
ج ـ خانواده جانباز و آزاده : همسر، فرزند و والدین تحت تکفل.
تبصره ۱ (اصلاحی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) ـ تعیین مصادیق عملی شهید، مفقودالاثر، جانباز، آزاده و اسیر در چهارچوب قوانین نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران بر اساس آئیننامهای خواهد بود که توسط وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح با همکاری بنیاد و ستاد کل نیروهای مسلح تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید. تبصره ۲ (الحاقی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) ـ کلیه کسانی که تا تاریخ تصویب این قانون توسط بنیاد به عنوان شهید، جانباز و یا آزاده شناخته شده اند همچنان از خدمات مربوط برخوردار خواهند بود. ماده ۵ (اصلاحی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) - اهم وظایف بنیاد علاوه بر اجرا و پیگیری دستورات و فرمانهای حضرت امام خمینی رضوانالله تعالی علیه و فرامین و تدابیر مقام معظم رهبری در رابطه با جامعه هدف، از جمله فرمان ده مادهای مورخ ۱۳۵۸.۱۲.۲۲ عبارتند از:
الف (اصلاحی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) - در قبال شهادت و ایثار:
برنامهریزی و تلاش به منظور تبیین مفهوم و فلسفه جهاد و شهادت و ایثار، احیا، حفظ و ترویج فرهنگ و روحیه ایثارگری و شهادت طلبی در جامعه به عنوانوالاترین ارزش الهی از طریق: ۱ - بسیج کلیه امکانات نظام و جامعه اسلامی به ویژه نهادهای فرهنگی، اجتماعی، هنری، آموزشی و وسایل ارتباط جمعی ۲ - شناسایی و تقویت و ترویج عوامل و موجبات رشد و توسعه فرهنگ شهادتطلبی ۳ - بررسی و شناسایی عوامل بازدارنده و مخرب فرهنگ شهادت و ایثارگری و تلاش در امحاء و رفع آنها
ب - در قبال شهداء و ایثارگری:
برنامهریزی و تلاش برای تجلیل و تکریم از مقام والای شهدا و بزرگداشت و زنده نگهداشتن یاد و خاطره آنان از طریق:
۱ - برگزاری مراسم یادبود با الهام از مکتب عاشورای حسینی و بااستفاده از مناسبتهای ملی و مذهبی. ۲ - حفظ قداست و منزلت گلزار شهدا و محور قراردادن این مراکز در برگزاری مراسم رسمی و مردمی و پیگیری مرمت و ارایه خدمات شایسته بهمراکز مذکور توسط شهرداریها و سایر نهادهای ذیربط براساس ضوابطی که بنیاد اعلام میکند. ۳ - پیگیری نامگذاری معابر، میادین، مراکز فرهنگی، اجتماعی و سایر اماکن عمومی و ملی بهنام مبارک شهدا و نصب یادمانها از طریقدستگاههای ذیربط.
۴- جمعآوری و حفظ و نگهداری و معرفی آثار فرهنگی، ادبی، هنری، وصایا و دیگر آثار شهداو ایثارگران.
تبصره (الحاقی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) ـ نحوه و ضوابط اجراء این بند به موجب آئیننامهای که بنا به پیشنهاد بنیاد و با هماهنگی ستاد کل نیروهای مسلح و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تهیه و به تصویب هیأت وزیران می رسد تعیین خواهد شد. ۵ - تشویق و ترغیب و حمایت از جامعه فرهنگی، آموزشی، هنری و اندیشمندان، ادبا و نویسندگان در ثبت، تبیین و معرفی ویژگیها، سیره معنویو فضایل اسوههای شهادت و ایثار. ۶(الحاقی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) - توانمندسازی فردی و جمعی آحاد جامعه هدف به منظور ایفاء نقش و رسالت مطلوب و مؤثر در مدیریت اداری و سیاسی کشور. ج (اصلاحی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) - در قبال جامعه هدف:
برنامهریزی و تلاش برای صیانت و رشد و اعتلای مادی و معنوی جامعه هدف در زمینههای: ۱(اصلاحی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) - امور فرهنگی - آموزشی
- پیگیری و نظارت امور فرهنگی، تربیتی و آموزشی فرزندان آنان و زمینهسازی رشد و تعالی فکری، روحی، اخلاقی و تحصیلی آنها از طریق:
- تهذیب و کسب معنویت اسلامی و ارتقای معرفت دینی و بهرهورکردن استعدادهای الهی آنان.
-ارائه خدمات فرهنگی و آموزشی به جامعه هدف و نظارت درجهت ایجاد تسهیلات لازم برای ارتقای علمی، تحقیقی، آموزشی و مهارتهای فکری و تخصصی و پرورش جسمی فرزندان آنان در تماممراحل و مقاطع تحصیلی به بهترین وجه با همکاری مراجع ذیربط.
- تقویت روحیه خدمت به اسلام ناب محمدی در جامعه هدف. ۲(اصلاحی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) - امور معیشتی و رفاهی
تلاش در جهت خود اتکایی اقتصادی و تأمین اجتماعی و رفاهی جامعه هدف از قبیل:
- فراهمسازی تسهیلات و ارایه حمایتهای لازم و آموزشهای تخصصی، فنی و حرفهای و نیز جلب مشارکت کلیه سازمانها و دستگاههای ذیربط جهتایجاد اشتغال مفید برای جامعه هدف.
- تأمین و پرداخت حقوق، مستمری و مزایای جامعه هدف مشمول و دارای شرایط در چهارچوب قوانین، مقررات و ضوابط مربوط.
ـ تأمین بهداشت، درمان، مسکن، بیمه عمر، حوادث و بازنشستگی و نیازهای معیشتی با حفظ عزت، کرامت ، شأن و جایگاه آنان.
- ارایه خدمات و تسهیلات در زمینه ازدواج فرزندان و همسران شاهد.
- پیگیری و انجام اقدامات ممکن درجهت ارایه خدمات و تسهیلات و مساعدتهای لازم به والدین معظم شاهد.
ـ توجه خاص به امور فرزندان معلول، والدین از کارافتاده و همسران غیر مزدوج شهداء.
ـ بسترسازی برای حضور فیزیکی فعال و مؤثر جانبازان در عرصه اجتماعی و پیشبینی امکانات خاص در معابر، اماکن عمومی و اداری، فضاها و وسایط نقلیه عمومی در سطح شهرها و کشور.
۳(اصلاحی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) - امور حقوقی و قضایی
تلاش درجهت حل و فصل امور حقوقی و قضایی جامعه هدف با همکاری مراجع ذیربط از طریق:
- پیشنهاد و همکاری با مراجع قضایی در تعیین، نصب و عزل قیم و امین و مراقبت بر اعمال آنها، همچنین مراقبت بر اعمال اولیا، اوصیا، قیمها وحضانتکنندگان از صغار و محجورین جامعه هدف و رسیدگی به اختلافها در امر حضانت فرزندان و ارایه راه حل به محاکم.
- مساعدت و همکاری با مراجع ذیربط درجهت تبدیل و تغییر در اموال و دارایی صغار شاهد در راستای مصالح و غبطه آنان برحسب موازین شرعی ودرصورت لزوم پیگیری به منظور حل و فصل اختلافات مربوط تا صدور حکم قطعی.
- درخواست تنفیذ وصیتنامه عادی شهدا ازمحاکم ذیصلاح و پیگیری امور مربوط به انحصار وراثت و مراقبت بر احصار[احصا] و تحریم[تحریر] جامعه هدف و تقویمو نگهداری حساب اموال صغار و محجورین و معاضدت حقوقی و قضایی خانوادههای شاهد درصورت ضرورت.
- شرکت کارشناسان حقوقی بنیاد در محاکم ذیصلاح به عنوان وکیل در دعاوی جهت دفاع و استیفای حقوق جامعه هدف در دعاوی مربوطه بنا به درخواست آنان.
۴(اصلاحی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) - امور اقتصادی
- اداره و بهرهبرداری مطلوب از اموال و داراییهای تحت پوشش بنیادو توسعه منابع مالی به منظور ایجاد پشتوانه های مادی برای فعالیتهای محوله.
- بکارگیری مطلوب پساندازها، اموال و داراییهای فرزندان شاهد - که دراختیار بنیاد است - برای تأمین آینده اقتصادی آنها و جلوگیری از کاهش ارزشداراییها. تبصره - ضوابط تنظیم و صدور احکام کارگزینی و تشخیص افراد تحت تکفل شاهد بموجب آییننامهای خواهد بود که توسط بنیاد و سازمان اموراداری و استخدامی تهیه و بهتصویب هیأت وزیران خواهد رسید. فصل سوم - اموال، داراییها و منابع مالی ماده ۶ - اموال و داراییهای بنیاد عبارت است از: ۱ - کلیه اموال منقول و غیرمنقول، سهام، اوراق بهادار، وجوه نقد و دیگر داراییهایی که به حکم محاکم به تملک بنیاد درآمده یا در میآید. ۲ - کلیه اموال، داراییهایی که از طرف دولت دراختیار بنیاد قرار میگیرد. ۳ - اموال و داراییهایی که از طرف اشخاص حقیقی و حقوقی به بنیاد اهدا میشود. ۴(الحاقی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) ـ کلیه اموال و داراییها، مالکیتها و امکانات بنیاد شهید، ستاد رسیدگی به امور آزادگان و اموال و داراییهایی که از بنیاد مستضعفان با اذن مقام معظم رهبری منتقل میشود. ماده ۷ - منابع مالی بنیاد عبارتند از: ۱ - کمکهای مقام معظم رهبری. ۲ - کمکها و اعتبارات مصوب در بودجه عمومی کشور. ۳ - درآمدهای حاصل از فعالیتهای اقتصادی بنیاد.
۴- هدایا و کمکهای بنیاد مستضعفان و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی.
فصل چهارم - ارکان ماده ۸ - ارکان بنیاد عبارتند از: ۱ - هیأت امنا ۲ - نماینده ولیفقیه در بنیاد (درصورت معرفی معظمله) ۳ - رئیس بنیاد ماده ۹ (اصلاحی ۰۸ˏ۰۴ˏ۱۳۹۰) - هیأت امنای بنیاد مرکب از هفت نفر بهشرح زیر است:
- رییس جمهور به عنوان رییس هیأت امنا
- نماینده ولیفقیه در بنیاد (درصورت تعیین)
- رییس بنیادبه عنوان نایب رئیس هیأت امناء
- دو نفر از وزراء فرهنگی به انتخاب رئیس جمهور
- سه نفر از شخصیتها و افراد بصیر در امور فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی ازمیان جامعه هدف به پیشنهاد رئیس بنیاد و تایید رئیس جمهور
-وزراء تعـاون، کار و رفاه اجتماعی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تبصره (اصلاحی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) ـ یکی از معاونان بنیاد بنا به پیشنهاد رئیس بنیاد و تأیید رئیس هیأت امناء به عنوان دبیر جلسه بدون حق رأی شرکت خواهد کرد. ماده ۱۰ - وظایف و اختیارات هیأت امنا به شرح زیر است: ۱ - پیگیری اوامر و رهنمودهای ابلاغی مقام معظم رهبری ۲ - تصویب خط مشیها و سیاستهای کلی
۳- تصویب برنامه و بودجه سالانه تشکیلات
۴ - تصویب صورت حساب عملکرد سالانه ۵ - ارایه گزارش عملکرد سالانه بنیاد به مقام معظم رهبری و کسب رهنمودهای لازم ۶ - تصویب سایر موضوعاتی که توسط رئیس بنیاد برای تحقق اهداف بنیاد ارایه میشود ۷ (الحاقی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) ـ بررسی و تأیید تغییرات و اصلاحات اساسنامه پس از أخذ موافقت مقاممعظمرهبری به منظور طی مراحل تصویب. ۸ (الحاقی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) ـ تصویب آئین نامههای مالی و معاملاتی بنیاد در حدود قوانین و مقررات. ۹ (الحاقی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) ـ تصویب ضوابط سرمایه گذاری شرکتهای وابسته. ۱۰ (الحاقی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) ـ سیاستگذاری نحوه اداره و اتخاذ تصمیم در رابطه با نحوه اداره و مصرف درآمدهای حاصل از فروش آن قسمت از اموال و املاک بنیاد و فعالیتهای اقتصادی سازمانهای وابسته که شرعاً تصرف در آنها با اذن ولی فقیه می باشد براساس رهنمودهای مقام معظم رهبری در جهت اهداف عالیه بنیاد. تبصره (الحاقی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) ـ دستورالعمل نحوه تشکیل جلسات و تصمیمگیری در اولین جلسه هیأت امناء بنا به پیشنهاد رئیس بنیاد به تصویب هیأت امناء خواهد رسید.
ماده ۱۱ - اهم وظایف نماینده ولی فقیه درصورت تعیین به شرح زیر میباشد:
۱ - پیشنهاد سیاستهای لازم برای حفظ و ترویج فرهنگ شهادتطلبی و ایثار در جامعه و ارائه آن به هیأت امناءجهت تصویب .
۲ - نظارت بر امور فرهنگی جامعه هدف و حفظ و تعمیق و ترویج فرهنگ شهادت و ایثار در جامعه و نظارت بر اجرای آن. ۳ - تطبیق دستورالعملها و آییننامههای داخلی با موازین شرعی و رهنمودهای ابلاغی مقام معظم رهبری. ۴ - اعمال اختیارات شرعی تفویض شده از سوی مقام معظم رهبری. ۵ (منسوخه ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) - سیاستگزاری نحوه اداره و اتخاذ تصمیم در رابطه با نحوه اداره و مصرف درآمدهای حاصله از فروش آن قسمت از اموال و املاک بنیاد و فعالیتهایاقتصادی سازمانهای وابسته که شرعا تصرف در آنها با اذن ولی فقیه میباشد براساس رهنمودهای مقام معظم رهبری مدظله در جهت تحقق اهدافعالیه بنیاد. ۶(اصلاحی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) - ارایه برنامههای عقیدتی - سیاسی جهت رشد و ارتقاء خصوصیات فکری و اخلاقی خدمتگزاران جامعه هدف و ارتقاء جو معنوی بنیاد. ۷ - نظارت بر حسن جریان امور بنیاد. ماده ۱۲ - رئیس بنیاد بالاترین مقام اجرایی بنیاد است که به پیشنهاد رئیسجمهور و تایید مقام معظم رهبری با حکم رئیسجمهور بهمدت چهارسال منصوب و مسوولیت اداره امور بنیاد و اجرای برنامهها را برعهده خواهد داشت و اهم وظایف او به شرح زیر است: ۱ - تهیه، تدوین و پیشنهاد خط مشیها و سیاستهای اجرایی، برنامه و بودجه سالانه، صورتهای مالی و گزارش عملکرد سالانه بنیاد به هیأت امنا برایاقدام لازم. ۲ - تنظیم و تدوین آییننامههای لازم و همچنین پیشنهاد اصلاح تشکیلات جهت تصویب به مراجع ذیربط.
۳- نمایندگی بنیاد در کلیه امور حقوقی و نزد کلیه مراجع اعم از قضایی، اداری و قانونگذاری و طرح و اقامه دعاوی و دفاع و جوابگویی به هرگونهدعاوی حقوقی، جزایی و اداری به طرفیت از بنیاد و انجام سایر فعالیتهای لازم برای استیفای حقوق بنیاد با حق تعیین وکیل یا نماینده و تفویضاختیارات لازم بهآنان برای انجام امور محول و پایان دادن به دعاوی از طریق مصالحه و یا ارجاع به داوری با رعایت قوانین
۴(اصلاحی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) - انجام کلیه امور مالی، اداری، فرهنگی و اجتماعی، ازجمله عزل و نصب مدیران و صدور دستورالعملها و بخشنامههای لازم همچنین گشایش انواعحسابهای بانکی، انجام هر نوع معامله و هرگونه ارتباط با مؤسسات و سازمانهای دولتی، غیردولتی و اشخاص حقیقی یا حقوقی.
۵ (الحاقی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) ـ اتخاذ تصمیم در مورد سرمایه گذاری از محل منابع در اختیار بنیاد در چهارچوب سیاستهای مصوب هیأت امناء. ۶ (الحاقی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) – تهیه پیش نویس آئین نامه ها و ارائه آنها به هیأت امناء جهت طی مراحل تصویب. ۷ (الحاقی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) – بررسی و ارائه پیشنهاد اصلاح و یا تغییر مواد اساسنامه به هیأت امناء جهت طی مراحل تصویب. ۸ (الحاقی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) – تهیه تشکیلات تفصیلی بنیاد و تصویب در هیأت امناء. ۹ (الحاقی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) – انعقاد هرگونه قرارداد و تغییر و تبدیل و یا فسخ و اقاله آن و خرید و فروش و معاوضه اموال و ماشین آلات و برگزاری مناقصه و مزایده در حدود آئیننامههای مالی و معاملاتی.
۱۰ (الحاقی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) ـ قبول اموال واحدهای اقتصادی و سهام یا سهام الشرکه به نحوی که متضمن صرفه و صلاح بنیاد باشد.
۱۱ (الحاقی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) ـ تأسیس، ادغام، انحلال یا واگذاری شرکتها و واحدهای اقتصادی بنیاد در چهارچوب قوانین و مقررات و مصوبات هیأت امناء. تبصره (الحاقی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) ـ رئیس بنیاد میتواند با حفظ مسؤولیت، بخشی از وظایف و اختیارات خود را به هر یک از کارکنان تفویض نماید.
فصل پنجم - امور مالی و اداری ماده ۱۳ - بودجه تفصیلی بنیاد هر سال براساس اعتبارات و کمکهای مصوب از محل بودجه کل کشور و سایر منابع یادشده در ماده (۷) ایناساسنامه تنظیم و پس از تصویب هیأت امنا بهمورد اجرا گذارده میشود. تبصره - اعتبارات مربوط به بودجه عمومی هرسال در قالب طرح و برنامه و بهصورت کمک در بودجه کل کشور منظور میشود. ماده ۱۴ (اصلاحی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) ـ رئیس بنیاد موظف است ظرف چهار ماه پس از تصویب این قانون نسبت به تهیه مقررات اداری و استخدامی بنیاد و سایر آئیننامههای مورد نیاز برای اجراء این اساسنامه حسب مورد اقدام و جهت تصویب به هیأت وزیران ارائه نماید.
تصویبنامه راجع به تنفیذ آیین نامه مالی ومعاملاتی مربوط به اعتبارات جاری بنیاد شهید انقلاب اسلامی
ماده ۱۵(الحاقی ۱۸ˏ۰۱ˏ۱۳۸۷) ـ انتقال کارکنان رسمی بنیاد که تا پایان سال ۱۳۸۳ به استخدام درآمدهاند و مأموریت آنها به سایر دستگاهها و نهادهای دولتی و یا عمومی با رعایت مقررات مربوط به کارکنان دولت مجاز است.
ماده ۱۶- مقررات اداری و استخدامی بنیاد ظرف (۳) ماه پس از تصویب این اساسنامه در چهارچوب قانون نظام هماهنگ پرداخت بنا به پیشنهادمشترک بنیاد و سازمان امور اداری و استخدامی کشور بهتصویب هیأت وزیران میرسد.
۱۷-کلیه قوانین و مقررات مغایر با این اساسنامه لغو میگردد.
قانون فوق مشتمل بر شانزده ماده و چهار تبصره در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ بیست و هفتم ماه اردیبهشت ماه یکهزارو سیصدو هفتادو هفت مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ ۶/۳/۱۳۷۷ به تأیید شورای نگهبان رسیده است . رئیس مجلس شورای اسلامی – علی اکبر ناطق نوری
اگر تجربهای در تفسیر یا اجرای این قانون دارید، دیدگاه حرفهای خود را در گفتمان منتشر کنید.