دستورالعمل اجرایی اندازه گیری عوامل زیان آور محیط کار

دستورالعمل اجرایی اندازه گیری عوامل زیان آور محیط کار Instruction for work related hazardous agent measurement شماره : ۱۰۰۸-۱۲۳۷۳۱ /۶۰ عنوان: دستورالعمل اجرایی اندازه گیری عوامل زیان آور محیط کار شماره دستورالعمل : ۱۰۰۸-۱۲۳۷۳۱ /۶۰ واحد مسئول: دفتر امور بهداشت، ایمنی، محیط‌زیست و انرژی واحد همکار: سازمان های تابعه و وابسته تاریخ تصویب: ۲۴ /۵ /۹۴ شماره تماس: ۸۱۷۷۴۰۶۷ حوزه کاربرد: عوامل زیان آور محیط کار تصویب کننده: مدیرکل امور بهداشت، ایمنی، محیط زیست و انرژی (HSEE) پیوست: دارد مدت اعتبار دستورالعمل : ۳ سال تاریخ تجدید نظر: دستورالعمل مقدمه: تأمین، حفظ و ارتقاء سطح سلامت شاغلین، افزایش بهره‌وری در کار و افزایش سطح رفاه آن ها و همچنین حرکت همه ‌جانبه به‌ سوی توسعه پایدار، از جمله اهداف اساسی فعالیتهای بهداشت حرفه‌ای می‌باشد. کارکنان در محیط های کاری با توجه به نوع فعالیت و ویژگی های فرآیندی با انواع مختلفی از عوامل آسیب زای سلامت در تماس هستند. طبق آمار سازمان جهانی بهداشت بیش از نیمی از افراد شاغل در محیط کاری خود در تماس با عوامل زیان آور می باشند. تعیین میزان مواجهه کارکنان با هر یک از عوامل زیان آور محیط کار می تواند در کنترل و پیشگیری مواجهه با این عوامل در محیط کار نقش اساسی را ایفا کند. این دستورالعمل به منظور ایجاد یکپارچگی در ارائه خدمات اندازه گیری به صاحبان صنایع و معادن و مانع از دست رفتن اطلاعات اندازه گیری ها می شود، همچنین ثبت دقیق پارامترها و متغیر های اساسی در ارزیابی میزان مواجهه می تواند در تعیین معاینات قبل از استخدام و دوره ای نیز مثمر ثمر باشد. امید است اندازه گیری اندازه گیری های دقیق و شایسته عوامل زیان آور محیط کار تصمیم گیری های صحیح در کاهش میزان مواجهه، حفظ و ارتقاء سلامت جسمی، روانی و اجتماعی کارکنان شاغل در کلیه واحدهای صنعتی معدنی وابسته به وزارت را به همراه داشته باشد. تعاریف و اصطلاحات وزارت: وزارت صنعت، معدن و تجارت دفتر امور HSEE: دفتر امور بهداشت، ایمنی، محیط‌زیست و انرژی وزارت صنعت، معدن و تجارت امور HSEE: تشکیلات مرتبط امور بهداشت، ایمنی، محیط‌زیست و انرژی در سازمان‌های تابعه و وابسته و بخش صنعت، معدن و تجارت بخش صنعت، معدن و تجارت: تمامی واحدهای که در امور مرتبط با صنایع (اعم از کوچک، متوسط و بزرگ)، تولیدکنندگان، معدن کاران، اصناف، اتحادیه‌ها و واحدهای صنفی، تجار، واردکنندگان با مجوز وزارت صنعت، معدن و تجارت و در راستای وظایف وزارتخانه مذکور مشغول به فعالیت می‌باشند. ستاد: کلیه واحدهای ستادی وزارت صنعت، معدن و تجارت شامل مجموعه معاونت‌ها، مراکز، دفاتر و ادارات کل مستقل سازمان وابسته: کلیه سازمان‌ها، شرکت‌ها، مؤسسات، صندوق‌ها و دستگاه‌های وابسته که به‌موجب قانون یا بر اساس اساسنامه مصوب زیرمجموعه وزارت صنعت، معدن و تجارت محسوب می‌گردند. سازمان تابعه: کلیه سازمان‌های صنعت، معدن و تجارت استان‌ها تذکر: سازمان صنعت، معدن و تجارت جنوب استان کرمان نیز در گروه تابعه قرار می‌گیرد. برنامه جامع مدیریت بهداشت، ایمنی، محیط‌زیست و انرژی HSEE: راهنمای جامعی است که در آن نحوه همکاری، وظایف و مسئولیت‌های سازمان‌های تابعه و وابسته در جهت هم‌افزایی و کاهش مخاطرات موجود در واحدهای صنعتی و معدنی جهت نیل به اهداف عالی وزارت‌ تدوین‌شده است. (ابلاغ شماره ۲۴۱۴۵۷/۶۰ مورخ ۲۰/۱۱/۹۳) ساختمان‌: منظور کلیه ساختمان‌های اداری، مسکونی، انبارها، درمانگاه‌ها، سوییت‌های است که تحت پوشش وزارت می‌باشند. عوامل زیان آور محیط کار: به مجموعه ازخصوصیات و شرایط مخاطره آمیز برای سلامت اطلاق می شود که بر اساس ماهیت کار این مخاطرات شامل عوامل فیزیکی (صدا، ارتعاش، گرما و سرما، پرتوها، روشنایی)، عوامل شیمایی (گردوغبار سمی، بخارات و حلال های شیمیایی)، عوامل بیولوژیک)‌،‌ عوامل ارگونومیک می باشد. کالیبراسیون: مقایسه یک دستگاه اندازه گیری با یک استاندارد و تعیین میزان خطای دستگاه اندازه گیری مورد نظر، نسبت به استاندارد و در صورت لزوم تنظیم دستگاه در مقایسه با استانداردها. روش استاندارد اندازه گیری: روشی استاندار برای تعیین مقادیر کمی و کیفی از عوامل ‌آور زیان آور محیط کار می باشد لازم به ذکر است روش استاندارد مورد استفاده می بایست مورد تایید کمیته تخصصی بهداشت حرفه ای کشور باشد. مسئول فنی (بهداشت حرفه ای): شخصی که مسئولیت برنامه ریزی و تجزیه و تحلیل نتایج اندازه گیری و کنترل عوامل زیان آور محیط کار را بر عهده دارد و گواهی تایید صلاحیت از دانشگاه علوم پزشکی استان را دار می باشد. هدف: هدف از تدوین این دستورالعمل، تعیین روش یکپارچه ای جهت ارائه گزارشات اندازه گیری و پایش عوامل زیان آور محیط کار و حصول اطمینان از انطباق هر یک از آنها با الزامات HSEE وزارت به منظور مقایسه آنها با مقادیر استاندارد است. دامنه شمول: دامنه شمول این دستورالعمل در سطح ستاد، سازمانهای تابعه، وابسته و بخش صنعت، معدن و تجارت با توجه به مسئولیت ها و اختیارات تعریف شده آنها لازم الاجرا می باشد. شرح وظایف: مسئولیت حسن اجرای این دستورالعمل، ثبت و نگهداری مستندات و نتایج ارزیابی در ستاد وزارت بر عهده دفتر HSEE می‌باشد. مسئولیت حسن اجرای این دستورالعمل، ثبت و نگهداری مستندات و نتایج ارزیابی در سازمانهای تابعه، وابسته و بخش صنعت، معدن و تجارت بر عهده بالاترین مقام هر سازمان می‌باشد. مسئولیت نظارت برحسن اجرای این دستورالعمل در واحد های صنعتی، معدنی بر عهده سازمان های تابعه و وابسته بر طبق حدود اختیارات آنها در برنامه جامع مدیریت بهداشت، ایمنی، محیط زیست و انرژی می باشد. سازوکار اجرایی و فرآیند انجام کار شناسایی عوامل زیان آور محیط کار در این مرحله کارشناس بهداشت بر اساس فرآیند کاری و شرح وظیفه مشاغل موجود در سازمان، عوامل زیان آور محیط کار را شناسایی نماید. عامل زیان‌آور منابع تولید تعداد کارگران درمعرض مشاغل درمعرض و کد وضعیت سیستمهای کنترلی موجود توضیحات صدا ارتعاش استرس گرمایی / سرمایی حلال های شمیایی ....... ۲- اندازه گیری عوامل زیان آور - سازمانهای تابعه و وابسته می بایست هر ۶ ماه یکبار لیست شرکت های دارای صلاحیت ارائه دهنده خدمات بهداشت حرفه ای را به واحدهای تحت پوشش ارسال نمایند. - مطابق آیین نامه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، واحدهای صنعتی- معدنی می بایست هر ماه یکبار نسبت به شناسایی و پایش عوامل مخاطره آمیز محیط کار اقدام نمایند. - کارشناس بهداشت واحد صنعتی معدنی می بایست پس از شناسایی، و تعیین عوامل زیان آور محیط کار برای هریک از مشاغل موجود در سازمان، شرحی از عوامل زیان آور محیط کار، شرکت انتخابی و تاریج انجام اندازه گیری را حداقل ۱۰ روز قبل از انجام اندازه گیری به دفاتر HSEE سازمانهای تابعه یا وابسته ارسال نماید. - کارشناس بهداشت واحدهای صنعتی معدنی می بایست قبل از هرگونه اندازه گیری گواهی کالیبراسیون و استاندارد متد اندازه­گیری بر اساس الگوی مواجهه را از شرکت ارائه دهنده خدمات بهداشت حرفه ای مطالبه نماید. - مسئولیت نظارت بر اجرای دقیق اندازه گیری عوامل زیان آور محیط مطابق با روش استاندارد به عهده کارشناس بهداشت حرفه­ای واحدهای صنعتی – معدنی یا تولیدی می باشد. - کارشناس بهداشت واحدهای صنعتی – معدنی می بایست نتایج اندازه­گیری هر یک از عوامل یان آور محیط کار را از شرکت ارائه دهنده خدمات در قالب فرم های پیوست مطالبه کند. ۳- ارزشیابی پس از انجام اندازه گیری و ارائه گزارش توسط شرکت ارائه دهنده خدمات، کارشناس بهداشت واحدهای صنعتی معدنی می بایست شاخص های مربوط به مواجهه با عوامل زیان آور که در شناسنامه شغلی از طرف سازمانهای تابعه یا وابسته اعلام می شود تکمیل و به آنها ارائه نماید. اصلاح و بازنگری اصلاح و بازنگری این دستورالعمل بنا به تشخیص اداره کل HSEE وزارت میسر خواهد بود. پیوست جداول گزارش اندازه گیری به شرح زیر در پیوست آمده است. اندازه گیری صدا اندازه گیری ارتعاش اندازه گیری روشنایی اندازه گیری شاخص های استرس حرارتی اندازه گیری پرتوها اندازه گیری عوامل شیمایی محیط کار پایش های بیولوژیک ارزیابی سیستم های تهویه اندازه گیری ارگونومی مستندات ۱ - آیین نامه اجرایی اندازه گیری عوامل زیان آور محیط کار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ۲ - راهنمایی شناسایی مخاطرات بهداشتی، وزارت نفت بازنگری صفر ۳ - بهرامی ع، نمونه برداری از آلاینده های محیط کار جلد ۱و۲و۳، انتشارات فن‌آوران ۱۳۸۳ ۴ - منظم م، جنبه های بهداشتی پرتوهای یونساز انتشارات فن آوران ۱۳۸۶ ۵ - گلمحمدی ر، مهندسی صدا و ارتعاش، انتشارات فن آوران ۱۳۹۰ ۶ - گلمحمدی ر ،مهندسی روشنایی، انتشارات فن آوران ۱۳۸۶ http://www.ACGIH.org https://www.OSHA.gov پیشنهاد دهنده تایید کننده تصویب کننده . مجتبی ذکائی رئیس گروه بهداشت کتایون نعمت پور معاون مدیر کل دفتر امور HSEE رسول یار احمدی مدیر کل دفتر امور HSEE