آیین نامه تشکیل شورا و مدیریت نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت موسسه های آموزش عالی، پژوهشی و فناوری

آیین نامه تشکیل شورا و مدیریت نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت مؤسسه های آموزش عالی، پژوهشی و فناوری

مصوب ۱۳۹۶,۰۲,۱۰

با اصلاحات و الحاقات بعدی

به منظور ارتقای کیفیت نظام آموزش عالی و تحقق اهداف تعیین شده در ماده ۲ آیین نامه نظام نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت علوم، تحقیقات و فناوری مصوب ۱/ ۹/ ۱۳۹۵ وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و در راستای عمل به بند "ه" ماده ۴ آیین نامه جامع مدیریت دانشگاه ها و مؤسسه های آموزشی، پژوهشی و فناوری مصوب جلسه ۶۸۴ مورخ ۱۰ /۱۲ /۱۳۸۹  شورای عالی انقلاب فرهنگی، همچنین به منظور ایجاد وحدت رویه در حوزه اجرای فرایندهای نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت مؤسسه های آموزش عالی، پژوهشی و فناوری این آیین نامه مشتمل بر مفاد زیر مبنای عمل خواهد بود. ماده ۱) تعاریف و اصطلاحات

وزارت: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

مرکز: مرکز نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت علوم، تحقیقات و فناوری

مؤسسه: هر یک از دانشگاه ها و مؤسسه های آموزش عالی، پژوهشی و فناوری (اعم از دولتی و غیردولتی) که بر اساس مجوز شورای گسترش آموزش عالی فعالیت می کنند.

شورا: شورای نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت مؤسسه

مدیریت: مدیریت نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت مؤسسه ماده ۲) اهداف ۲ - ۱) تحلیل نظاممند و راهبردی رسالت، اهداف و عملکرد مؤسسه به منظور شناسایی نقاط قوت و ضعف و فرصت ها و چالش ها ۲ - ۲) نهادینه کردن و اشاعة فرهنگ نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت در مؤسسه ۲ - ۳) ارتقای کیفیت مؤلفه های دروندادی، فرایندی و بروندادی مؤسسه ۲ - ۴) نهادینه کردن ارزیابی درونی به عنوان یکی از فرایندهای اصلی برنامه ریزی بهبود کیفیت فعالیتهای آموزشی، پژوهشی و فناوری فرهنگی و اجتماعی، دانشجویی و اجرائی مؤسسه ۲ - ۵) افزایش بهره وری با استفاده از فرایند نظام مند نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت مؤسسه ۲ - ۶) ایجاد وحدت رویه در امر نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت در همه حوز‌ه‌ های عملکردی مؤسسه ۲ - ۷) تقویت زمینه های پاسخگویی مؤسسه به ذی نفعان داخلی و بیرونی ۲ - ۸) ارتقا و تضمین کیفیت نظام مند مؤسسه از طریق بررسی  و مقایسه وضعیت موجود با استانداردهای ملی، منطقه ای و بین المللی ماده ۳) ارکان ۳ - ۱) شورای نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت مؤسسه ۳ - ۲) مدیریت نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت مؤسسه ۳ - ۳) کارگروه های تخصصی ماده ۴) شورای نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت مؤسسه ۴ - ۱) ترکیب ۴ – ۱ - ۱) رئیس مؤسسه (رئیس شورا) ۴ – ۱ - ۲) معاونان مؤسسه (یکی از معاونان آموزشی یا پژوهشی و یا فناوری مؤسسه به عنوان نائب رئیس شورا با انتخاب رئیس) ۴ – ۱ - ۳) مدیر نظارت و ارزیابی و تضمین کیفیت مؤسسه (دبیر شورا) ۴ – ۱ - ۴) ۳ تا ۵ نفر از اعضای هیأت علمی صاحب نظر و دارای تجربه مرتبط تبصره ۱) اعضای حقیقی شورا با پیشنهاد مدیر نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت مؤسسه و حکم رئیس مؤسسه منصوب می شوند و مدت عضویت آنها دو سال و انتصاب مجدد آنان بلامانع است. تبصره ۲) شورا می تواند حسب مورد و در صورت لزوم از اشخاص مطلع و ذی صلاح بدون حق رأی برای شرکت در جلسات دعوت نماید. ۴ - ۲) رسمیت جلسات و مصوبات شورا ۴ – ۲ - ۱) جلسات شورا با حضور حداقل دو سوم اعضاء و به شرط حضور رئیس یا نائب رئیس شورا رسمیت می یابد. ۴ – ۲ - ۲) مصوبات شورا با آرای بیش از نصف اعضای حاضر، معتبر و با ابلاغ رئیس مؤسسه لازم الاجرا است. ۴ – ۲ - ۳) شورا حداقل یکبار در ماه تشکیل جلسه میدهد و در صورت لزوم با درخواست مدیر و موافقت رئیس مؤسسه جلسه فوق العاده تشکیل می شود. تبصره ۳) ابلاغ، پیگیری و ارائه گزارش از میزان تحقق اجرای مصوبات شورا به عهده دبیر شورا است. تبصره ۴) دبیر شورا، مسئولیت بررسی درخواست ها، اولویت بندی موضوعات، تهیه برنامه زمانی برای تشکیل جلسات شورا، هماهنگی گروه های تخصصی، تنظیم دستور جلسات با هماهنگی رئیس شورا، ابلاغ مصوبات و ثبت و ضبط سوابق مربوط را بر عهده دارد. ۴ - ۳) وظایف و اختیارات شورا

وظایف و اختیارات شورا در دو بخش مشترک و اختصاصی برای مؤسسه های آموزش عالی، پژوهشی و فناوری تنظیم شده است: nbsp;۱ - ۳ - ۴) وظایف و اختیارات مشترک  شورا در مؤسسه های آموزش عالی، پژوهشی و فناوری

۱. هدایت و راهبری فعالیت های نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت و ارائه پیشنهادها به رئیس مؤسسه

۲. بررسی و تصویب طرح های پیشنهادی مربوط به نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت مؤسسه

۳. ارائه پیشنهادات لازم در زمینه فراهم آوردن منابع و امکانات مناسب برای انجام بهینه نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت به رئیس مؤسسه

۴. تنظیم و تصویب دستورالعمل های داخلی مرتبط با اجرای نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت مؤسسه ۲ - ۳ - ۴) وظایف و اختیارات اختصاصی شورا در مؤسسه های آموزش عالی

۱. گزارشهای نظارت و ارزیابی معاونت ها، دانشکده ها، واحدها و گروه های کاری مؤسسه و ارائه آن به بخش های مربوط به منظور تغییر، اصلاح و تدوین برنامه های بهبود کیفیت

۲. بررسی و ارزیابی طرح ها و سیاستهای راهبردی، توسعه رشته ها، جذب هیأت علمی و نیروی انسانی، پذیرش و تعیین ظرفیت دانشجو، ایجاد و گسترش گروه های آموزشی و ارتقای سطح واحدهای مؤسسه برای طرح و تصویب نهایی در شورای مؤسسه (شورای دانشگاه) ۳ - ۳ - ۴) وظایف و اختیارات مشترک شورا در مؤسسه پژوهشی و فناوری

۱. بررسی و تصویب گزارشهای نظارت و ارزیابی مؤسسه های پژوهشی و فناوری مؤسسه (از جمله پژوهشکده ها، مراکز رشد واحدهای فناوری، پارک های علم و فناوری، مراکز نوآوری، آزمایشگاه ها و کارگاه های تخصصی، شتاب دهنده ها، فن بازارها و سایر واحدهای تخصصی و گروه های کاری) و ارائه آن به بخشهای مربوط به منظور تغییر، اصلاح و تدوین برنامه های بهبود کیفیت

۲. بررسی و ارزیابی گزارشهای فنی و اقتصادی طرحها و پروژه­ های پژوهشی و فناوری ارائه شده توسط متقاضیان حقیقی و حقوقی و ارائه نتایج به واحد ذی ­ربط

۳. بررسی و ارزیابی عملکرد واحدهای فناوری و تأیید مراحل رشد آنها برای ارائه به واحد ذی ربط ماده ۵) مدیریت نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت ۵ - ۱) تشکیلات و منابع مدیریت: حداقل ترکیب نیروی انسانی مورد نیاز مدیریت نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت برای بررسی و تصویب در هیأت امنای مؤسسه به صورت زیر است:

- سطح ۱ تشکیلاتی (مدیر - معاون مدیر، کارشناس مسئول، ۴ نفر کارشناس و متصدی دفتر)

- سطح ۲ تشکیلاتی (مدیر - کارشناس مسئول، ۲ نفر کارشناس و متصدی دفتر)

- سطح ۳ تشکیلاتی (مدیر - ۲ نفر کارشناس و متصدی دفتر) تبصره ۵) در صورتی که سطح تشکیلاتی مؤسسه های پژوهشی و فناوری در سطوح مذکور قرار نگیرد می تواند با یک مدیر/ رئیس و در صورت امکان حداقل یک کارشناس به فعالیت بپردازد. تبصره ۶) دانشگاه های پیام نور، علمی - کاربردی، فرهنگیان و فنی حرفه ای که نیازمند ساختار تفصیلی بیشتری برای نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت هستند، می توانند ساختار مدیریتی متناسب با شرایط دانشگاه ایجاد نمایند.

جزء#۵ – ۱ - ۱) مدیر نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت از میان اعضای هیأت علمی و یا کارشناسان متخصص مؤسسه، با انتخاب شورای مؤسسه و به حکم رئیس، منصوب می گردد.

جزء#۵ – ۱ - ۲) شرایط احراز زیر برای انتخاب مدیر ملاک عمل قرار گیرد:

الف: دانشگاه ها و مؤسسه های آموزش عالی

- حتی الامکان برخودار از صلاحیت حرفه ای در حوزه نظارت و ارزیابی

- حداقل دارای ۴ سال تجربه مرتبط در دانشگاه ها و مؤسسه های آموزش عالی

- حداقل دارای مرتبه استادیاری برای اعضای هیات علمی

- برخورداری از ارزشیابی مطلوب آموزشی و پژوهشی

- نداشتن هیچگونه سمت اجرایی دیگری در مؤسسه

ب: مؤسسه های پژوهشی و فناوری

- حتی الامکان برخودار از صلاحیت حرفه ای در حوزه نظارت و ارزیابی 

- حداقل دارای ۲ سال تجربه مرتبط در دانشگاه ها و مؤسسه های آموزش عالی، پژوهشی و فناوری

- حداقل دارای مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد

جزء#۵ - ۱- ۳) معاون مدیر نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت مؤسسه، ترجیحاً از میان اعضای هیأت علمی، توسط مدیر منصوب می شود.

جزء#۵ - ۱- ۴) کارشناس/ کارشناسان آشنا به امور نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت، برنامه ریزی، ارزیابی درونی و بیرونی

جزء#۵ - ۱- ۵) کارشناس آشنا به امور رایانه و تجزیه و تحلیل اطلاعات

جزء#۵ - ۱- ۶)  متصدی امور دفتری تبصره ۷) عضویت مدیر نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت در شورای مؤسسه و شوراهای تخصصی نظیر شورای آموزشی، پژوهشی، فناوری و فرهنگی (با توجه به وظایف مندرج در ماده ۶) الزامی است. تبصره ۸) مؤسسه موظف است بودجه، امکانات، تجهیزات منابع انسانی لازم را در اختیار مدیریت نظارت، ارزیابی وتضمین کیفیت قرار دهد. ماده ۶) وظایف و اختیارات مدیر ۶ - ۱) نظارت و ارزیابی مستمر بر کیفیت مؤسسه و تعیین میزان تحقق اهداف در ابعاد آموزشی، پژوهشی، فناوری، فرهنگی و اجتماعی، دانشجویی و اداری مالی و پشتیبانی ۶ - ۲) هدایت و مشارکت فعالانه در ارزیابی راهبردی و تدوین سند جامع  مؤسسه ۶ - ۳) نظارت و ارزیابی برنامه‌های راهبردی و عملیاتی مؤسسه و پایش مستمر و نظام‌ مند میزان پیشرفت و تحقق برنامه‌ ها ۶ - ۴) تشکیل کارگروه های تخصصی نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت با هماهنگی رئیس مؤسسه ۶ - ۵) نظارت بر حسن اجرای مصوبات شورا، آئین نامه ها و دستورالعمل ها در تمام حوزه های فعالیت مؤسسه ۶ - ۶) مدیریت امور ارزیابی درونی واحدها و گروه های آموزشی و پژوهشی مؤسسه ۶ - ۷) پیگیری و تحقق اقدامات ناشی از ارزیابی های درونی و بیرونی مؤسسه به منظور تدوین برنامه های بهبود کیفیت عملکرد معاونتها، واحدها و گروه های کاری موسسه ۶ - ۸) فراهم نمودن بستر مناسب برای ارزیابی بیرونی توسط نهادهای تخصصی دولتی و غیردولتی ۶ - ۹) ارزیابی و ارائة گزارش عملکرد واحدهای سازمانی "مؤسسه": الف ) در سطح دانشگاه ها: شامل معاونت ها، دفتر ارتباط با صنعت، دانشکده ها، گروه های آموزشی و پژوهشی، شوراها و کمیته‌ های تخصصی (در ابعاد آموزشی، پژوهش و فناوری، فرهنگی و اجتماعی، دانشجویی، زیرساختی و اداری و مالی) ب ) در سطح مؤسسه های پژوهشی و فناوری: شامل مراکز رشد واحدهای فناوری، پارکهای علم و فناوری، مراکز نوآوری، آزمایشگاه ها و کارگاه های تخصصی، شتاب دهنده ها، فن بازارها و سایر واحدهای تخصصی و گروههای کاری ۶ - ۱۰) ارزیابی عملکرد مدیران، اعضای مؤسسه (اعم از هیات علمی و غیر هیات‌ علمی) و واحدهای فناور ۶ - ۱۱) دریافت و تجزیه و تحلیل آمار و اطلاعات و دسترسی به کلیه‌ اسناد و مدارک مورد نیاز به منظور نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت مؤسسه و سنجش میزان دستیابی به اهداف مورد نظر ۶ - ۱۲) همکاری و هماهنگی لازم برای انجام ارزیابی توسط مرکز نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و هیأتهای نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت استان ۶ - ۱۳) پی‌ گیری اقدامات و برنامه های بهبود کیفیت واحدها و گروههای مؤسسه بر اساس گزارش های نظارت و ارزیابی‌ ۶ - ۱۴) دریافت و تجزیه و تحلیل آمار و اطلاعات مؤسسه به منظور سنجش میزان دستیابی به اهداف مورد نظر ماده ۲ و ارسال گزارش عملکرد در پایان هر نیمسال تحصیلی به دبیرخانه شورای نظارت و ارزیابی وزارت. ۶ - ۱۵) تهیه پیوست ارزیابی برای تمامی طرحها و برنامه های مؤسسه ۶ - ۱۶) تحلیل و ارزیابی طرح ها و سیاست های راهبردی، توسعه رشته ها، جذب هیأت علمی و نیروی انسانی، پذیرش و تعیین ظرفیت دانشجو، تعیین ظرفیت پذیرش واحدهای فناور و نظارت بر خروج واحدهای مذکور، ایجاد و گسترش گروه های آموزشی و پژوهشی و ارتقای سطح واحدهای مؤسسه و ارائة آن به شورا ۶ - ۱۷) توانمندسازی اعضای هیأت علمی، کارشناسان، تمامی همکاران مؤسسه و واحدهای فناوری در حوزه نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت ۶ - ۱۸) سایر وظایف مرتبط که از سوی شورا به مدیریت محول می شود. تبصره ۹) در راستای بهبود کارایی و اثربخشی فعالیتهای برنامه‌ ریزی، نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت، "مؤسسه" باید سیستم اطلاعاتی مناسب و یکپارچه مستقر نماید. تبصره ۱۰) کلیه واحدها و اعضای مؤسسه در قبال ارایه اسناد، مدارک و اطلاعات درست و به موقع به مدیریت نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت، موظف و پاسخگو هستند. تبصره ۱۱) تخصیص بودجه واحدها و فعالیتها و طی مراحل رشد و خروج واحدهای فناور میبایست با در نظر گرفتن نتایج حاصل از ارزیابی ‌های مدیریت نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت صورت پذیرد. ماده ۷ : کارگروه های تخصصی ۷ - ۱) عناوین کارگروه ها

- کارگروه نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت امور آموزشی مؤسسه

- کارگروه نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت امور پژوهشی و فناوری مؤسسه

- کارگروه نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت امور دانشجویی، فرهنگی و اجتماعی مؤسسه

- کارگروه نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت امور مدیریت و پشتیبانی مؤسسه

- و سایر کارگروه ها با توجه نیازهای مؤسسه ۷ - ۲) وظایف و اختیارات

۷ - ۲ - ۱) طراحی و تدوین برنامه های نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت

۷ – ۲ - ۲) همکاری در فرایند ارزیابی راهبردی مؤسسه

۷ - ۲ - ۳) طراحی الگوهای مناسب به منظور نظارت و ارزیابی بر ابعاد مختلف کیفیت مؤسسه

۷ - ۲ - ۴) همکاری با مدیریت نظارت و ارزیابی در راستای تحقق اهداف و مأموریت آن

۷ - ۲ - ۵) تهیه گزارشهای تحلیلی از وضعیت کمی و کیفی مؤسسه به منظور ارتقای کیفیت

۷ – ۲ - ۶) بررسی کارشناسی موضوعات ارجاع شده از سوی شورا و مدیریت ۷ - ۳) ترکیب اعضای کارگروه

- مدیر (رئیس کارگروه)

- ۲ تا ۴ نفر از اعضای هیأت علمی متخصص یا کارشناس صاحب نظر و ترجیحاً شاغل در حوزة کارگروه تبصره ۱۲) یکی از اعضاء به عنوان دبیر کارگروه تعیین می گردد. تبصره ۱۳) اعضای کارگروه های تخصصی به پیشنهاد مدیر و حکم رئیس مؤسسه از میان اعضای هیأت علمی یا کارشناس صاحب نظر و آشنا به امر نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت برای مدت دو سال تعیین و انتخاب مجدد آنها بلامانع است. ماده ۸ : در هر یک از واحدهای تابعه مؤسسه، حداقل یک کارشناس، زیر نظر رئیس واحد، امور نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت واحد را عهده دار است. ماده ۹ : منابع مالی برای اجرای این آیین نامه در بودجه سالانه مؤسسه و با تصویب هیأت امنای مؤسسه تعیین می شود. ماده ۱۰ : حسن اجرای این آیین نامه بر عهده رئیس مؤسسه است. ماده ۱۱ : این آیین نامه در یازده  ماده و سیزده تبصره  در تاریخ  ۱۰/ ۲/ ۶۹ به تصویب شورای نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت علوم، تحقیقات و فناوری رسید و از تاریخ ابلاغ، لازم الاجرا است و آیین نامه ها و مقررات مغایر در این خصوص ملغی و بلااثر می شود. دکتر محمد فرهادی