چکیده‌ی دادنامه و رأی دادگاه، درباره‌ی مصداق رأی خارج از خواسته: چنانچه خواسته صرفاً تقسیم اعیانی، حقوق زارعانه و دسترنج کشاورزی باشد، اگر حسب نظر کارشناس، ملک غیر قابل افراز شناخته شود، دادگاه نمی‌تواند با خروج از محدوده‌ی خواسته‌ی خواهان، حکم به فروش ملک، صادر کند.

رأی دادگاه بدوی

در خصوص دعوی خواهان، آقای چ. گنجعلی با وکالت آقای ع. ب.ن. و خانم الف. محمودنژاد به طرفیّت خوانده‌ی دعوی، آقای ع.الف. و. با وکالت آقای ع.الف. الف. به خواسته‌ی تقاضای تقسیم اعیانی و حقوق زارعانه و دسترنج کشاورزی باغی به متراژ 12,000 متر مربع، واقع در تهران جنوب، هتل بزرگ آزادی - بعد از آتی‌ساز، بعد از کوچه‌ی چناران، پلاک 10 - و کلّیّه‌ی خسارات قانونی، نظر به اینکه، مطابق سند صلح شماره‌ی 14678، مورّخه‌ی 1355/09/08، خواهان، مالک 3,000 متر مربع از اعیانی و حقّ ریشه (حقوق زارعانه و دسترنج کشاورزی) می‌باشد، 12,000 متر مربع آن نیز مطابق سند صلح تنظیمی در دفترخانه‌ی 211 تهران، متعلّق به خوانده‌ی دعوی است؛ نظر به مشاعی‌بودن ملک مزبور با عنایت به اینکه مدافعات خوانده‌ی دعوی، مؤثّر در مقام نبوده و به نحوی نیست که حقوق مُثْبِته‌ی زارعانه‌ی خواهان را به موجب سند قطعی مزبور، واقع در پلاک ثبتی 70، واقع در بخش 11 تهران از جمله اراضی مربوط به پلاک 70 ده ونک که در نتیجه‌ی اختلافات فی‌مابین مالکین و کشاورزان در سال 1338، منتهی به رأی داوری مورّخه‌ی 1338/11/07 گردیده، نتیجه‌ی آن صرفاً مالکیّت اعیانی اشجار و باغات و مستحدثات، ایجاد حقّ مالکانه نموده‌است؛ بنابراین، ردّ این حق، مورد پذیرش نبوده، عرف حاکم بر وجود چنین حقّی بر املاک موصوف و مشابه، مورد پذیرش و مسلّم است. آن جایی که موضوع، فنّی بوده؛ درخصوص قابلیت افراز یا تقسیم یا نحو آن به کارشناس، ارجاع گردیده که نظریّه‌ی کارشناس بر عدم افراز یا تقسیم، دلالت دارد. نظریّه‌ی مزبور، مورد اعتراض وکیل خواهان، واقع گردیده و به هیئت کارشناسی ارجاع شده لیکن دستمزد هیئت، پرداخت نگردیده‌است. بنی علی هذا، ادّعای خواهان، محمول بر صحّت بوده، به استناد مادّه‌ی 519 قانون مدنی و 317 قانون امور حسبی، حکم به تقسیم به فروش اعیانی و حقوقی زارعانه و دسترنج کشاورزی باغی موضوع سند صلح شماره‌ی 22680 دفترخانه‌ی 211 تهران مجموعاً 12,000 متر مربع، صادر و اعلام می‌گردد. رأی صادره، حضوری و ظرف مهلت 20 روز پس از ابلاغ، قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم تجدیدنظر استان تهران است.

رئیس شعبه‌ی 24 دادگاه حقوقی تهران، موسی کریمی

رأی دادگاه تجدیدنظر استان

دادنامه‌ی تجدیدنظرخواسته به شماره‌ی 9309970228401264 مورّخه‌ی 1393/12/25 صادره از شعبه‌ی 24 دادگاه عمومی حقوقی تهران به موجب آن حکم بر تقسیم به فروش اعیانی و حقوق زارعانه و دسترنج کشاورزی، راجع به یک قطعه باغ به پلاک ثبتی 2670 فرعی از 70 اصلی، واقع در بخش 11 تهران، موضوع سند صلح رسمی شماره‌ی 14678 مورّخه 1355/9/8 تنظیمی در دفترخانه‌ی 272 حوزه‌ی ثبتی تهران، اشعار داشته و مورد تجدیدنظرخواهی ع.الف. و. با وکالت ع.الف. الف. واقع شده‌است. قطع نظر از صحّت و سقم قضیّه، مخالف قانون و مقرّرات موضوعه بوده و متضمّن جهت موجّه در نقض آن می‌باشد؛ زیراکه مستفاد از مقرّرات موادّ 3 و 4 از قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، محاکم دادگستری صرفاً مکلّف هستند به دعاوی‌ای که برابر مقرّرات، درخواست شده‌اند در چارچوب خواسته، رسیدگی و حکم مقتضی را صادر و فصل خصومت نمایند و در مورد هر دعوا، به‌طور خاصّ، تعیین تکلیف نمایند. این در حالی است که در دوسیه‌ی مطمح نظر آنچه خواهان نخستین نسبت به شرح دادخواست تقدیمی از دادگاه، درخواست نموده، همانا تقسیم اعیانی‌های احداثی در پلاک ثبتی مورد ترافع و حقوق زارعانه و دسترنج کشاورزی می‌باشد که دادگاه بدوی با خروج از خواسته، مبادرت به صدور حکم بر فروش اعیانی و حقوق زارعانه و دسترنج کشاورزی نموده که موضوع خواسته نبوده‌است. از این رو، دادگاه با استناد به قسمت اوّل از مادّه‌ی 358 از قانون مرقوم، دادنامه‌ی معترضٌ‌عنه را نقض و پرونده را جهت اظهار نظر ماهیّتی، نفیاً یا اثباتاً، راجع به خواسته‌ی مطروحه در دادخواست به دادگاه نخستین، اعاده می‌نماید. رأی صادره، حضوری و قطعی است.

شعبه‌ی 18 دادگاه تجدیدنظر استان تهران، رئیس و مستشار

عزت‌اله امانی شلمزاری - حمیدرضا کریمی

موادّ مرتبط

• مادّه‌ی 519 قانون مدنی