رای هیات تخصصی دیوان عدالت اداری (دادنامه شماره: 9709970906000171)
رأی/نظر مصوب چهارشنبه 29 فروردين 1397
رای هیات تخصصی دیوان عدالت اداری درباره ابطال مصوبه های سال های 94 و 95 با موضوع آئین نامه ارزش معاملاتی ساختمان (تبصره 11 ماده 100 قانون شهرداری ها) ، عوارض پیش آمدگی مشرف بر معابر عمومی و عوارض ارزش افزوده طبقات مازاد بر ضوابط طرح تفضیلی در مناطق شهر
هیأت تخصصی عمران ، شهرسازی و اسناد
کلاسه پرونده : ه ع /95/1324 دادنامه : 9709970906000171 تاریخ : 29/1/97
شاکی : آقای اسدالها محمودی کیاسری
طرف شکایت : شورای اسلامی شهر کیاسر
موضوع شکایت و خواسته : ابطال مصوبه های سال های 94 و 95 با موضوع آئین نامه ارزش معاملاتی ساختمان (تبصره 11 ماده 100 قانون شهرداری ها) ، عوارض پیش آمدگی مشرف بر معابر عمومی و عوارض ارزش افزوده طبقات مازاد بر ضوابط طرح تفضیلی در مناطق شهر
- متن مقرره مورد شکایت
- آئین نامه ارزش معاملاتی ساختمان ( تبصره 11 ماده 100 قانون شهرداریها )
الف : ارزش معاملاتی سال 93
در راستای تبصره 11 ماده 100 قانون شهرداریها برای بناهای بدون پروانه و مازاد بر پروانه که بر اساس آراء ماده صد ، رأی بر ابقاء بنا صادر می گردد باتوجه به موقعیت مکانی و ارزش ساختمانی و استقرار آنها به تفکیک خیابانهای اصلی و فرعی و سایر معابر با در نظر گرفتن وضعیت معیشتی ساکنان هر منطقه ، و همچنین با توجه به بلوک بندی دفترچه ارزش معاملاتی املاک که ملاک عمل اداره امور اقتصادی و دارایی شهرستان ساری و در اجرای ماده 64 قانون مالیاتهای مستقیم مصوب اسفند ماه 1366 و اصلاحیه بعدی آن می باشد ، ارزش معاملاتی ساختمانی به شرح جداول ذیل تعیین و ابلاغ می گردد.
اسکلت بتن و فلز با هر نوع سقف و دیوار
ردیف نام خیابان نرخ سازه های
غیر مجاز بدون
پروانه های ساختمانی (ریال) نرخ سازه های غیر مجاز
مازاد بر
پروانه های ساختمانی (ریال)
1 از ابتدای محدوده قانونی شهر تا قبل از میدان معلم 4000000 300000
2 از میدان معلم تا میدان ولی عصر 5000000 350000
3 میدان ولی عصر 6000000 400000
4 خروجی شهر (بعد از میدان ولی عصر) تا انتهای محدوده قانونی شهر 5000000 350000
5 خیابان امام خمینی 3000000 200000
6 خیابان امام حسین 3000000 200000
7 خیابان شاهد و خیابان شهید فهمیده 4000000 250000
8 خیابان لاله زار 3000000 200000
9 خیابان معلم 3000000 200000
10 سایر خیابانها و کوچه های سطح شهر 2500000 180000
از ماده 100 قانون شهرداری :
مالکین اراضی و املاک واقع در محدوده شهر یا حریم آن باید قبل از هر اقدام عمرانی یا تفکیک اراضی و شروع ساختمان از شهرداری پروانه اخذ نمایند.
- آئین نامه ارزش معاملاتی ساختمان ( تبصره 11 ماده 100 قانون شهرداریها)
الف : ارزش معاملاتی سال 95
در راستای تبصره 11 ماده 100 قانون شهرداریها برای بناهای بدون پروانه و مازاد بر پروانه که بر اساس آراء ماده صد رأی بر ابقاء بنا صادر می گردد با توجه به موقعیت مکانی و ارزش ساختمانی و استقرار آنها به تفکیک خیابانهای اصلی و فرعی و سایر معابر با در نظر گرفتن وضعیت معیشتی ساکنان هر منطقه و همچنین باتوجه به بلوک بندی دفترچه ارزش معاملاتی املاک که ملاک عمل اداره امور اقتصادی و دارایی شهرستان ساری و در اجرای ماده 64 قانون مالیاتهای مستقیم مصوب اسفند ماه 1366 و اصلاحیه بعدی آن می باشد ، ارزش معاملاتی ساختمانی به شرح جداول ذیل تعیین و ابلاغ می گردد.
اسکلت بتن و فلز با هر نوع سقف و دیوار
ردیف نام خیابان نرخ سازه های غیر مجاز
بدون پروانه های ساختمانی (ریال) نرخ سازه های غیر مجاز
مازاد بر پروانه های ساختمانی (ریال)
1 از ابتدای محدوده قانونی شهر تا قبل از میدان معلم 4500000 350000
2 از میدان معلم تا میدان ولی عصر 5500000 400000
3 میدان ولی عصر 6500000 450000
4 خروجی شهر (بعد از میدان ولی عصر) تا انتهای محدوده قانونی شهر 5500000 400000
5 خیابان امام خمینی 3500000 250000
6 خیابان امام حسین 3500000 250000
7 خیابان شاهد و خیابان شهید فهمیده 4500000 300000
8 خیابان لاله زار 3500000 250000
9 خیابان معلم 3500000 250000
10 سایر خیابانها و کوچه های سطح شهر 3000000 230000
از ماده 100 قانون شهرداری :
مالکین اراضی و املاک واقع در محدوده شهر یا حریم آن باید قبل از هر اقدام عمرانی یا تفکیک اراضی و شروع ساختمان از شهرداری پروانه اخذ نمایند.
شهرداری می تواند از عملیات ساختمانی ساختمانهای بدون پروانه یا مخالف مفاد پروانه به وسیله مامورین خود اعم از آنکه ساختمانی در زمین محصور یا غیر محصور واقع باشد جلوگیری نماید.
- عوارض پیش آمدگی مشرف بر معابر عمومی ( سال 94 )
پیش آمدگی مشرف بر معابر عمومی در مورد ( بالکن – تراس ) واحدهای تجاری ، اداری ، صنعتی ، خدماتی و مسکونی که مطابق ضوابط و مقررات طرحهای مصوب شهری ایجاد و احداث شود از هر متر مربع پیش آمدگی عوارض زیر وصول خواهد شد.
1- در صورتی که پیش آمدگی در معبر عمومی به صورت روبسته و زیربنای مفید مورد استفاده واحدهای مسکونی ، تجاری ، اداری ، صنعتی و خدماتی قرار گیرد علاوه بر اینکه جز زیربنای مفید محسوب و عوارض مربوطه وصول خواهد شد از هر متر مربع پیش آمدگی برای واحدهای تجاری 20 برابر ارزش منطقه ای و برای واحدهای اداری ، صنعتی و مسکونی 15 برابر ارزش منطقه ای موضوع ماده 64 قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1366 و اصلاحیه بعدی آن از متقاضیان وصول خواهد شد.
2- اگر پیش آمدگی به صورت روبسته دارای دیوار جانبی باشد ولی به صورت زیربنای مفید مورد استفاده قرار گیرد ( صرفا به صورت بالکن ) علاوه بر اینکه جزء زیربنای ناخالص محسوب و عوارض مربوطه وصول خواهد شد از هر متر مربع پیش آمدگی 10 برابر ارزش منطقه ای و برای واحدهای اداری ، صنعتی ، خدماتی و مسکونی 8 برابر ارزش منطقه ای محاسبه و وصول خواهد شد.
چانچه پیش آمدگی سقف آخرین طبقه بنا صرفا به صورت سایبان مورد استفاده قرار گیرد مشمول مقررات این تعرفه نخواهد بود.
- عوارض پیش آمدگی مشرف بر معابر عمومی ( سال 95 )
پیش آمدگی مشرف بر معابر عمومی در مورد ( بالکن – تراس ) واحدهای تجاری ، اداری ، صنعتی ، خدماتی و مسکونی که مطابق ضوابط و مقررات طرحهای مصوب شهری ایجاد و احداث شود از هر متر مربع پیش آمدگی عوارض زیر وصول خواهد شد.
1- درصورتی که پیش آمدگی در معبر عمومی به صورت روبسته و زیربنای مفید مورد استفاده واحدهای مسکونی ، تجاری ، اداری ، صنعتی و خدماتی قرار گیرد علاوه بر اینکه جز زیربنای مفید محسوب و عوارض مربوطه وصول خواهد شد از هر متر مربع پیش آمدگی برای واحدهای تجاری 40 برابر ارزش منطقه ای و برای واحدهای اداری ، صنعتی 35 و مسکونی 20 برابر ارزش منطقه ای موضوع ماده 64 قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1366 و اصلاحیه بعدی آن از متقاضیان وصول خواهد شد.
2- اگر پیش آمدگی به صورت روبسته دارای دیوار جانبی باشد ولی به صورت زیربنای مفید مورد استفاده قرار گیرد ( صرفا به صورت بالکن ) علاوه بر اینکه جزء زیربنای ناخالص محسوب و عوارض مربوطه وصول خواهد شد از هر متر مربع پیش آمدگی تجاری 15 برابر ارزش منطقه ای و برای واحدهای اداری ، صنعتی ، خدماتی و مسکونی 10 برابر ارزش منطقه ای محاسبه و وصول خواهد شد.
چانچه پیش آمدگی سقف آخرین طبقه بنا صرفا به صورت سایبان مورد استفاده قرار گیرد مشمول مقررات این تعرفه نخواهد بود.
عوارض ارزش افزوده طبقات مازاد بر ضوابط طرح تفصیلی در مناطق شهر ( سال 95 )
ردیف نام خیابان ضریب مبلغ به ریال به ازای هر متر مربع
1 از ابتدای محدوده قانونی شهر تا قبل از میدان معلم 2-1 600000
2 از میدان معلم تا میدان ولی عصر 2-1 800000
3 میدان ولی عصر 2-1 1000000
4 خروجی شهر (بعد از میدان ولی عصر) تا انتهای محدوده قانونی شهر 2-1 800000
5 خیابان امام خمینی 2-1 600000
6 خیابان امام حسین 2-1 600000
7 خیابان شاهد و خیابان شهید فهمیده 2-1 800000
8 خیابان لاله زار 2-1 500000
9 خیابان معلم 2-1 600000
10 سایر خیابانها و کوچه های سطح شهر 2-1 400000
- دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت :
رییس شورای اسلامی شهر کیاسر ، به موجب لایحه تقدیمی ، ضمن رد اظهارات شاکی ، مواردی را اعلام داشته که مختصرا به شرح ذیل است.
مبنای محاسبه عوارض ساختمان تجاری ، مسکونی شاکی ، تعرفه سال 1394 شهرداری بوده که این تعرفه بعد از تصویب شورای اسلامی شهر کیاسر جهت سیر مراحل قانونی به فرمانداری شهرستان ساری ارسال گردیده است که مورد ایراد کمیته انطباق مصوبات شورا قرار نگرفته است. بنابراین استفاده شهرداری از آن قانونی بوده است.
- خلاصه مدافعات طرف شکایت :
شاکی به موجب دادخواستی ، درخواست ابطال بخشی از مصوبات شورای اسلامی شهر کیاسر را تقاضا کرده و در شرح و بیان خواسته ، موارد مغایر قانونی را اعلام داشته که مختصرا به شرح ذیل است.
1- قانون گذار در زمینه مرجع تعیین عوارض و کیفیت احتساب جرایم تخلفات ساختمانی و وصول آن ها در ماده 100 قانون شهرداری تعیین کرده ، بنابراین ، وضع مصوبات مورد اعتراض از سوی شورای اسلامی شهر کیاسر ، متضمن وضع قاعده آمره در خصوص وصول عوارض مذکور علاوه بر جرایم تخلفات ساختمانی ، مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی مرجع واضع مصوبه ( شورای اسلامی شهر ) می باشد. بنابراین شورا حقی برای دریافت عوارض متعلقه علاوه بر جریمه کمیسیون ماده صد ندارد.
2- وفق اصل 105 قانون اساسی و ماده 80 اصلاحی قانون تشکیلات ، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 75 و اصلاحی 82 و 86 ، مصوبات شوراها نباید مغایر با موازین اسلام یا قوانین و مقررات کشور و یا خارج از حدود وظایف و اختیارات شوراها باشد و مصوبات مذکور به شرح مذکور ، مغایر قانون می باشد.
3- اخذ وجوه مذکور ، مغایر با حکم قانونی مندرج در ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقررات دولت از حیث ممنوعیت دریافت هرگونه وجه ، کالا و یا خدمات تحت هر عنوان از اشخاص حقیقی یا حقوقی توسط نهادهای عمومی غیر دولتی می باشد. هم چنین مصوبات مذکور با مواد 50 و 51 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 87 نیز از حیث ممنوعیت برقراری عوارض و سایر وجوه برای انواع کالاهای وارداتی و تولیدی و ارایه خدمات تعیین شده در قانون مذکور مغایر قانون می باشد.
4- مصوبات مورد اعتراض با آرای صادره از سوی هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله دادنامه های 354 الی 358 مورخ 14/11/80 ، 848 مورخ 11/12/87 ، 770 مورخ 2/.../91 ، 1529 مورخ 24/9/93 ، 1818 مورخ 6/11/93 ، در خصوص ابطال مصوبات تعدادی از شوراهای اسلامی شهر که متضمن وضع قاعده آمره در مورد وصول عوارض غیر قانونی ، مغایرت قانونی دارد.
هیأت تخصصی عمران ، شهرسازی و اسناد دیوان عدالت اداری با حضور اعضاء تشکیل ، پس از ملاحظه پرونده و اسناد و مدارک موجود در آن و بعد از قرائت گزارش عضو ممیز و بررسی و انجام مشاوره با اعضاء به اتفاق آراء اعضاء حاضر به شرح ذیل مبادرت به صدور رأی می نماید .
رأی هیات تخصصی عمران ، شهرسازی و اسناد
طبق تبصره 11 ماده صد قانون شهرداری ها تصویب آئین نامه ارزش معاملاتی ساختمان بعد از پیشنهاد شهرداری از جمله وظایف و مسئولیت های شورای اسلامی شهرها است و سالی یکبار هم قابل تجدیدنظر است و ارزش معاملاتی املاک مندرج در ماده 64 قانون مالیات های مستقیم مربوط به مالیات بوده و ارتباطی به ارزش معاملاتی ساختمان ندارد تا ناسخ تبصره یازده ماده 100 قانون شهرداری ها باشد و در آراء هیات عمومی دیوان عدالت اداری مثل دادنامه شماره 194 - 28/3/1385 تصویب آئین نامه ارزش معاملاتی توسط شوراهای اسلامی مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات تشخیص نگردیده است. و همچنین طبق بند 16 ماده 71 قانون تشکیلات ، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخابات شهرداران مصوب 1375 تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با درنظر گرفتن سیاست های عمومی دولت که از سوی وزارت کشور اعلام می شود از جمله وظایف و مسئولیت های شورای اسلامی شهرها محسوب شده و در تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387 ، وضع عوارض محلی جدید تجویز شده است و با توجه به اینکه وضع و اخذ عوارض صدور پروانه در تراکم پایه و مازاد بر تراکم توسط شوراهای اسلامی و شهرداریها طبق بند ( ب ) رای شماره 79 مورخ 21/2/1395 هیات عمومی دیوان عدالت اداری و وضع عوارض برای تبدیل یک واحد به دو یا چند واحد در رای شماره 26 مورخ 19/1/1392 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی تشخیص نگردیده و طبق آراء شماره 587-25/11/83 و 786-9/8/1396 هیات عمومی ، عوارض از جمله حقوق دیوانی بوده و غیر از جرائم مربوط به کمیسیونهای ماده صد قانون شهرداریها می باشد. بنابراین آئین نامه ارزش معاملاتی ساختمان (تبصره 11 ماده 100 قانون شهرداری ها) سال های 94 و 95 وضع عوارض پیش آمدگی مشرف بر معابر عمومی سال های 94 و 95 و عوارض ارزش افزوده طبقات مازاد بر ضوابط طرح تفصیلی در مناطق شهر مصوب شورای اسلامی شهر کیاسر مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات نبوده و به استناد مواد 12 و 84 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری رأی به رد شکایت صادر می شود. این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور از سوی رئیس محترم دیوان و یا ده نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. /ح
محمدحسن پیرزاده
نائب رئیس هیأت تخصصی عمران ، شهرسازی واسناد
دیوان عدالت اداری
کدمنبع: 11273
اگر تجربهای در تفسیر یا اجرای این قانون دارید، دیدگاه حرفهای خود را در گفتمان منتشر کنید.