نظریه شماره 7/99/732 مورخ 1399/06/23 اداره کل حقوقی قوه قضاییه

این سند شامل خلاصه‌ای است که توسط مدل‌های زبانی (LLM) تولید شده است.

نظریه شماره 7/99/732 مورخ 1399/06/23 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره ضبط یا عودت ابزارهای ذخیره‌سازی اطلاعات در پرونده‌های کیفری: استعلام این است که آیا اقلام ذخیره‌ساز شخصی نظیر هارد، لب تاپ، فلش و سایر ابزار ذخیره‌سازی که متهم از آن‌ها برای انتقال اطلاعات استفاده کرده است، جزو وسایل مجرمانه محسوب می‌شود و قابل ضبط است یا اطلاعات موجود باید امحاء و ابزار ذخیره‌ساز به متهم عودت داده شود؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان می‌کند که مفهوم عام آلات و ادوات جرم شامل تمامی اشیاء و اموالی است که وسیله ارتکاب یا مرتبط با جرم بوده یا حین ارتکاب جرم استعمال شده است. برخی اشیاء نظیر مواد مخدر و اسکناس جعلی ذاتاً وسیله جرم هستند و ضبط آن‌ها توسط دادگاه تردیدی ندارد. اما اشیائی نظیر رایانه و حامل‌های داده که به‌صورت اختصاصی استفاده نمی‌شوند، پس از محو غیرقابل برگشت داده‌ها باید به صاحبان آن‌ها مسترد شود، مگر در مواردی که قانون به ضبط اموال تصریح کرده باشد.

استعلام

آیا اقلام ذخیره ساز شخصی از قبیل هارد، لب تاپ، فلش و سایر ابزار ذخیره سازی که متهم به وسیله آنها اطلاعات را منتقل نموده جزء وسایل مجرمانه و مرتبط با جرم محسوب می شود و قابل ضبط است یا باید اطلاعات موجود در ابزار ذخیره سازی و وسیله مربوطه امحاء و ابراز ذخیره ساز به متهم عودت گردد؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

مفهوم عام آلات و ادوات جرم شامل کلیه اشیاء و اموالی است که دلیل یا وسیله ارتکاب جرم بوده، از جرم تحصیل شده، حین ارتکاب استعمال یا برای استعمال اختصاص یافته است. برخی اشیاء ذاتا وسیله ارتکاب جرمند و یا از جرم تحصیل می شوند همانند انواع مواد مخدر، اسکناس و اسناد مجعول، سکه تقلبی و ... که در صدور دستور ضبط این اموال توسط دادگاه تردیدی نیست. اما برخی اشیاء دیگر، ذاتا این خصیصه را ندارند اما ممکن است حین ارتکاب جرم استعمال یا برای استعمال اختصاص داده شوند همانند رایانه، حامل های داده، وسایل نقلیه، آلات موسیقی و ... . قانون گذار در مواردی به ضبط وسایل ارتکاب جرم به عنوان مجازات اصلی تصریح کرده است همانند ضبط تجهیزات دریافت از ماهواره موضوع قانون ممنوعیت به کارگیری تجهیزات دریافت از ماهواره یا ضبط محصولات صیادی و ابزار آلات صید موضوع بند ج ماده 22 قانون حفاظت و بهره برداری از منابع آب زی جمهوری اسلامی ایران. اما در سایر مواردی که قانون به ضبط اموال تصریح نکرده است مطابق ماده 148 قانون آیین دادرسی کیفری (215 قانون مجازات اسلامی) عمل می شود. بر این اساس در فرض استعلام، وسایل ذخیره سازی داده های رایانه ای همانند حامل های داده یا سامانه های رایانه ای پس از محو غیر قابل برگشت داده ها، به صاحبان آن ها مسترد می شود.