معرفی شهرستان بندر انزلی | استان گیلان

مقدمه

آیا تا به حال در شهری زندگی کرده‌اید که باران، نه مهمان، بلکه ساکن همیشگی آن باشد؟ آیا می‌دانستید ایران، در میان بیابان‌ها و کوه‌هایش، میزبان یکی از پرباران‌ترین شهرهای جهان است؟ بندر انزلی  همان «شهر باران»  نه‌تنها با اقلیم استثنایی‌اش، بلکه با هویتی چندلایه از تاریخ، تجارت، طبیعت و فرهنگ، جایگاهی کم‌نظیر در نقشه ایران دارد.

شهرستان بندر انزلی در شمال غربی استان گیلان، بر کرانه‌های جنوبی دریای خزر، در باریکه‌ای از خشکی میان دریا و تالاب قرار گرفته است. این موقعیت جغرافیایی منحصربه‌فرد، از روزگار صفویه تا امروز، آن را به «دروازه ورود ایران به اروپا» تبدیل کرده؛ بندری که کشتی‌های روسی در آن لنگر می‌انداختند، مهاجران لهستانی در آن پناه یافتند و اکنون کریدور بین‌المللی شمال-جنوب از آن می‌گذرد.

اگر به دنبال دلیلی برای سفر، سرمایه‌گذاری، یا صرفاً شناخت بهتر این گوشه از ایران هستید، این مقاله پاسخ همه پرسش‌هایتان را در خود دارد. در این راهنمای جامع با تاریخچه و وجه تسمیه بندر انزلی، ویژگی‌های اقلیمی و آمار بارندگی شگفت‌انگیز آن، جاذبه‌های گردشگری و طبیعی از تالاب بین‌المللی تا آکواریوم فانتاستیک، ظرفیت‌های اقتصادی و صادراتی، و خدمات شهری و آموزشی آشنا می‌شوید.

بندر انزلی شهری است که هر بار دیدنش، لایه‌ای تازه از خود را آشکار می‌کند. چه برای اولین بار اسم آن را شنیده باشید، چه سال‌هاست که دلتنگ خانه‌های رنگی پشت شنبه‌بازارش هستید  تا پایان این مقاله با ما بمانید.

اطلاعات پایه و پیشینه تاریخی شهرستان بندر انزلی

مرکز شهرستان بندر انزلی و تقسیمات تابعه

شهرستان بندر انزلی به مرکزیت شهر بندر انزلی، یکی از مهم‌ترین مناطق جلگه‌ای و ساحلی در شمال غربی استان گیلان است. این شهرستان از شمال به دریای خزر، از جنوب به تالاب انزلی و شهرستان‌های رشت و صومعه‌سرا، از شرق به بخش خمام و از غرب به شهرستان رضوانشهر محدود می‌شود.

طبق تقسیمات کشوری، شهرستان بندر انزلی دارای یک بخش مرکزی است که دو دهستان را در بر می‌گیرد: دهستان چهار فریضه به مرکزیت روستای کپورچال و دهستان لیچارکی حسن‌رود که شامل آبادی‌های متعددی در شرق شهرستان است. این منطقه در مجموع ۳۴ آبادی دارد و جزایر مهمی همچون میان‌پشته، طالقانی و بهشتی (قلم‌گوده) در محدوده آن قرار می‌گیرند.

از نظر تاریخ اداری، شهرستان بندر انزلی طبق قانون تقسیمات کشوری در سال ۱۳۱۶ ابتدا به عنوان بخشی از شهرستان رشت تشکیل شد و در شهریور ۱۳۲۲ به طور رسمی به شهرستان مستقل تبدیل گردید.

پیشینه سکونت، تمدن و شکل‌گیری شهرستان بندر انزلی

ریشه‌های زمین‌شناختی انزلی به حدود ۱۵۰۰۰ سال پیش بازمی‌گردد؛ زمانی که جزیره‌ای از سطح آب دریای خزر سر برآورد و بعدها با فعل‌وانفعالات جوی به دو بخش انزلی و غازیان تقسیم شد. از منظر تمدنی، برخی منابع ساکنان اولیه این منطقه را از تیره کادوسیان می‌دانند که به دلیل روابط حسنه با کوروش هخامنشی، نام محل سکونت خود را از سرزمین «انزان» الهام گرفتند.

نخستین ساکنان این منطقه عمدتاً مهاجرانی بودند که برای صید ماهی و یافتن پناهگاهی در برابر امواج دریا به این ناحیه آمدند. قدیمی‌ترین متون تاریخی که از انزلی یاد کرده‌اند، قدمت آن را به حدود ۵۴۰ سال پیش می‌رسانند و نام «آب انزلی» برای نخستین بار در سال ۸۶۵ هجری قمری در کتب تاریخی ثبت شده است.

در دوره‌های بعد، به‌ویژه در عصر صفویه و قاجار، به دلیل موقعیت راهبردی و نزدیکی به روسیه، این بندر به عنوان پایگاهی تجاری و نظامی اهمیت ویژه‌ای یافت. متأسفانه در سال ۱۸۰۵ میلادی، بخش‌های زیادی از آثار تاریخی این شهر در پی آتش‌سوزی توسط نیروهای روس از بین رفت.

تاریخچه نام شهرستان بندر انزلی و تغییرات آن در گذر زمان

نام انزلی در طول تاریخ با گویش‌ها و تعابیر متفاوتی ثبت شده که ریشه در موقعیت جغرافیایی و کاربری لنگرگاهی آن دارد. درباره وجه تسمیه این نام، نظریات گوناگونی وجود دارد. جهانگیر سرتیپ‌پور معتقد است واژه «انزل» تحریف‌شده کلماتی همچون «انگر» به معنای لنگر است که به آرامش آب در این منطقه اشاره دارد. برخی دیگر آن را تغییریافته واژه «انزان» یا «انشان» می‌دانند که به معنای دروازه اروپا و ایران است. از منظر ریشه‌های بین‌المللی، در زبان یونانی «انزلوس» به معنای بندر و در زبان روسی قدیم «زن‌زلی» به معنای «بمان و توقف کن» آمده است. نظریه دیگری نیز نام آن را برگرفته از گیاه «لی» و واژه «هنزرلی» به معنای «تا این اندازه لی» می‌داند.

تغییرات رسمی نام این شهرستان در سده اخیر قابل توجه است. نام این بندر از سال ۱۳۱۴ شمسی در دوران پهلوی به بندر پهلوی تغییر یافت و سرانجام پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، مجدداً به هویت تاریخی خود یعنی بندر انزلی بازگردانده شد.

موقعیت جغرافیایی و مشخصات کلی شهرستان بندر انزلی

موقعیت جغرافیایی و مجاورت‌ها

شهرستان بندر انزلی که در غرب استان گیلان واقع شده، به دلیل موقعیت استراتژیک خود در کرانه‌های جنوبی دریای کاسپین، از اهمیت تجاری و تاریخی بالایی برخوردار است. از این منطقه به عنوان «دروازه ورود ایران به اروپا» یاد می‌شود و در مسیر کریدور بین‌المللی شمال-جنوب قرار دارد.

از نظر مختصات ریاضی، این شهرستان در طول جغرافیایی ۴۹ درجه و ۲۸ دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی ۳۷ درجه و ۲۸ دقیقه شمالی گسترده شده است. همسایگی‌های آن به این شرح است: از شمال به دریای کاسپین با نوار ساحلی حدود ۴۴ کیلومتر محدود می‌شود، از شرق با شهرستان رشت و بخش خمام همسایه است، از جنوب و جنوب غربی به شهرستان صومعه‌سرا و تالاب انزلی منتهی می‌شود و از غرب با شهرستان رضوانشهر (منطقه طوالش) مجاورت دارد.

این شهر در باریکه‌ای از خشکی میان دریا در شمال و تالاب در جنوب جای گرفته و ارتفاع آن از سطح دریا منهای ۲۶ متر است که آن را در زمره پایین‌ترین نقاط استان گیلان قرار می‌دهد. فاصله بندر انزلی تا مرکز استان (رشت) حدود ۴۰ کیلومتر و تا تهران ۳۸۰ کیلومتر است.

مساحت و جمعیت شهرستان بندر انزلی

مساحت شهرستان بندر انزلی در منابع مختلف بین ۲۹۹ تا ۳۱۵ کیلومتر مربع ذکر شده که با این وسعت، یکی از متراکم‌ترین شهرستان‌های ایران از لحاظ جمعیت به شمار می‌رود. بر اساس آخرین سرشماری رسمی در سال ۱۳۹۵، جمعیت این شهرستان ۱۳۹,۰۱۶ نفر شامل ۴۸,۱۹۳ خانوار گزارش شده است.

توزیع جمعیت در این منطقه به شدت به سمت شهرنشینی تمایل دارد؛ حدود ۸۵.۳ درصد از ساکنان (معادل ۱۱۸,۵۶۴ نفر) در نقاط شهری و تنها ۱۴.۷ درصد در نقاط روستایی سکونت دارند. پس از رشت، بندر انزلی پرجمعیت‌ترین و بزرگ‌ترین شهر استان گیلان به شمار می‌رود. اکثریت اهالی این شهرستان را قوم گیلک تشکیل می‌دهند که به زبان گیلکی با گویش بیه‌پس سخن می‌گویند؛ همچنین اقلیتی از مسیحیان ارمنی نیز در این شهر ساکن هستند.

طبیعت، گردشگری و جذابیت‌های محیطی شهرستان بندر انزلی

طبیعت و تفرجگاه‌ها

تالاب بین‌المللی انزلی نگین جاذبه‌های طبیعی این شهرستان است؛ یکی از زیباترین و مهم‌ترین تالاب‌های جهان که در جنوب غربی بندر انزلی واقع شده و مساحتی حدود ۲۰ هزار هکتار را در بر می‌گیرد. این تالاب زیستگاه بیش از ۱۰۰ گونه پرنده مهاجر و بومی و ۵۰ گونه آبزی است و در ماه‌های تیر تا مرداد با شکوفایی گل‌های نیلوفر آبی، مناظری سحرآمیز برای گردشگران و علاقه‌مندان به قایق‌سواری خلق می‌کند. در دل این تالاب، منطقه حفاظت‌شده سرخانکل قرار دارد که مأمن اصلی پرندگان مهاجری نظیر قو، غاز و انواع مرغابی‌هاست. تالاب سیاه‌کشیم نیز در بخش جنوبی، محیطی آرام‌تر برای طبیعت‌گردی و عکاسی فراهم آورده است.

آکواریوم انزلی (فانتاستیک) با زیربنایی بالغ بر ۱۰ هزار متر مربع، بزرگ‌ترین و کامل‌ترین مجموعه در نوع خود در ایران است که بیش از ۲۰۰ گونه آبزی از پنج قاره جهان را در آکواریوم‌های متنوع و طولانی‌ترین تونل شیشه‌ای کشور به نمایش می‌گذارد.

مجموعه مارینا کاسپین با امکاناتی نظیر کایاک‌سواری، پاراسل و قایق‌های بادبانی، و کشتی تفریحی میرزا کوچک‌خان که تجربه‌ای هتل‌مانند را بر پهنه دریای خزر فراهم می‌کند، از تفرجگاه‌های شاخص منطقه به شمار می‌روند.

بلوار ساحلی (بوستان قدس) اولین پارک به سبک اروپایی در ایران است که چشم‌اندازی بی‌نظیر به رفت‌وآمد کشتی‌ها و موج‌شکن دارد.

پارک جنگلی انزلی در ورودی شهر با آلاچیق‌ها و امکانات رفاهی، مناسب پیک‌نیک خانوادگی است.

روستای اشپلا و پارک جنگلی آن نیز با برکه‌ای زیبا و درختان کهنسال، فضایی بکر برای استراحت و کمپینگ ارائه می‌دهد.

دهکده ساحلی انزلی به عنوان بزرگ‌ترین باغ‌شهر ایران، با معماری ویلایی و فضای سبز گسترده، از قدیمی‌ترین و زیباترین شهرک‌های توریستی شمال کشور به شمار می‌رود.

میراث تاریخی و آثار کهن

مناره یا برج ساعت انزلی، قدیمی‌ترین فانوس دریایی ایران و نماد این شهر است که در سال ۱۱۸۴ شمسی به دستور حاکم گیلان ساخته شد تا هدایت کشتی‌ها را در شب بر عهده بگیرد.

پل غازیان که میان‌پشته را به غازیان متصل می‌کند، در زمان ساخت (۱۳۱۴ تا ۱۳۱۸) یکی از پیشرفته‌ترین پل‌های متحرک جهان و اولین در نوع خود در ایران بوده است.

کاخ‌موزه نظامی میان‌پشته است که بر ویرانه‌های کاخ چوبی خوشتاریا بنا شده و امروزه محل نگهداری سلاح‌های تاریخی از دوره صفویه به بعد است.

بنای موزیک جیگا یا حافظیه انزلی که در سال ۱۳۱۱ توسط مهندسان آلمانی برای اجرای موسیقی ساخته شده، با ستون‌های سفید و سقف گنبدی خود شباهت زیادی به حافظیه شیراز دارد و برخی آن را الگوی ساخت بنای حافظ شیراز می‌دانند.

از دیگر بناهای ارزشمند می‌توان به ساختمان قدیمی دادگستری متعلق به سال ۱۳۱۹، ساختمان قندچیان با نمای آجری زیبا و ساختمان بانک روس (عمارت قاسم‌اف) اشاره کرد که نشان‌دهنده رونق بازرگانی این بندر در قرن گذشته هستند.

گراند هتل غازیان با قدمتی بیش از یک قرن و گورستان لهستانی‌ها که مدفن ۶۳۹ مهاجر جنگ جهانی دوم است، از دیگر آثار کهنی هستند که روایتگر تاریخ پرفراز و نشیب این شهرستان می‌باشند.

مکان‌های مذهبی و آیین‌های محلی

آرامگاه بی‌بی حوریه در روستای شالور است که از ایشان به عنوان خواهر امام رضا (ع) یاد می‌شود؛ این بقعه با دیوارهای مرمرین و گنبد کاشی‌کاری‌شده، فضایی معنوی برای اهالی و زائران فراهم آورده است. آرامگاه آقا سید محمد نجفی در محله سامانسر غازیان نیز متعلق به روحانی زاهدی است که نسبش به امام حسین (ع) می‌رسد.

از دیگر اماکن مقدس می‌توان به بقعه سید طاهر و مظفر در طالب‌آباد و مسجد تاریخی قائمیه با مناره قدیمی‌اش اشاره کرد.

کلیسای مریم مقدس که در سال ۱۸۷۴ میلادی بنا شده نیز همچنان محل برگزاری مراسم مذهبی همشهریان ارمنی است.

باورهای عامیانه‌ای نظیر باران‌خواهی (شستن وسایل متبرک برای طلب باران در زمان خشکی شالیزار) و آفتاب‌خواهی (بستن سر هفت فرد کچل برای توقف باران‌های سیل‌آسا) ریشه در پیوند عمیق زندگی مردم این دیار با طبیعت و اقلیم پرباران منطقه دارد. خانه‌های رنگی پشت شنبه‌بازار نیز با انعکاس تصاویر زیبای خود در آب، به نمادی از نشاط و تنوع بصری در بافت سنتی شهر تبدیل شده‌اند.

شرایط اقلیمی و آب‌وهوای شهرستان بندر انزلی

ویژگی‌های اقلیمی شهرستان بندر انزلی

شهرستان بندر انزلی دارای اقلیم معتدل مرطوب (خزری) است. استقرار این منطقه بین ارتفاعات البرز و دریای خزر، مرز اقلیمی منحصربه‌فردی را ایجاد کرده که ویژگی بارز آن رطوبت بسیار بالا و بارندگی فراوان است. میزان رطوبت نسبی در طول سال بین ۷۱ تا ۹۷ درصد نوسان دارد و میانگین سالانه آن حدود ۸۴ درصد گزارش شده است.

بندر انزلی از نظر وضعیت ابری بودن منطقه‌ای قابل توجه است؛ از ۳۶۵ روز سال به‌طور میانگین ۱۶۲ روز تمام ابری، ۹۹ روز نیمه‌ابری و تنها ۱۰۴ روز صاف است. بیشترین میزان ابرناکی در ماه‌های سرد سال مانند اسفند و کمترین آن در خرداد و تیر مشاهده می‌شود. فشار هوای متوسط در این ایستگاه ۱۰۱۹.۳ هکتوپاسکال است و جریان باد غالب بسته به فصل تغییر می‌کند؛ در تابستان جهت باد غالباً شمال شرقی و در فصول سرد عمدتاً شمال غربی است.

تغییرات دمای فصلی و روزانه

میانگین سالانه دمای هوا در بندر انزلی ۱۶.۲ درجه سانتی‌گراد است. این منطقه تابستان‌هایی گرم و مرطوب و زمستان‌هایی ملایم دارد و نوسان دما بین شب و روز و همچنین بین فصول مختلف در مقایسه با سایر نقاط ایران چندان زیاد نیست. میانگین بیشینه دمای سالانه ۱۹.۲ درجه و میانگین کمینه آن ۱۳.۲ درجه سانتی‌گراد است.

توزیع دمای فصلی در بهار ۱۸.۵، در تابستان ۲۴.۷، در پاییز ۱۳.۸ و در زمستان ۷.۷ درجه سانتی‌گراد است. گرم‌ترین ماه سال تیر با میانگین ۲۶ درجه و سردترین ماه بهمن با میانگین ۷ درجه سانتی‌گراد است. به دلیل تأثیر مستقیم دریای خزر، تعداد روزهای یخبندان در انزلی بسیار کم و به‌طور میانگین تنها ۷ روز در سال است. بیشینه دمای ثبت‌شده در تاریخچه آماری این شهر ۳۷ درجه و کمینه آن منهای ۱۱ درجه سانتی‌گراد بوده است.

میزان بارش و الگوهای بارندگی

بندر انزلی به‌طور رسمی پرباران‌ترین شهر ایران محسوب می‌شود و به همین دلیل از دیرباز به «شهر باران» شهرت یافته است. میانگین بارش سالانه در این شهر حدود ۱۸۹۲ میلی‌متر گزارش شده و این شهر حتی سابقه ثبت رکورد پرباران‌ترین شهر جهان در یک روز را در سال ۲۰۱۹ در کارنامه خود دارد.

الگوی بارندگی در انزلی به‌صورت فصلی نوسان دارد. پاییز با میانگین ۸۵۲.۶ میلی‌متر پرباران‌ترین فصل و بهار با ۱۶۰.۹ میلی‌متر کم‌باران‌ترین فصل است؛ تابستان ۴۳۴.۳ و زمستان ۴۰۵.۷ میلی‌متر بارش دارند. ماه مهر با میانگین ۳۳۲ میلی‌متر پرباران‌ترین و تیر با ۴۶.۲ میلی‌متر کم‌باران‌ترین ماه سال است. تعداد روزهای بارانی به ۱۴۸ روز در سال می‌رسد و بیشترین میزان بارش ثبت‌شده در یک شبانه‌روز، ۳۵۳ میلی‌متر در ۱۷ سپتامبر ۱۹۶۲ بوده است. بارش‌های شدید در این منطقه گاهی منجر به آبگرفتگی معابر و توقف فعالیت‌های دریایی می‌شود.

ویژگی‌های اقتصادی و زیرساختی شهرستان بندر انزلی

بخش کشاورزی و محصولات باغی

شهرستان بندر انزلی دارای حدود هفت هزار هکتار اراضی قابل کشت است که بیش از پنج هزار هکتار آن به کشت برنج اختصاص دارد. با عملکرد ۴۸۰۰ کیلوگرم در هر هکتار، این شهرستان رتبه ممتازی در استان گیلان دارد و سالانه حدود ۱۷ تا ۲۳ هزار تن برنج از ارقام هاشمی، علی‌کاظمی و خزر تولید می‌کند. علاوه بر برنج، کشت محصولات جالیزی مانند هندوانه، خربزه و خیار در ۲۸۵ هکتار از اراضی منطقه رونق دارد.

در بخش محصولات باغی، بندر انزلی یکی از قطب‌های مستعد تولید گل و گیاهان زینتی کشور است و محصولات گلخانه‌ای آن به بازارهای داخلی و خارجی صادر می‌شود. کشت کیوی نیز به دلیل سازگاری با خاک شنی منطقه، پتانسیل بالایی برای سرمایه‌گذاری و صادرات دارد. سایر محصولات باغی شامل مرکبات، آلوچه، خرمالو، گلابی و صیفی‌جاتی نظیر گوجه‌فرنگی و توت‌فرنگی هستند. کشت گیاهان دارویی و محصولات استراتژیک مانند کلزا و باقلا نیز از دیگر ظرفیت‌های زراعی این شهرستان به شمار می‌رود.

بخش دامداری و دامپروری

بخش دامداری و طیور یکی از ستون‌های اقتصادی روستاهای انزلی است. این شهرستان با داشتن ۳۲ واحد مرغداری صنعتی، یکی از قطب‌های تولید گوشت مرغ در استان گیلان به شمار می‌آید و مازاد تولید خود را به سایر استان‌ها ارسال می‌کند. سالانه حدود ۵۰۰۰ تن گوشت سفید و ۱۳۰ تن تخم‌مرغ در این منطقه تولید می‌شود.

در بخش دام سنگین، بیش از ۷۳۰۰ راس گاو اصیل، بومی و گاومیش در شهرستان وجود دارد که سالانه بالغ بر ۲۰۰۰ تن شیر و ۲۵۰ تن گوشت قرمز تولید می‌کنند. احداث مجتمع ۵۰ هکتاری دامپروری در منطقه هفت‌دغنان نیز گام مهمی در جهت افزایش فرآورده‌های دامی و اشتغال‌زایی برداشته است. نوغانداری (پرورش کرم ابریشم) به دلیل سودآوری بالا، از اولویت‌های دامداری در این منطقه است. در حوزه شیلات نیز صید ماهی از دریا و پرورش ماهی‌های گرمابی مانند کپور، آمور و ماهی اوزون‌برون در استخرهای پیش‌ساخته، درآمد قابل‌توجهی برای ساکنان منطقه فراهم می‌کند.

صنایع و واحدهای تولیدی

بخش صنعت در بندر انزلی با تکیه بر مزایای منطقه آزاد و شهرک‌های صنعتی رشد چشمگیری داشته است. در دو شهرک صنعتی این منطقه، واحدهای متنوعی از جمله تولید فولاد و نورد، قطعات الکترونیکی، لوازم خانگی و تجهیزات پزشکی فعال هستند. صنایع غذایی یکی از بخش‌های پویا است که شامل واحدهای تولید کنسرو، فرآوری آبزیان، تولید آرد برنج و محصولات قندی مانند ویفر، شکلات و نان بستنی می‌شود. در حوزه نساجی، تولید پوشاک برندهایی همچون هپی‌لند و واحدهای بافندگی در منطقه فعال هستند.

علاوه بر صنایع کارخانه‌ای، صنایع دستی ریشه‌داری همچون حصیربافی (در قطب‌هایی مانند حسن‌رود و گلشن)، مرواربافی، قلاب‌دوزی (رشتی‌دوزی)، بامبوبافی و چادرشب‌بافی در این شهرستان رونق دارد که محصولات آن‌ها هم جنبه مصرفی و هم جنبه صادراتی و گردشگری دارند.

محصولات شاخص و ظرفیت صادرات

شهرستان بندر انزلی در سال‌های اخیر شاهد جهش بی‌سابقه‌ای در بخش صادرات بوده است؛ صادرات محصولات تولیدی منطقه آزاد در هشت ماهه سال ۱۴۰۴ با رشد ۱۹۸ درصدی به بیش از ۸.۶ میلیون دلار رسید. محصولات شاخص صادراتی شامل تولیدات الکترونیک، صنایع غذایی، محصولات شیمیایی، نساجی و محصولات سلولزی است و بازارهای هدف اصلی، کشورهای غرب آسیا، اوراسیا و شرق اروپا هستند.

صادرات خدمات فنی-مهندسی، حمل‌ونقلی و بازرگانی نیز رشد ۸۸ درصدی داشته و به رقم ۳۶.۶ میلیون دلار رسیده است. در بخش کشاورزی و صنایع دستی، محصولاتی مانند کیوی، گل و گیاهان زینتی و صنایع حصیری به کشورهایی همچون امارات (دبی) صادر می‌شوند. ظرفیت نهایی بنادر انزلی و کاسپین برای صادرات و ترانزیت کالا تا ۲۰ میلیون تن قابل افزایش است که این موضوع انزلی را به پیشران اقتصاد غیرنفتی و حلقه اتصال تجارت ایران با بازارهای جهانی تبدیل می‌کند.

خدمات عمومی و کیفیت زندگی شهری در شهرستان بندر انزلی

رستوران‌ها، بازارها و فضاهای خرید

رستوران‌ها

• رستوران حاج مرتضی

• رستوران و خانه باغ یارماشالله

• رستوران گردان ارکیده (ویونا)

• رستوران عمو اسماعیل

بازارهای سنتی و مراکز خرید مدرن

• بازار کاسپین

• بازار پردیس (بازار روس‌ها)

• مجتمع ونوس

• ستاره شمال

• هپی مارت

• شنبه‌بازار

• بازار ماهی‌فروشان زیر پل انزلی

مراکز درمانی و بیمارستان‌ها       

·        بیمارستان شهید بهشتی

·        کلینیک شبانه‌روزی فاطیما

·        مجتمع پزشکی درنا

·        کلینیک لبخند

مراکز آموزشی: دانشگاه‌ها، مؤسسات فنی و علمی

·        دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندر انزلی

·        واحد پردیس بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی گیلان

·        دانشگاه پیام نور واحد بندر انزلی

·        دانشگاه جامع علمی کاربردی

·        موسسه آموزش عالی مهرآیین

·        پژوهشکده آبزی‌پروری آب‌های داخلی

·        دانشکده علوم و فنون نوین دریایی

خدمات تفریحی، ورزشی، فرهنگی و اجتماعی          

خدمات تفریحی و فضاهای سبز شهری

• آکواریوم انزلی

• پارک بزرگ قدس (بلوار ساحلی)

• پارک جنگلی انزلی

• پارک ساحلی پاسداران

• بوستان شهدای گمنام

خدمات ورزشی و تندرستی

• مجموعه ورزشی تختی

• باشگاه فرهنگی ورزشی ملوان

خدمات فرهنگی و هنری

• کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

• مجتمع فرهنگی هنری شهید چمران

نتیجه گیری

بندر انزلی شهری است که نمی‌توان آن را در یک تعریف گنجاند. اینجا در یک نقطه جغرافیایی، تاریخ پانصدساله با تجارت مدرن منطقه آزاد دست داده؛ رطوبت دریای خزر با سکوت تالاب درهم آمیخته؛ و معماری اروپایی دوران قاجار در کنار کشتی‌های مدرن اسکله قرار گرفته است.

در این مقاله با پیشینه تاریخی این بندر آشنا شدیم. دیدیم که چرا «شهر باران» با ۱۸۹۲ میلی‌متر بارندگی سالانه، نه فقط در ایران که در جهان رکورددار است. با ظرفیت‌های طبیعی آن از تالاب بین‌المللی و منطقه حفاظت‌شده سرخانکل تا بزرگ‌ترین آکواریوم کشور آشنا شدیم و اقتصاد پویای آن را با صادرات رو به رشد، کشاورزی متنوع و صنایع فعال در منطقه آزاد مرور کردیم.

مهم‌ترین درس بندر انزلی این است که موقعیت، هر چقدر هم استثنایی، به تنهایی کافی نیست. آنچه این شهر را ماندگار کرده، پیوند مردمش با دریا، تالاب، برنج‌زار و باران است همان پیوندی که در شنبه‌بازار ۷۰ ساله، در آیین باران‌خواهی و در تیم ملوان که انزلیچی‌ها قلبشان در آن می‌تپد، جاری است.

سوالات های متداول